سده 31st ق.م تا سده 4th ق.م
South Asia
بر اساس اجماع در ژنتیک مدرن، انسانهای از نظر آناتومیک مدرن برای اولین بار بین ۷۳۰۰۰ تا ۵۵۰۰۰ سال پیش از آفریقا وارد شبهقاره هند شدند. با این حال، قدیمیترین بقایای انسانی شناخته شده در جنوب آسیا به ۳۰,۰۰۰ سال پیش بازمیگردد. زندگی یکجانشینی که شامل گذار از گردآوری غذا به کشاورزی و دامپروری است، در حدود ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد در جنوب آسیا آغاز شد.
نانداها بر موفقیتهای پیشینیان خود از سلسلههای هاریانکا و شایشوناگا بنا نهادند و یک مدیریت متمرکزتر ایجاد کردند. منابع باستانی به آنها اعتبار جمعآوری ثروت عظیم را میدهند که احتمالاً نتیجه معرفی یک سیستم پولی و مالیاتی جدید بوده است.
در جنوب هند، دوران نوسنگی از ۳۰۰۰ پیش از میلاد آغاز شد و تا حدود ۱۴۰۰ پیش از میلاد ادامه یافت. دوران نوسنگی جنوب هند با تپههای خاکستر از ۲۵۰۰ پیش از میلاد در منطقه آندرا-کارناتاکا شناخته میشود که بعداً به تامیل نادو گسترش یافت.
ادیان هندی، که گاهی اوقات ادیان دارمهای یا ادیان هندیتبار نیز نامیده میشوند، ادیانی هستند که در شبهقاره هند پدید آمدهاند. این ادیان که شامل هندوئیسم، جینیسم، بودیسم و سیکیسم هستند، در دسته ادیان شرقی نیز طبقهبندی میشوند.
تاریخچه هندوئیسم طیف گستردهای از سنتهای مذهبی مرتبط بومی شبهقاره هند را در بر میگیرد. تاریخ آن با توسعه مذهب در شبهقاره هند از عصر آهن همپوشانی دارد یا همزمان است.
تمدن بالغ سند از حدود ۲۶۰۰ تا ۱۹۰۰ پیش از میلاد شکوفا شد و آغاز تمدن شهری در شبهقاره هند را رقم زد. این تمدن شامل شهرهایی مانند هاراپا، گانریوالا و موهنجودارو در پاکستان امروزی و دولاویرا، کالیبانگان، راخیگارحی و لوتال در هند امروزی بود.
این تمدن عمدتاً در پاکستان امروزی، در حوضه رود سند و ثانیاً در حوضه رود قگر-هاکرا در شرق پاکستان و شمال غربی هند متمرکز بود. تمدن بالغ سند از حدود ۲۶۰۰ تا ۱۹۰۰ پیش از میلاد شکوفا شد و آغاز تمدن شهری در شبهقاره هند را رقم زد.
این تمدن بین ۲۵۰۰ پیش از میلاد و ۱۹۰۰ پیش از میلاد در جایی که امروز پاکستان و شمال غربی هند است، شکوفا شد و به دلیل برنامهریزی شهری، خانههای آجری پخته، زهکشی پیچیده و تأمین آب مورد توجه بود.
جامعه ودایی اولیه در ریگودا، قدیمیترین متن ودایی، توصیف شده است که تصور میشود در طول هزاره دوم پیش از میلاد در منطقه شمال غربی شبهقاره هند گردآوری شده باشد.
استفاده از آهن و آهنگری از اوایل هزاره دوم پیش از میلاد در دشت مرکزی گنگ و ویندیاهای شرقی رایج بود.
جامعه ودایی اولیه در ریگودا، قدیمیترین متن ودایی، توصیف شده است که تصور میشود در طول هزاره دوم پیش از میلاد گردآوری شده باشد.
مردمان هند و آریایی به مردمان دامدار هند و اروپایی اشاره دارند که در هزاره دوم پیش از میلاد از آسیای مرکزی به جنوب آسیا مهاجرت کردند.
در طول هزاره دوم پیش از میلاد، فرهنگ سفالهای اخراییرنگ در منطقه دوآب گنگ و یامونا وجود داشت.
در اوایل هزاره دوم پیش از میلاد، خشکسالی مداوم باعث شد جمعیت دره سند از مراکز شهری بزرگ به روستاها پراکنده شوند. تقریباً در همان زمان، قبایل هند و آریایی در چندین موج مهاجرت از آسیای مرکزی به پنجاب نقل مکان کردند.
