1انتخابات پارلمانی ۱۹۴۵ مجارستان
در اواخر جنگ جهانی دوم، ارتش شوروی مجارستان را اشغال کرد و این کشور تحت نفوذ اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفت. بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم، مجارستان یک دموکراسی چندحزبی بود و انتخابات سال ۱۹۴۵ منجر به تشکیل یک دولت ائتلافی به نخستوزیری زولتان تیلدی شد.
2ارز مجارستان دچار کاهش ارزش شدیدی شد
در سال ۱۹۴۶، ارز مجارستان دچار کاهش ارزش شدیدی شد که منجر به بالاترین نرخهای تاریخی ابرتورم شناختهشده گردید. مشارکت مجارستان در شورای کمکهای اقتصادی متقابل (کومکون) که تحت حمایت شوروی بود، مانع از تجارت این کشور با غرب یا دریافت کمکهای طرح مارشال شد.
3اقتصاد پس از جنگ مجارستان با چالشهای متعددی روبرو شد
اقتصاد پس از جنگ مجارستان با چالشهای متعددی روبرو شد. مجارستان موافقت کرد که غرامت جنگی به مبلغ تقریبی ۳۰۰ میلیون دلار آمریکا به اتحاد جماهیر شوروی، چکسلواکی و یوگسلاوی بپردازد و از پادگانهای شوروی حمایت کند. بانک ملی مجارستان در سال ۱۹۴۶ هزینه غرامتها را «بین ۱۹ تا ۲۲ درصد از درآمد ملی سالانه» برآورد کرد.
4حزب کمونیست با حزب سوسیال دموکرات ادغام شد
دوره کوتاه دموکراسی چندحزبی زمانی به پایان رسید که حزب کمونیست با حزب سوسیال دموکرات ادغام شد تا «حزب کارگران مجارستان» را تشکیل دهد؛ حزبی که در سال ۱۹۴۹ فهرست نامزدهای خود را بدون رقیب ارائه کرد. سپس جمهوری خلق مجارستان اعلام شد.
5دستگیری رهبر کلیسای کاتولیک مجارستان
آموزش زبان روسی و تعلیمات سیاسی کمونیستی در مدارس و دانشگاههای سراسر کشور اجباری شد. مدارس مذهبی ملی شدند و رهبران کلیسا با افراد وفادار به دولت جایگزین شدند. در سال ۱۹۴۹، رهبر کلیسای کاتولیک مجارستان، کاردینال یوژف میندسنتی، دستگیر و به جرم خیانت به حبس ابد محکوم شد. تحت حکومت راکوشی، دولت مجارستان یکی از سرکوبگرترین دولتها در اروپا بود.
6مرگ ژوزف استالین
در ۵ مارس ۱۹۵۳، ژوزف استالین درگذشت و دورهای از آزادسازی میانهرو آغاز شد که در آن اکثر احزاب کمونیست اروپایی یک جناح اصلاحطلب ایجاد کردند. در مجارستان، ایمره نادی اصلاحطلب جایگزین راکوشی، «بهترین شاگرد مجار استالین»، به عنوان نخستوزیر شد. با این حال، راکوشی دبیرکل حزب باقی ماند و توانست اکثر اصلاحات نادی را تضعیف کند.
7راکوشی نادی را از سمت خود برکنار کرد
تا آوریل ۱۹۵۵، راکوشی موفق شد نادی را بیاعتبار کرده و از سمت خود برکنار کند.
8پیمان ورشو
در ۱۴ مه ۱۹۵۵، اتحاد جماهیر شوروی پیمان ورشو را ایجاد کرد که مجارستان را به اتحاد جماهیر شوروی و کشورهای اقماری آن در اروپای مرکزی و شرقی متصل میکرد. از جمله اصول این اتحاد، «احترام به استقلال و حاکمیت کشورها» و «عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر» بود.
