فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی
پروتکل آلما-آتا
تردیدهایی در مورد اینکه آیا توافقنامههای بلاوژ از نظر قانونی اتحاد جماهیر شوروی را منحل کرده است یا خیر وجود داشت، زیرا آنها تنها توسط سه جمهوری امضا شده بودند. با این حال، در ۲۱ دسامبر ۱۹۹۱، نمایندگان ۱۱ جمهوری از ۱۲ جمهوری باقیمانده - همه به جز گرجستان - پروتکل آلما-آتا را امضا کردند که انحلال اتحاد را تأیید و رسماً کشورهای مستقل همسود (CIS) را تأسیس کرد. آنها همچنین استعفای گورباچف را «پذیرفتند». اگرچه گورباچف هنوز هیچ برنامه رسمی برای ترک صحنه نداشت، اما به شبکه خبری سیبیاس گفت که به محض اینکه ببیند کشورهای مستقل همسود واقعاً به یک واقعیت تبدیل شدهاند، استعفا خواهد داد.