یکشنبه فوریه 1, 1998 تا جمعه ژوئن 11, 1999
Kosovo, Serbia, Albania
جنگ کوزوو یک درگیری مسلحانه در کوزوو بود که در اواخر فوریه ۱۹۹۸ آغاز شد و تا ۱۱ ژوئن ۱۹۹۹ ادامه یافت. این جنگ توسط نیروهای جمهوری فدرال یوگسلاوی (یعنی صربستان و مونتهنگرو) که پیش از جنگ کنترل کوزوو را در دست داشتند، و گروه شورشی آلبانیاییتبار کوزوو موسوم به ارتش آزادیبخش کوزوو (KLA) انجام شد. این درگیری با حمایت هوایی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) از ۲۴ مارس ۱۹۹۹ و حمایت زمینی ارتش آلبانی همراه بود و برخی دیدگاهها استدلال میکنند که جنگ در ۵ مارس ۱۹۹۸ آغاز شده است.
در سال ۱۹۷۴، وضعیت سیاسی کوزوو با اعطای مجموعهای از حقوق سیاسی گستردهتر توسط قانون اساسی جدید یوگسلاوی بهبود یافت. کوزوو به همراه وویوودینا به عنوان یک استان اعلام شد و بسیاری از اختیارات یک جمهوری کامل را به دست آورد: یک کرسی در ریاستجمهوری فدرال و مجلس، نیروی پلیس و بانک ملی مختص به خود.
قدرت استانی همچنان توسط حزب کمونیست اعمال میشد، اما اکنون عمدتاً به کمونیستهای آلبانیاییتبار واگذار شده بود. مرگ تیتو در ۴ مه ۱۹۸۰، دوره طولانی از بیثباتی سیاسی را آغاز کرد که با بحران اقتصادی فزاینده و ناآرامیهای ملیگرایانه تشدید شد.
این موضوع توجه ویژهای به کوزوو داشت و استدلال میکرد که صربهای کوزوو در یک «جنگ آشکار و تمامعیار» که از بهار ۱۹۸۱ ادامه داشت، تحت «نسلکشی فیزیکی، سیاسی، حقوقی و فرهنگی» قرار گرفتهاند.
در سال ۱۹۸۱ گزارش شد که حدود ۴۰۰۰ صرب پس از شورشهای آلبانیاییتباران کوزوو در ماه مارس که منجر به مرگ چندین صرب و هتک حرمت به معماری و گورستانهای ارتدوکس صربستان شد، از کوزوو به صربستان مرکزی نقل مکان کردند.
اولین ناآرامی بزرگ در شهر اصلی کوزوو، پریشتینا، زمانی رخ داد که اعتراض دانشجویان دانشگاه پریشتینا به صفهای طولانی در سلف دانشگاه به سرعت بالا گرفت و در اواخر مارس و اوایل آوریل ۱۹۸۱ در سراسر کوزوو گسترش یافت و باعث تظاهرات گسترده در چندین شهر شد. این ناآرامیها با اعلام وضعیت اضطراری توسط ریاستجمهوری یوگسلاوی و اعزام پلیس ضد شورش و ارتش سرکوب شد که منجر به تلفات متعددی گردید.
در فوریه ۱۹۸۲، گروهی از کشیشان از صربستان مرکزی از اسقفهای خود درخواست کردند که بپرسند «چرا کلیسای صربستان ساکت است» و چرا علیه «تخریب، آتشسوزی و هتک حرمت اماکن مقدس کوزوو» مبارزه نمیکند. چنین نگرانیهایی توجه بلگراد را به خود جلب کرد. گهگاه داستانهایی در رسانههای بلگراد منتشر میشد که ادعا میکرد صربها و مونتهنگروییها تحت آزار و اذیت قرار دارند.
به اصطلاح یادداشت SANU که در سپتامبر ۱۹۸۶ به بیرون درز کرد، پیشنویس سندی بود که بر مشکلات سیاسی پیش روی صربها در یوگسلاوی تمرکز داشت و به تضعیف عمدی قدرت صربستان توسط تیتو و مشکلاتی که صربهای خارج از صربستان مرکزی با آن مواجه بودند، اشاره میکرد.
در سال ۱۹۸۷، تنشهای قومی فزاینده در یوگسلاوی و افزایش ملیگرایی در میان آلبانیاییها در کوزوو به کشتار پاراچین اشاره داشت، جایی که یک سرباز آلبانیاییتبار در ارتش خلق یوگسلاوی (JNA) چهار سرباز همرزم خود را کشت.
در نوامبر ۱۹۸۸، رئیس کمیته استانی کوزوو دستگیر شد.
در ۱۷ نوامبر ۱۹۸۸، کاکوشا یاشاری و عظم ولاسی مجبور به استعفا از رهبری اتحادیه کمونیستهای کوزوو (LCK) شدند.
