چه اتفاقی افتاد؟ December 1978 م

در ۲ دسامبر ۱۹۷۸، اعتراضات محرم آغاز شد. اعتراضات محرم که به نام ماه اسلامی آغاز آن نام‌گذاری شده بود، بسیار عظیم و سرنوشت‌ساز بود. بیش از دو میلیون معترض (که بسیاری از آن‌ها نوجوانانی بودند که توسط روحانیون از مساجد جنوب تهران سازماندهی شده بودند) به خیابان‌ها آمدند و میدان شهیاد را پر کردند. معترضان اغلب شب‌ها با نادیده گرفتن مقررات منع آمد و شد به خیابان‌ها می‌آمدند و اغلب بر پشت‌بام‌ها رفته و فریاد «الله‌اکبر» سر می‌دادند. به گفته یکی از شاهدان، بسیاری از درگیری‌های خیابانی حال و هوایی بازی‌گونه داشت تا جدی، و نیروهای امنیتی با «دستکش‌های مخملی» با اپوزیسیون برخورد می‌کردند (با این وجود، دولت حداقل ۱۲ مورد مرگ در میان اپوزیسیون گزارش کرد).

در سال ۱۹۷۸، دولت قانون اساسی جدیدی را تصویب کرد که خوان کارلوس را به عنوان وارث برحق سلسله اسپانیا و پادشاه به رسمیت می‌شناخت؛ به‌طور خاص، بخش ۵۷ از عنوان دوم، حق خوان کارلوس برای رسیدن به تاج و تخت اسپانیا از طریق جانشینی سلسله‌ای در سنت بوربون را به عنوان «وارث قانونی سلسله تاریخی» و نه به عنوان جانشین تعیین‌شده فرانکو تأیید کرد. این قانون اساسی توسط کورتس مؤسسان که به صورت دموکراتیک انتخاب شده بودند تصویب شد، توسط مردم در یک همه‌پرسی (۶ دسامبر) تأیید شد و سپس توسط پادشاه در یک جلسه رسمی کورتس به قانون تبدیل شد.

با نزدیک شدن به روزهای تاسوعا و عاشورا (۱۰ و ۱۱ دسامبر)، شاه برای جلوگیری از یک رویارویی مرگبار شروع به عقب‌نشینی کرد. در مذاکرات با آیت‌الله شریعتمداری، شاه دستور آزادی ۱۲۰ زندانی سیاسی و کریم سنجابی را صادر کرد و در ۸ دسامبر ممنوعیت تظاهرات خیابانی را لغو نمود. مجوزهایی برای راهپیمایان صادر شد و نیروهای نظامی از مسیر حرکت جمعیت خارج شدند. در مقابل، شریعتمداری متعهد شد که اطمینان حاصل کند در طول تظاهرات هیچ خشونتی رخ نخواهد داد. در ۱۰ و ۱۱ دسامبر، روزهای تاسوعا و عاشورا، بین شش تا نه میلیون تظاهرکننده ضد شاه در سراسر ایران راهپیمایی کردند.

در ۱۱ دسامبر، ده‌ها افسر توسط سربازان خودی در پادگان لویزان تهران به ضرب گلوله کشته شدند. بسیاری از سربازان از ترس شورش‌های بیشتر به پادگان‌های خود بازگردانده شدند. مشهد (دومین شهر بزرگ ایران) به دست معترضان رها شد و در بسیاری از شهرهای استانی، تظاهرکنندگان عملاً کنترل را در دست داشتند.

در دسامبر همان سال، نولان باشنل پس از مشاجره با مانی جرارد اخراج شد. باشنل به یاد می‌آورد: «ما مثل سگ و گربه به جان هم افتادیم. و بعد در پاییز آن سال اوضاع از کنترل خارج شد. وارنر ادعا کرد که مرا اخراج کرده است. من می‌گویم استعفا دادم. این یک جدایی دوطرفه بود.»

در ۱۵ دسامبر ۱۹۷۸، اسنودن با لوسی لیندزی-هاگ ازدواج کرد.

در سال ۱۹۷۸، ملکه یک سفر رسمی به بریتانیا توسط رهبر کمونیست رومانی، نیکلای چائوشسکو و همسرش النا را تحمل کرد، اگرچه در خلوت فکر می‌کرد که آن‌ها «دستانشان به خون آلوده است».

شاه شروع به جستجو برای یک نخست‌وزیر جدید کرد، کسی که غیرنظامی و عضو اپوزیسیون باشد. در ۲۸ دسامبر، او با یکی دیگر از چهره‌های اصلی جبهه ملی، شاپور بختیار، به توافق رسید. بختیار به عنوان نخست‌وزیر منصوب می‌شد (بازگشت به حکومت غیرنظامی)، در حالی که شاه و خانواده‌اش برای «تعطیلات» کشور را ترک می‌کردند. وظایف سلطنتی او توسط یک شورای نیابت سلطنت انجام می‌شد و سه ماه پس از خروج او، همه‌پرسی به مردم ارائه می‌شد تا تصمیم بگیرند که آیا ایران یک پادشاهی باقی بماند یا به جمهوری تبدیل شود. بختیار که از مخالفان سابق شاه بود، به این دلیل برای پیوستن به دولت انگیزه پیدا کرد که به طور فزاینده‌ای از قصد خمینی برای اجرای حکومت مذهبی تندرو به جای دموکراسی آگاه شده بود. کریم سنجابی بلافاصله بختیار را از جبهه ملی اخراج کرد و بختیار توسط خمینی محکوم شد (کسی که اعلام کرد پذیرش دولت او معادل «اطاعت از طاغوت» است).