این منطقه «محل اولین کشت شناختهشده برنج در جنوب آسیا بود و تا ۱۸۰۰ پیش از میلاد، محل استقرار یک جمعیت نوسنگی پیشرفته مرتبط با مکانهای چیراند و چچار بود». در این منطقه، جنبشهای شرامانیک شکوفا شدند و آیین جین و بودیسم پدید آمدند.
حرکات جمعیت هند و آریایی به این منطقه از آسیای مرکزی، تصور میشود که پس از ۲۰۰۰ پیش از میلاد آغاز شده باشد؛ به عنوان یک نفوذ تدریجی در طول دوره هاراپای متأخر که منجر به تغییر زبان در شمال شبهقاره هند شد. تقریباً در همان زمان، زبانهای ایرانی توسط ایرانیان که خویشاوندی نزدیکی با هند و آریاییها داشتند، به فلات ایران آورده شد.
دوره ودایی که از حدود ۱۵۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد به طول انجامید، به پایهگذاری چندین جنبه فرهنگی شبهقاره هند کمک کرد. از نظر فرهنگی، بسیاری از مناطق شبهقاره هند در این دوره از عصر مسسنگی به عصر آهن گذار کردند.
دوره ودایی دورهای است که در آن وداها، سرودهای مذهبی مردمان هند و آریایی، سروده شدند. فرهنگ ودایی در بخشی از شمال غربی هند مستقر بود، در حالی که سایر نقاط هند در این دوره هویت فرهنگی متمایزی داشتند. فرهنگ ودایی در بخشی از شمال غربی هند مستقر بود، در حالی که سایر نقاط هند در این دوره هویت فرهنگی متمایزی داشتند. فرهنگ ودایی در متون وداها توصیف شده است که هنوز برای هندوها مقدس هستند و به صورت شفاهی سروده و به زبان سانسکریت ودایی منتقل شدهاند. وداها از قدیمیترین متون موجود در هند هستند.
عصر آهن در شبهقاره هند از حدود ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا قرن ششم پیش از میلاد با ظهور جاناپاداها تعریف میشود که قلمروها، جمهوریها و پادشاهیهایی بودند؛ بهویژه پادشاهیهای عصر آهن کورو، پانچالا، کوسالا و ویدها.
فرهنگ سفالهای خاکستری نقاشیشده (PGW) یک فرهنگ عصر آهن هند در دشت غربی گنگ و دره قگر-هاکرا در شبهقاره هند است که به طور معمول بین ۱۲۰۰ تا ۶۰۰-۵۰۰ پیش از میلاد تاریخگذاری میشود.
پادشاهی کورو نخستین جامعه در سطح دولت در دوره ودایی بود که با آغاز عصر آهن در شمال غربی هند، حدود ۱۲۰۰ تا ۸۰۰ پیش از میلاد مطابقت دارد.
عصر آهن در شبهقاره هند از حدود ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا قرن ششم پیش از میلاد با ظهور جاناپاداها تعریف میشود که قلمروها، جمهوریها و پادشاهیهایی بودند؛ بهویژه پادشاهیهای عصر آهن کورو، پانچالا، کوسالا و ویدها.
فرهنگ باستانشناسی سفالهای خاکستری نقاشیشده (PGW) که از حدود ۱۱۰۰ تا ۶۰۰ پیش از میلاد در مناطق هاریانا و غرب اوتار پرادش در شمال هند شکوفا شد، تصور میشود که با پادشاهیهای کورو و پانچالا مطابقت داشته باشد.
جاناپاداها قلمروها، جمهوریها و پادشاهیهای دوره ودایی در شبهقاره هند بودند.
قدیمیترین مکانهای عصر آهن در جنوب هند، هالور در کارناتاکا و آدیچانالور در تامیل نادو هستند که قدمت آنها به حدود ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد میرسد.
آیین جین مذهبی است که در هند باستان پایهگذاری شد. پیروان آیین جین تاریخ خود را از طریق بیست و چهار تیرتانکارا دنبال میکنند و ریشاباناتا را به عنوان نخستین تیرتانکارا گرامی میدارند.
در طول دوره ودایی متأخر، پادشاهی ویدها به عنوان مرکز جدید فرهنگ ودایی ظهور کرد که حتی در شرق دورتر (در جایی که امروزه نپال و ایالت بیهار در هند است) واقع شده بود.