در مارس ۱۹۸۹، میلوشویچ (رئیسجمهور بعدی صربستان) یک «انقلاب ضد بوروکراتیک» را در کوزوو و وویوودینا اعلام کرد که خودمختاری آنها را محدود کرد و همچنین به دلیل تظاهرات خشونتآمیز که منجر به ۲۴ کشته (از جمله دو پلیس) شد، در کوزوو منع آمد و شد و وضعیت اضطراری برقرار کرد. میلوشویچ و دولتش ادعا کردند که تغییرات قانون اساسی برای محافظت از صربهای باقیمانده در کوزوو در برابر آزار و اذیت اکثریت آلبانیایی ضروری است.
در ۳ مارس ۱۹۸۹، ریاستجمهوری یوگسلاوی اقدامات ویژهای را برای واگذاری مسئولیت امنیت عمومی به دولت فدرال اعمال کرد.
در ۲۳ مارس، مجلس کوزوو به پذیرش اصلاحات پیشنهادی رأی داد، اگرچه اکثر نمایندگان آلبانیایی رأی ممتنع دادند.
در ۸ مه ۱۹۸۹، میلوشویچ رئیس ریاستجمهوری صربستان شد که در ۶ دسامبر تأیید شد.
در ژانویه ۱۹۹۰، دولت یوگسلاوی اعلام کرد که به ایجاد یک سیستم چندحزبی ادامه خواهد داد.
در اوایل سال ۱۹۹۰، آلبانیاییهای کوزوو تظاهرات گستردهای علیه اقدامات ویژه برگزار کردند که در ۱۸ آوریل ۱۹۹۰ لغو شد و مسئولیت امنیت عمومی دوباره به صربستان واگذار گردید.
در ۲۶ ژوئن ۱۹۹۰، مقامات صربستان با استناد به شرایط ویژه، مجلس کوزوو را تعطیل کردند.
در ۱ یا ۲ ژوئیه ۱۹۹۰، صربستان اصلاحات جدید قانون اساسی صربستان را در یک همهپرسی تصویب کرد.
در ۲ ژوئیه، ۱۱۴ نماینده آلبانیاییتبار از مجلس ۱۸۰ نفره کوزوو، کوزوو را به عنوان یک جمهوری مستقل در یوگسلاوی اعلام کردند.
در ۵ ژوئیه، مجلس صربستان، مجلس کوزوو را منحل کرد.
در ۱۶ یا ۱۷ ژوئیه ۱۹۹۰، اتحادیه کمونیستهای صربستان (LCS) با اتحاد سوسیالیستی مردم کارگر صربستان ادغام شد تا حزب سوسیالیست صربستان (SPS) را تشکیل دهد و میلوشویچ اولین رئیس آن شد.
در ۸ اوت ۱۹۹۰، چندین اصلاحیه در قانون اساسی جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی (SFRY) تصویب شد که امکان ایجاد یک سیستم انتخاباتی چندحزبی را فراهم میکرد.
در ۴ سپتامبر ۱۹۹۰، آلبانیاییهای کوزوو یک اعتصاب عمومی ۲۴ ساعته برگزار کردند که عملاً استان را به تعطیلی کشاند.
در ۷ سپتامبر ۱۹۹۰، قانون اساسی جمهوری کوزوو توسط مجلس منحلشده کوزوو تصویب شد.
قانون اساسی جدید و بحثبرانگیز صربستان در ۲۸ سپتامبر ۱۹۹۰ تصویب شد.
انتخابات چندحزبی در صربستان در ۹ و ۲۶ دسامبر ۱۹۹۰ برگزار شد که پس از آن میلوشویچ به ریاستجمهوری صربستان رسید.
در سپتامبر ۱۹۹۱، آلبانیاییهای کوزوو یک همهپرسی غیررسمی برگزار کردند که در آن با اکثریت قاطع به استقلال رأی دادند.
ارتش آزادیبخش کوزوو (KLA) که در اوایل دهه ۹۰ برای مبارزه با آزار و اذیت آلبانیاییهای کوزوو توسط صربها تشکیل شده بود، اولین عملیات خود را در سال ۱۹۹۵ با حملاتی علیه نیروهای انتظامی صرب در کوزوو آغاز کرد.
در ژوئن ۱۹۹۶، این گروه مسئولیت اقدامات خرابکارانه علیه ایستگاههای پلیس کوزوو را بر عهده گرفت.
در سال ۱۹۹۷، این سازمان پس از شورشی که در آن سلاحها از پستهای پلیس و ارتش کشور غارت شد، مقدار زیادی سلاح از طریق قاچاق از آلبانی به دست آورد.
در اوایل سال ۱۹۹۸، حملات ارتش آزادیبخش کوزوو (KLA) علیه مقامات یوگسلاوی در کوزوو منجر به افزایش حضور شبهنظامیان و نیروهای منظم صرب شد که متعاقباً کمپین تلافیجویانهای را علیه هواداران KLA و مخالفان سیاسی آغاز کردند؛ این کمپین منجر به کشته شدن ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ غیرنظامی و مبارز KLA شد.