در ۲ دسامبر ۱۹۷۸، اعتراضات محرم آغاز شد. اعتراضات محرم که به نام ماه اسلامی آغاز آن نام‌گذاری شده بود، بسیار عظیم و سرنوشت‌ساز بود. بیش از دو میلیون معترض (که بسیاری از آن‌ها نوجوانانی بودند که توسط روحانیون از مساجد جنوب تهران سازماندهی شده بودند) به خیابان‌ها آمدند و میدان شهیاد را پر کردند. معترضان اغلب شب‌ها با نادیده گرفتن مقررات منع آمد و شد به خیابان‌ها می‌آمدند و اغلب بر پشت‌بام‌ها رفته و فریاد «الله‌اکبر» سر می‌دادند. به گفته یکی از شاهدان، بسیاری از درگیری‌های خیابانی حال و هوایی بازی‌گونه داشت تا جدی، و نیروهای امنیتی با «دستکش‌های مخملی» با اپوزیسیون برخورد می‌کردند (با این وجود، دولت حداقل ۱۲ مورد مرگ در میان اپوزیسیون گزارش کرد).

در سال ۱۹۷۸، دولت قانون اساسی جدیدی را تصویب کرد که خوان کارلوس را به عنوان وارث برحق سلسله اسپانیا و پادشاه به رسمیت می‌شناخت؛ به‌طور خاص، بخش ۵۷ از عنوان دوم، حق خوان کارلوس برای رسیدن به تاج و تخت اسپانیا از طریق جانشینی سلسله‌ای در سنت بوربون را به عنوان «وارث قانونی سلسله تاریخی» و نه به عنوان جانشین تعیین‌شده فرانکو تأیید کرد. این قانون اساسی توسط کورتس مؤسسان که به صورت دموکراتیک انتخاب شده بودند تصویب شد، توسط مردم در یک همه‌پرسی (۶ دسامبر) تأیید شد و سپس توسط پادشاه در یک جلسه رسمی کورتس به قانون تبدیل شد.

با نزدیک شدن به روزهای تاسوعا و عاشورا (۱۰ و ۱۱ دسامبر)، شاه برای جلوگیری از یک رویارویی مرگبار شروع به عقب‌نشینی کرد. در مذاکرات با آیت‌الله شریعتمداری، شاه دستور آزادی ۱۲۰ زندانی سیاسی و کریم سنجابی را صادر کرد و در ۸ دسامبر ممنوعیت تظاهرات خیابانی را لغو نمود. مجوزهایی برای راهپیمایان صادر شد و نیروهای نظامی از مسیر حرکت جمعیت خارج شدند. در مقابل، شریعتمداری متعهد شد که اطمینان حاصل کند در طول تظاهرات هیچ خشونتی رخ نخواهد داد. در ۱۰ و ۱۱ دسامبر، روزهای تاسوعا و عاشورا، بین شش تا نه میلیون تظاهرکننده ضد شاه در سراسر ایران راهپیمایی کردند.

در ۱۱ دسامبر، ده‌ها افسر توسط سربازان خودی در پادگان لویزان تهران به ضرب گلوله کشته شدند. بسیاری از سربازان از ترس شورش‌های بیشتر به پادگان‌های خود بازگردانده شدند. مشهد (دومین شهر بزرگ ایران) به دست معترضان رها شد و در بسیاری از شهرهای استانی، تظاهرکنندگان عملاً کنترل را در دست داشتند.

در دسامبر همان سال، نولان باشنل پس از مشاجره با مانی جرارد اخراج شد. باشنل به یاد می‌آورد: «ما مثل سگ و گربه به جان هم افتادیم. و بعد در پاییز آن سال اوضاع از کنترل خارج شد. وارنر ادعا کرد که مرا اخراج کرده است. من می‌گویم استعفا دادم. این یک جدایی دوطرفه بود.»

در ۱۵ دسامبر ۱۹۷۸، اسنودن با لوسی لیندزی-هاگ ازدواج کرد.

در سال ۱۹۷۸، ملکه یک سفر رسمی به بریتانیا توسط رهبر کمونیست رومانی، نیکلای چائوشسکو و همسرش النا را تحمل کرد، اگرچه در خلوت فکر می‌کرد که آن‌ها «دستانشان به خون آلوده است».

شاه شروع به جستجو برای یک نخست‌وزیر جدید کرد، کسی که غیرنظامی و عضو اپوزیسیون باشد. در ۲۸ دسامبر، او با یکی دیگر از چهره‌های اصلی جبهه ملی، شاپور بختیار، به توافق رسید. بختیار به عنوان نخست‌وزیر منصوب می‌شد (بازگشت به حکومت غیرنظامی)، در حالی که شاه و خانواده‌اش برای «تعطیلات» کشور را ترک می‌کردند. وظایف سلطنتی او توسط یک شورای نیابت سلطنت انجام می‌شد و سه ماه پس از خروج او، همه‌پرسی به مردم ارائه می‌شد تا تصمیم بگیرند که آیا ایران یک پادشاهی باقی بماند یا به جمهوری تبدیل شود. بختیار که از مخالفان سابق شاه بود، به این دلیل برای پیوستن به دولت انگیزه پیدا کرد که به طور فزاینده‌ای از قصد خمینی برای اجرای حکومت مذهبی تندرو به جای دموکراسی آگاه شده بود. کریم سنجابی بلافاصله بختیار را از جبهه ملی اخراج کرد و بختیار توسط خمینی محکوم شد (کسی که اعلام کرد پذیرش دولت او معادل «اطاعت از طاغوت» است).