9روابط بین مجارستان و ایالات متحده رو به بهبود گذاشت
در تابستان ۱۹۵۶، روابط بین مجارستان و ایالات متحده رو به بهبود گذاشت. در آن زمان، ایالات متحده به پیشنهادهای مجارستان برای گسترش احتمالی روابط تجاری دوجانبه بسیار مثبت پاسخ داد. تمایل مجارستان برای بهبود روابط تا حدی ناشی از وضعیت فاجعهبار اقتصادی کشور بود. با این حال، پیش از آنکه نتیجهای حاصل شود، سرعت مذاکرات توسط وزارت کشور مجارستان کاهش یافت، زیرا آنها نگران بودند که بهبود روابط با غرب ممکن است حکومت کمونیستی در مجارستان را تضعیف کند.
10راکوشی از سمت دبیرکلی حزب کارگران مجارستان برکنار شد
پس از «سخنرانی محرمانه» خروشچف در فوریه ۱۹۵۶ که استالین و دستنشاندگانش را محکوم کرد، راکوشی از سمت دبیرکلی حزب برکنار و در ۱۸ ژوئیه ۱۹۵۶ ارنو گرو جایگزین او شد.
11لاсло رایک دوباره دفن شد
در ۶ اکتبر ۱۹۵۶، لاسلو رایک که توسط دولت راکوشی اعدام شده بود، در مراسمی تأثیرگذار دوباره دفن شد که باعث تقویت اپوزیسیون حزب گردید.
12احیای اتحادیه دانشجویی MEFESZ
تا ۲۲ اکتبر ۱۹۵۶، دانشجویان دانشگاه فنی، اتحادیه دانشجویی ممنوعشده MEFESZ را احیا کردند.
13دانشجویان دانشگاه فنی تظاهرات کردند
دانشجویان دانشگاه فنی در ۲۳ اکتبر تظاهراتی را ترتیب دادند که زنجیرهای از وقایع را آغاز کرد و مستقیماً به انقلاب منجر شد.
14معترضان در کنار مجسمه یوژف بم تجمع کردند
در بعدازظهر ۲۳ اکتبر ۱۹۵۶، حدود ۲۰,۴۰۰ معترض در کنار مجسمه یوژف بم، قهرمان ملی لهستان و مجارستان، تجمع کردند.
15ارنو گرو درخواست مداخله نظامی شوروی کرد
در طول شب ۲۳ اکتبر، ارنو گرو، دبیر حزب کارگران مجارستان، درخواست مداخله نظامی شوروی را برای «سرکوب تظاهراتی که به مقیاسی بیسابقه و بزرگتر از همیشه رسیده بود» مطرح کرد. رهبری شوروی چندین ماه قبل، برنامههای احتمالی برای مداخله در مجارستان را تدوین کرده بود.
16حادثه در ساختمان رادیو بوداپست
جمعیت بزرگی در مقابل ساختمان رادیو بوداپست که به شدت توسط پلیس مخفی (ÁVH) محافظت میشد، گرد آمدند. نقطه انفجار زمانی رخ داد که هیئتی که قصد داشت خواستههای خود را پخش کند، بازداشت شد و جمعیت با انتشار شایعاتی مبنی بر تیراندازی به معترضان، به شدت خشمگین شد. گاز اشکآور از پنجرههای طبقات بالا پرتاب شد و ÁVH به سمت جمعیت آتش گشود که منجر به کشته شدن بسیاری شد. ÁVH سعی کرد با پنهان کردن سلاح در یک آمبولانس، خود را دوباره مسلح کند، اما جمعیت متوجه این ترفند شد و آن را متوقف کرد. سربازان مجارستانی که برای کمک به ÁVH اعزام شده بودند، تردید کردند و سپس با کندن ستارههای سرخ از کلاههایشان، به صف معترضان پیوستند. معترضان که توسط حمله ÁVH تحریک شده بودند، واکنش خشونتآمیزی نشان دادند. خودروهای پلیس به آتش کشیده شدند، سلاحها از انبارهای نظامی ضبط و بین مردم توزیع شد و نمادهای رژیم کمونیستی تخریب شدند.