پارشواناتا بیست و سومین تیرتانکارا از ۲۴ تیرتانکارای آیین جین بود. او تنها تیرتانکارایی است که عنوان کالیکالکالپاتارو را به دست آورد. او یکی از اولین تیرتانکاراهایی است که به عنوان شخصیتهای تاریخی شناخته میشوند. او اولین مروج فلسفه کارما در تاریخ ثبتشده بود. منابع جین او را بین قرن نهم و هشتم پیش از میلاد قرار میدهند، در حالی که مورخان معتقدند او در قرن هشتم یا هفتم پیش از میلاد زندگی میکرده است.
حدود ۸۰۰ پیش از میلاد تا ۴۰۰ پیش از میلاد شاهد تدوین اولین اوپانیشادها بود. اوپانیشادها پایه نظری هندوئیسم کلاسیک را تشکیل میدهند و به عنوان ودانتا (نتیجه وداها) شناخته میشوند.
در طول زمان بین ۸۰۰ تا ۲۰۰ پیش از میلاد، جنبش شرامانا شکل گرفت که آیین جین و بودیسم از آن سرچشمه گرفتند. در همان دوره، اولین اوپانیشادها نوشته شدند.
ساکاها در اسناد تاریخی و باستانشناسی که قدمت آنها به حدود قرن هشتم پیش از میلاد میرسد، گواهی شدهاند.
مهاباراتا یکی از دو حماسه بزرگ سانسکریت هند باستان است و دیگری رامایانا میباشد.
در طول زمان بین ۸۰۰ تا ۲۰۰ پیش از میلاد، جنبش شرامانا شکل گرفت که آیین جین و بودیسم از آن سرچشمه گرفتند.
افزایش شهرنشینی در هند در قرنهای هفتم و ششم پیش از میلاد منجر به ظهور جنبشهای زاهدانه یا شرامانا شد که ارتدوکسی آیینهای مذهبی را به چالش میکشیدند.
در پیشاتاریخ شبهقاره هند، یک «عصر آهن» به عنوان دورهای که پس از فرهنگ هاراپای متأخر آمده، شناخته میشود.
مهمترین رویداد بین قرنهای هفتم و یازدهم، نبرد سهجانبه با محوریت کاناوج بود که بیش از دو قرن بین امپراتوری پالا، امپراتوری راشتراکوتا و امپراتوری گورجارا-پراتیهارا ادامه داشت.
گوتاما بودا، که به طور عامیانه با نام بودا شناخته میشود، یک زاهد، رهبر مذهبی و معلمی بود که در هند باستان (حدود قرن ششم تا پنجم پیش از میلاد یا حدود قرن پنجم تا چهارم پیش از میلاد) زندگی میکرد.
منابع اولیه، از متون پالی بودایی، آگاماهای جین و پوراناهای هندو، ذکر میکنند که ماگادها به مدت حدود ۲۰۰ سال، از حدود ۶۰۰ تا ۴۱۳ پیش از میلاد، توسط سلسله هاریانکا اداره میشد.
این ماهاجاناپاداها در کمربندی که از گاندارا در شمال غربی تا بنگال در بخش شرقی شبهقاره هند کشیده شده بود، تکامل یافتند و شکوفا شدند و شامل بخشهایی از منطقه فرا-ویندیا نیز میشدند. این دوره شاهد دومین ظهور بزرگ شهرنشینی در هند پس از تمدن دره سند بود.
دوره بین حدود ۶۰۰ پیش از میلاد تا حدود ۳۰۰ پیش از میلاد شاهد ظهور ماهاجاناپاداها، شانزده پادشاهی قدرتمند و وسیع و جمهوریهای الیگارشی بود.
فتح دره سند توسط هخامنشیان به فتح نظامی و حکومت هخامنشیان بر قلمروهای مناطق شمال غربی شبهقاره هند از قرن ششم تا چهارم پیش از میلاد اشاره دارد.
دوره سانگام دورهای از تاریخ تامیل نادوی باستان، کرالا و بخشهایی از سریلانکا (که در آن زمان تامیلکام نامیده میشد) است که از حدود قرن ششم پیش از میلاد تا حدود قرن سوم میلادی ادامه داشت.
پس از فتح امپراتوری هخامنشی ایران، اسکندر پادشاه مقدونی لشکرکشی خود را در افغانستان و پاکستان امروزی آغاز کرد که بخشی از آن پس از فتح دره سند توسط هخامنشیان (اواخر قرن ششم پیش از میلاد)، شرقیترین قلمروهای امپراتوری هخامنشی را تشکیل میداد.