17ارنو گرو سخنرانیای در محکومیت خواستههای نویسندگان و دانشجویان پخش کرد
در ساعت ۲۰:۰۰، ارنو گرو، دبیر اول حزب، سخنرانیای را پخش کرد که در آن خواستههای نویسندگان و دانشجویان را محکوم میکرد.
18برداشتن مجسمه برنزی استالین
برخی از تظاهرکنندگان که از رد قاطعانه خواستههایشان توسط گرو خشمگین بودند، تصمیم گرفتند یکی از خواستههای خود را عملی کنند: برداشتن مجسمه برنزی ۳۰ فوتی (۹.۱ متری) استالین که در سال ۱۹۵۱ در محل کلیسایی که برای ساخت این بنا تخریب شده بود، نصب شده بود. تا ساعت ۲۱:۳۰، مجسمه سرنگون شد و جمعیت با قرار دادن پرچمهای مجارستان در پوتینهای استالین، که تنها چیزی بود که از مجسمه باقی مانده بود، جشن گرفتند.
19تانکهای شوروی وارد بوداپست شدند
تا ساعت ۰۲:۰۰ روز ۲۴ اکتبر، تانکهای شوروی مطابق با دستورات گئورگی ژوکوف، وزیر دفاع شوروی، وارد بوداپست شدند.
20پولیتبورو درباره تحولات سیاسی لهستان و مجارستان بحث کرد
در ۲۴ اکتبر، هیئت رئیسه کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی (پولیتبورو) درباره تحولات سیاسی در لهستان و مجارستان بحث و گفتگو کرد.
21ایمره نادی جایگزین آندراش هگدوش به عنوان نخستوزیر شد
در ۲۴ اکتبر، ایمره نادی جایگزین آندراش هگدوش به عنوان نخستوزیر شد. نادی در رادیو خواستار پایان دادن به خشونت شد و قول داد اصلاحات سیاسیای را که سه سال پیش کنار گذاشته شده بود، آغاز کند. در حالی که خشونتهای پراکنده شعلهور میشد، مردم همچنان به مسلح کردن خود ادامه دادند.
22تانکهای شوروی در خارج از پارلمان مستقر شدند
تا ظهر ۲۴ اکتبر، تانکهای شوروی در خارج از ساختمان پارلمان مستقر شدند و سربازان شوروی از پلها و تقاطعهای کلیدی محافظت کردند. انقلابیون مسلح به سرعت برای دفاع از بوداپست سنگر ساختند و گزارش شده بود که تا اواسط صبح برخی از تانکهای شوروی را تصرف کردهاند.
23توده معترضان در مقابل ساختمان پارلمان تجمع کردند
در ۲۵ اکتبر، تودهای از معترضان در مقابل ساختمان پارلمان تجمع کردند. واحدهای ÁVH (پلیس مخفی) شروع به تیراندازی به سمت جمعیت از پشتبام ساختمانهای مجاور کردند. برخی از سربازان شوروی به اشتباه تصور کردند که هدف تیراندازی هستند و به سمت ÁVH آتش گشودند. برخی از افراد حاضر در جمعیت که با سلاحهای گرفته شده از ÁVH یا سلاحهایی که توسط سربازان مجارستانی که به قیام پیوسته بودند به آنها داده شده بود مسلح شده بودند، شروع به تیراندازی متقابل کردند.
24اقدام نظامی علیه تظاهرات در مقابل اداره امنیت دولتی و زندان محلی
در شهر کچکمت در ۲۶ اکتبر، تظاهرات در مقابل اداره امنیت دولتی و زندان محلی منجر به اقدام نظامی توسط سپاه سوم به دستور سرلشکر لایوش گیورکو شد که در آن هفت معترض کشته و چندین تن از سازماندهندگان دستگیر شدند.
25واحدهای ارتش برای تأمین امنیت چپل و برقراری نظم وارد شدند
در ۲۷ اکتبر، واحدهای ارتش برای تأمین امنیت چپل و برقراری نظم وارد عمل شدند.