منابع اولیه، از متون پالی بودایی، آگاماهای جین و پوراناهای هندو، ذکر میکنند که ماگادها به مدت حدود ۲۰۰ سال، از حدود ۶۰۰ تا ۴۱۳ پیش از میلاد، توسط سلسله هاریانکا اداره میشد.
ماگادها یکی از شانزده ماها-جاناپادا یا پادشاهی در هند باستان را تشکیل میداد. هسته اصلی این پادشاهی منطقهای از بیهار در جنوب گنگ بود؛ اولین پایتخت آن راجاگریها (راجگیر امروزی) و سپس پاتالیپوترا (پاتنای امروزی) بود.
«جمهوریهای» اولیه یا گانا سانگا، مانند شاکیاها، کولییاها، مالاها و لیچاویها، دارای دولتهای جمهوری بودند. گانا سانگاها، مانند مالاها که در شهر کوسیناگارا متمرکز بودند، و کنفدراسیون واجی که در شهر وایشالی متمرکز بود، از اوایل قرن ششم پیش از میلاد وجود داشتند و در برخی مناطق تا قرن چهارم میلادی باقی ماندند.
ماگادها منطقهای بود که یکی از شانزده ماهاجاناپادا یا «پادشاهیهای بزرگ» در دوره دوم شهرنشینی در جایی که اکنون بیهار جنوبی در دشت شرقی گنگ است، محسوب میشد.
ماهاجاناپاداها شانزده پادشاهی یا جمهوری الیگارشی بودند که در شمال هند باستان از قرن ششم تا چهارم پیش از میلاد در طول دوره دوم شهرنشینی وجود داشتند.
تاریخ بودیسم از قرن ششم پیش از میلاد تا به امروز ادامه دارد. بودیسم در هند باستان، در پادشاهی باستانی ماگادها و اطراف آن ظهور کرد و بر پایه آموزههای زاهدانه سیدارتا گوتاما بنا شده است.
هندو-آریاییهای کوچنشین و شبان از پنجاب به دشت گنگ گسترش یافتند و بخشهای وسیعی از آن را برای کشاورزی جنگلزدایی کردند. تدوین متون ودایی در حدود سال ۶۰۰ پیش از میلاد، زمانی که فرهنگ جدید و میانمنطقهای ظهور کرد، پایان یافت.
ماهاویرا، که با نام وردامانا نیز شناخته میشود، بیست و چهارمین تیرتانکارای آیین جین بود. او جانشین معنوی بیست و سومین تیرتانکارا، پارشواناتا بود. ماهاویرا در اوایل قرن ششم پیش از میلاد در یک خانواده سلطنتی جین در بیهار هند متولد شد. نام مادرش تریشالا و نام پدرش سیدارتا بود.
ماهاویرا از طرفداران جینیسم بود و گوتاما بودا بنیانگذار بودیسم بود که برجستهترین نمادهای این جنبش بودند. شرامانا مفهوم چرخه تولد و مرگ، مفهوم سامسارا و مفهوم رهایی را به وجود آورد.
بیمبیسارا پادشاه ماگادها و متعلق به سلسله هاریانکا بود. او پسر باتیا بود. گسترش پادشاهی او، بهویژه الحاق پادشاهی آنگا به شرق، به عنوان پایهگذاری برای گسترش بعدی امپراتوری مائوریا در نظر گرفته میشود.
سلسله هاریانکا سومین سلسله حاکم ماگادها، امپراتوری هند باستان بود که جانشین سلسله پرادیوتا و سلسله بارادراتا شد. در ابتدا، پایتخت راجاگریها بود.
این فتح در دو مرحله رخ داد. اولین تهاجم در حدود ۵۳۵ پیش از میلاد توسط کوروش بزرگ، بنیانگذار امپراتوری هخامنشی، انجام شد.
سکاها توسط بابلیها مترادف با کیمریها (Gimirrai) در نظر گرفته میشدند؛ هر دو نام در کتیبه سهزبانه بیستون که در سال ۵۱۵ پیش از میلاد به دستور داریوش بزرگ حک شده، استفاده شده است. گزارش شده که این مردم عمدتاً به اسکان در پادشاهی اورارتو، که بعداً بخشی از ارمنستان شد، علاقهمند بودند و شاکوسن در اوتیک نام خود را از آنها گرفته است.
در طول فتح دره سند توسط هخامنشیان در حدود ۵۱۵ پیش از میلاد، ارتش هخامنشی منحصراً پارسی نبود و سکاها احتمالاً در تهاجم به شمال غربی هند شرکت داشتند.