26آتشبس برقرار شد
بلا کیرالی، ژنرال مجارستانی که از حبس ابد به دلیل جرایم سیاسی آزاد شده بود و با حمایت دولت نادی عمل میکرد، تلاش کرد با متحد کردن عناصر پلیس، ارتش و گروههای شورشی در قالب یک گارد ملی، نظم را برقرار کند. آتشبس در ۲۸ اکتبر برقرار شد.
27۷۱ مورد درگیری مسلحانه بین ارتش و مردم در پنجاه منطقه رخ داد
با این حال، از ۲۴ تا ۲۹ اکتبر، ۷۱ مورد درگیری مسلحانه بین ارتش و مردم در پنجاه منطقه رخ داد که از دفاع در برابر حملات به اهداف غیرنظامی و نظامی تا درگیری با شورشیان بسته به فرمانده مربوطه متغیر بود.
28واحدهای ارتش از چپل عقبنشینی کردند
واحدهای ارتش در ۲۹ اکتبر از چپل عقبنشینی کردند و پس از آن شورشیان کنترل منطقه را به دست گرفتند.
29هیئت رئیسه تصمیم گرفت دولت جدید مجارستان را برکنار نکند
پس از بحث و تبادل نظر، هیئت رئیسه در ۳۰ اکتبر تصمیم گرفت دولت جدید مجارستان را برکنار نکند.
30حمله به ساختمان کمیته مرکزی حزب کمونیست
در ۳۰ اکتبر، نیروهای کیرالی به ساختمان کمیته مرکزی حزب کمونیست حمله کردند.
31بیشتر نیروهای شوروی از بوداپست عقبنشینی کرده بودند
تا ۳۰ اکتبر، بیشتر نیروهای شوروی از بوداپست به پادگانهای خود در حومه مجارستان عقبنشینی کرده بودند.
32شوراهای انقلابی محلی به طور رسمی تأیید شده بودند
شوراهای انقلابی محلی در سراسر مجارستان، عموماً بدون دخالت دولت ملی در بوداپست که درگیر مسائل دیگر بود، تشکیل شدند و مسئولیتهای مختلف دولت محلی را از حزب کمونیست منحلشده بر عهده گرفتند. تا ۳۰ اکتبر، این شوراها به طور رسمی توسط حزب کارگران مجارستان تأیید شدند و دولت نادی از آنها به عنوان «ارگانهای محلی دموکراتیک و خودمختار که در طول انقلاب تشکیل شدهاند» درخواست حمایت کرد.
33معترضان مسلح به یگان ÁVH که از مقر حزب کارگران مجارستان در بوداپست محافظت میکرد، حمله کردند
در ۳۰ اکتبر، معترضان مسلح به یگان ÁVH که از مقر حزب کارگران مجارستان در بوداپست در میدان جمهوری (Köztársaság tér) محافظت میکرد، حمله کردند. این حمله تحت تأثیر شایعات مربوط به زندانیان نگهداری شده در آنجا و تیراندازیهای قبلی ÁVH به تظاهرکنندگان در شهر موشونمادیاروار صورت گرفت.
34خروشچف مسکو را برای دیدار با متحدان پیمان ورشو ترک کرد
از ۱ تا ۳ نوامبر، خروشچف مسکو را ترک کرد تا با متحدان خود در پیمان ورشو دیدار کند و آنها را از تصمیم برای مداخله مطلع سازد.
35نادی رسماً خروج مجارستان از پیمان ورشو را اعلام کرد
در ۱ نوامبر، نادی در یک سخنرانی رادیویی برای مردم مجارستان، رسماً خروج مجارستان از پیمان ورشو و همچنین موضع بیطرفی مجارستان را اعلام کرد.
36نیروهای شوروی از شرق وارد مجارستان شده بودند
در ۱ نوامبر، ایمره نادی گزارشهایی دریافت کرد مبنی بر اینکه نیروهای شوروی از شرق وارد مجارستان شده و به سمت بوداپست در حرکت هستند. نادی از یوری آندروپوف، سفیر شوروی، تضمینهایی (که بعداً نادرست بودن آنها ثابت شد) دریافت کرد که اتحاد جماهیر شوروی حمله نخواهد کرد. کابینه، با موافقت یانوش کادار، بیطرفی مجارستان را اعلام کرد، از پیمان ورشو خارج شد و از هیئتهای دیپلماتیک در بوداپست و داگ هامرشولد، دبیرکل سازمان ملل متحد، برای دفاع از بیطرفی مجارستان درخواست کمک کرد. از سفیر آندروپوف خواسته شد تا به دولت خود اطلاع دهد که مجارستان مذاکرات برای خروج نیروهای شوروی را فوراً آغاز خواهد کرد.
37مذاکرات درباره خروج شوروی
در ۳ نوامبر، یک هیئت مجارستانی به رهبری وزیر دفاع پال مالتر برای شرکت در مذاکرات خروج شوروی به فرماندهی نظامی شوروی در توکول، نزدیک بوداپست دعوت شد. حدود نیمهشب همان شب، ژنرال ایوان سروف، رئیس پلیس امنیتی شوروی (کاگب)، دستور دستگیری هیئت مجارستانی را صادر کرد و روز بعد، ارتش شوروی دوباره به بوداپست حمله کرد.
38ارتش شوروی بوداپست را کاملاً محاصره کرده بود
دومین مداخله شوروی، با نام رمز «عملیات گردباد»، توسط مارشال ایوان کونف آغاز شد. تا ساعت ۲۱:۳۰ روز ۳ نوامبر، ارتش شوروی بوداپست را کاملاً محاصره کرده بود.
39تانکهای شوروی به بوداپست نفوذ کردند
در ساعت ۰۳:۰۰ روز ۴ نوامبر، تانکهای شوروی در دو محور به بوداپست در امتداد سمت پست رود دانوب نفوذ کردند: یکی از جنوب از جاده شوروکشار و دیگری از شمال از جاده واتسی.
40یگانهای زرهی وارد بودا شدند و اولین شلیکها را به پادگان ارتش در جاده بودائورشی انجام دادند
بنابراین پیش از آنکه حتی یک گلوله شلیک شود، شوروی عملاً شهر را به دو نیم تقسیم کرده بود، تمام سرپلها را تحت کنترل داشت و از پشت توسط رودخانه عریض دانوب محافظت میشد. یگانهای زرهی وارد بودا شدند و در ساعت ۰۴:۲۵ اولین شلیکها را به پادگان ارتش در جاده بودائورشی انجام دادند. اندکی بعد، صدای توپخانه و تانکهای شوروی در تمام مناطق بوداپست شنیده شد.
41ایمره نادی آخرین درخواست خود را برای ملت و جهان پخش کرد
در ساعت ۰۵:۲۰ روز ۴ نوامبر، ایمره نادی آخرین درخواست خود را برای ملت و جهان پخش کرد و اعلام نمود که نیروهای شوروی در حال حمله به بوداپست هستند و دولت در پست خود باقی مانده است.
42یانوش کادار «دولت انقلابی کارگران و دهقانان مجارستان» را اعلام کرد
در ساعت ۰۶:۰۰ روز ۴ نوامبر، در شهر سولنوک، یانوش کادار «دولت انقلابی کارگران و دهقانان مجارستان» را اعلام کرد. بیانیه او چنین بود: «ما باید به زیادهرویهای عناصر ضدانقلابی پایان دهیم. ساعت عمل فرا رسیده است. ما از منافع کارگران و دهقانان و دستاوردهای دموکراسی مردمی دفاع خواهیم کرد.»
43دفاع سازمانیافته از شهر فروپاشید
تا ساعت ۰۸:۰۰، دفاع سازمانیافته از شهر پس از تصرف ایستگاه رادیویی فروپاشید و بسیاری از مدافعان به مواضع مستحکم عقبنشینی کردند. در همان ساعت، گارد پارلمان سلاحهای خود را زمین گذاشت و نیروهای تحت فرمان سرلشکر ک. گربنیک، پارلمان را تصرف کرده و وزرای دستگیر شده دولت راکوشی-هگدوش را آزاد کردند.