پس از ۵۰۰ پیش از میلاد، به اصطلاح «شهرنشینی دوم» آغاز شد و سکونتگاههای شهری جدیدی در دشت گنگ، بهویژه دشت مرکزی گنگ، پدید آمد. پایههای «شهرنشینی دوم» پیش از ۶۰۰ پیش از میلاد در فرهنگ سفالهای خاکستری نقاشیشده در منطقه قگر-هاکرا و دشت گنگ علیا گذاشته شد.
منابع ادبی، باستانشناسی، کتیبهشناسی و سکهشناسی برای تاریخ باستان تامیل وجود دارد. مهمترین این منابع ادبیات سنگام است که عموماً به قرن پنجم پیش از میلاد تا قرن سوم میلادی نسبت داده میشود.
پس از ۵۰۰ پیش از میلاد، به اصطلاح «شهرنشینی دوم» آغاز شد و سکونتگاههای شهری جدیدی در دشت گنگ، بهویژه دشت مرکزی گنگ، پدید آمد.
اعتقاد بر این است که سلسله شایشوناگا دومین سلسله حاکم ماگادها، امپراتوری هند باستان، بوده است. طبق پوراناهای هندو، این سلسله دومین سلسله حاکم ماگادها بود که جانشین ناگاداشاکا از سلسله هاریانکا شد.
پوراناها بنیانگذار این سلسله را ماهاپادما نامیدهاند و ادعا میکنند که او پسر پادشاه شایشوناگا، ماهاناندین بوده است. با این حال، حتی این متون به تبار پایین نانداها اشاره میکنند، زمانی که بیان میکنند مادر ماهاپادما متعلق به طبقه شودرا، پایینترین طبقه از وارناها بوده است.
امپراتوری ناندا در اوج وسعت خود، از بنگال در شرق تا منطقه پنجاب در غرب و تا جنوب تا رشتهکوه ویندیا گسترش داشت. سلسله ناندا به خاطر ثروت عظیمش مشهور بود. سلسله ناندا در بخش شمالی شبهقاره هند در طول قرن چهارم پیش از میلاد و احتمالاً در طول قرن پنجم پیش از میلاد حکومت میکرد.
بیشتر شبهقاره هند در طول قرنهای چهارم و سوم پیش از میلاد توسط امپراتوری مائوریا فتح شد.
حکومت هندوسکایی در شمال غربی شبهقاره هند زمانی پایان یافت که آخرین ساتراپ غربی، رودراسیما سوم، توسط امپراتور گوپتا، چاندراگوپتا دوم، در سال ۳۹۵ میلادی شکست خورد.
آخرین حاکم شیشوناگا، کالاشوکا، در سال ۳۴۵ پیش از میلاد توسط ماهاپادما ناندا، اولین نفر از به اصطلاح نه ناندا (که شامل ماهاپادما و هشت پسرش بود)، ترور شد.
سلسله ناندا در بخش شمالی شبهقاره هند در طول قرن چهارم پیش از میلاد و احتمالاً در طول قرن پنجم پیش از میلاد حکومت میکرد.
دانا ناندا آخرین حاکم سلسله ناندا در هند باستان بود. او جوانترین برادر از هشت برادر بنیانگذار سلسله، اوگراسنا (که با نام ماهاپادما ناندا نیز شناخته میشود) بود.
پیشروی اسکندر به سمت شرق او را در تقابل با امپراتوری ناندا در ماگادها قرار داد. طبق منابع یونانی، ارتش ناندا احتمالاً پنج برابر بزرگتر از ارتش مقدونیه بوده است.
لشکرکشی اسکندر مقدونی به هند در سال ۳۲۷ پیش از میلاد آغاز شد.
نبرد هیداسپ بین اسکندر مقدونی و پادشاه پوروس درگرفت. نبرد رود هیداسپ توسط اسکندر در ژوئیه ۳۲۶ پیش از میلاد علیه پادشاه پوروس در رودخانه هیداسپ در پنجاب، نزدیک بهرا انجام شد. هیداسپ آخرین نبرد بزرگ اسکندر بود.
این امپراتوری توسط چاندراگوپتا مائوریا با کمک چاناکیا (کائوتیلیا) در ماگادها (در بیهار امروزی) پس از سرنگونی سلسله ناندا تأسیس شد.
امپراتوری مائوریا بیشتر شبهقاره هند را در یک دولت متحد کرد و بزرگترین امپراتوری بود که تا به حال در شبهقاره هند وجود داشته است.