44رادیو آزاد کوشوت پخش برنامههای خود را متوقف کرد
ایستگاه رادیویی، رادیو آزاد کوشوت، در ساعت ۰۸:۰۷ پخش برنامههای خود را متوقف کرد. یک جلسه اضطراری کابینه در پارلمان برگزار شد اما تنها سه وزیر در آن حضور داشتند. با ورود نیروهای شوروی برای اشغال ساختمان، تخلیه مذاکرهشدهای صورت گرفت و ایستوان بیبو، وزیر دولت، به عنوان آخرین نماینده دولت ملی در پست خود باقی ماند. او «برای آزادی و حقیقت» را نوشت، بیانیهای تکاندهنده برای ملت و جهان.
45درگیریها متوقف شد
درگیریها بین ۲۸ اکتبر و ۴ نوامبر متوقف شد، زیرا بسیاری از مجارها معتقد بودند که واحدهای نظامی شوروی در حال خروج از مجارستان هستند.
46تأسیس «دولت انقلابی کارگران و دهقانان مجارستان»
در ساعات اولیه ۴ نوامبر، فرانس مونیش در رادیو سولنوک تأسیس «دولت انقلابی کارگران و دهقانان مجارستان» را اعلام کرد.
47شوراها تصمیم گرفتند به اعتصابات سراسری کارگری پایان دهند و کار را از سر بگیرند
در مجموع حدود ۲۱۰۰ شورای انقلابی و کارگری محلی با بیش از ۲۸۰۰۰ عضو وجود داشت. این شوراها کنفرانس مشترکی در بوداپست برگزار کردند و تصمیم گرفتند به اعتصابات سراسری کارگری پایان داده و کار را در ۵ نوامبر از سر بگیرند، و شوراهای مهمتر نمایندگانی را به پارلمان فرستادند تا حمایت خود را از دولت نادی اعلام کنند.
48بیشتر بوداپست تحت کنترل شوروی قرار گرفت
با قرار گرفتن بیشتر بوداپست تحت کنترل شوروی تا ۸ نوامبر، کادار نخستوزیر «دولت انقلابی کارگران و دهقانان» و دبیرکل حزب کمونیست مجارستان شد. تعداد کمی از مجارها به حزب سازمانیافته مجدد پیوستند، چرا که رهبری آن تحت نظارت هیئت رئیسه شوروی به رهبری گئورگی مالنکوف و میخائیل سوسلوف پاکسازی شده بود.
49نادی و گروهش دستگیر شدند
ایمره نادی به همراه گئورگ لوکاچ، گزا لوشونچی و بیوه لاسلو رایک، یولیا، در حالی که نیروهای شوروی بوداپست را اشغال میکردند، به سفارت یوگسلاوی پناه بردند. با وجود تضمینهای خروج امن از مجارستان توسط شوروی و دولت کادار، نادی و گروهش هنگام تلاش برای خروج از سفارت در ۲۲ نوامبر دستگیر و به رومانی منتقل شدند.
50نمایندگان اتحاد جماهیر شوروی، بلغارستان، مجارستان و رومانی برای بررسی تحولات داخلی مجارستان دیدار کردند
در ژانویه ۱۹۵۷، نمایندگان اتحاد جماهیر شوروی، بلغارستان، مجارستان و رومانی در بوداپست دیدار کردند تا تحولات داخلی مجارستان را از زمان استقرار دولت تحمیلی شوروی بررسی کنند. بیانیه این نشست «به اتفاق آرا نتیجه گرفت» که کارگران مجارستانی، با رهبری دولت کادار و حمایت ارتش شوروی، تلاشها «برای از بین بردن دستاوردهای سوسیالیستی مردم مجارستان» را شکست دادند.
51نادی اعدام شد
نادی به همراه پال مالتر و میکلوش گیمش پس از محاکمات مخفی در ژوئن ۱۹۵۸ اعدام شدند. اجساد آنها در گورهای بینام و نشان در گورستان شهرداری خارج از بوداپست دفن شد.
52آزادی بیشتر زندانیان سیاسی انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان
تا سال ۱۹۶۳، بیشتر زندانیان سیاسی انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان آزاد شده بودند.