با وجود برخی اتهامات مبنی بر اعدامهای صحرایی و کشتار غیرنظامیان، محکومیتها از سوی پایتختهای غربی به اندازه بعداً شدید نبود. پلیس صربستان شروع به تعقیب جاشاری (یکی از بنیانگذاران ارتش آزادیبخش کوزوو) و پیروانش در روستای دونیه پرکازه کرد. در ۵ مارس ۱۹۹۸، یک درگیری مسلحانه گسترده در مجتمع جاشاری منجر به قتلعام ۶۰ آلبانیایی شد که هجده نفر از آنها زن و ده نفر زیر شانزده سال بودند.
در ۲۴ مارس، نیروهای یوگسلاوی روستای گلودیانه را محاصره کرده و به یک مجتمع شورشیان در آنجا حمله کردند.
در این دوران، میلوشویچ، رئیسجمهور یوگسلاوی، به توافقی با بوریس یلتسین از روسیه دست یافت تا عملیات تهاجمی را متوقف کرده و برای گفتگو با آلبانیاییها آماده شود؛ آلبانیاییهایی که در طول بحران از گفتگو با طرف صرب خودداری میکردند، اما حاضر به گفتگو با دولت یوگسلاوی بودند. در واقع، تنها دیدار بین میلوشویچ و ابراهیم روگووا (اولین رئیسجمهور جمهوری کوزوو) در ۱۵ مه در بلگراد، دو روز پس از اعلام ریچارد هولبروک مبنی بر انجام آن، صورت گرفت. هولبروک میلوشویچ را تهدید کرد که اگر اطاعت نکند، «آنچه از کشورت باقی مانده، فرو خواهد پاشید». یک ماه بعد، هولبروک از مناطق مرزی تحت تأثیر درگیریها در اوایل ژوئن بازدید کرد، جایی که به طور مشهوری با KLA عکس گرفت. انتشار این تصاویر سیگنالی به KLA، حامیان و هوادارانش و ناظران به طور کلی فرستاد که ایالات متحده به طور قاطع از KLA و جمعیت آلبانیایی در کوزوو حمایت میکند.
در ۳۱ مه ۱۹۹۸، ارتش یوگسلاوی و پلیس وزارت کشور صربستان عملیاتی را برای پاکسازی مرز از وجود KLA آغاز کردند. پاسخ ناتو به این تهاجم، عملیات «شاهین مصمم» در اواسط ژوئن بود که نمایش قدرت ناتو بر فراز مرزهای یوگسلاوی محسوب میشد.
در ۹ ژوئن ۱۹۹۸، بیل کلینتون، رئیسجمهور ایالات متحده، به دلیل «تهدید غیرعادی و فوقالعاده برای امنیت ملی و سیاست خارجی ایالات متحده» که توسط یوگسلاوی و صربستان در جریان جنگ کوزوو ایجاد شده بود، «وضعیت اضطراری ملی» اعلام کرد.
اوضاع در اواسط ژوئیه تغییر کرد، زمانی که KLA شهر اوراهوواتس را تصرف کرد. در ۱۷ ژوئیه ۱۹۹۸، دو روستای مجاور، رتیمیلیه و اوپتروشا، نیز تصرف شدند، در حالی که رویدادهای کمتر سیستماتیکی در روستای بزرگتر ولیکا هوچا که جمعیت صرب داشت، رخ داد.
مجموعه جدیدی از حملات KLA در اواسط اوت، عملیات یوگسلاوی را در جنوب مرکزی کوزوو، در جنوب جاده پریشتینا-پچ تحریک کرد. این عملیات با تصرف کلچکا در ۲۳ اوت و کشف یک کوره آدمسوزی تحت مدیریت KLA که برخی از قربانیان آنها در آن پیدا شدند، به پایان رسید.
در ۲۳ سپتامبر ۱۹۹۸، شورای امنیت سازمان ملل با استناد به فصل هفتم منشور سازمان ملل، قطعنامه ۱۱۹۹ را تصویب کرد. این قطعنامه «نگرانی عمیق» خود را نسبت به گزارشهای رسیده به دبیرکل مبنی بر آواره شدن بیش از ۲۳۰ هزار نفر از خانههایشان به دلیل «استفاده بیش از حد و بیرویه از زور توسط نیروهای امنیتی صرب و ارتش یوگسلاوی» ابراز کرد و از همه طرفها در کوزوو و جمهوری فدرال یوگسلاوی خواست تا خصومتها را متوقف کرده و آتشبس را حفظ کنند.
در ۲۴ سپتامبر، شورای آتلانتیک شمالی (NAC) ناتو یک «هشدار فعالسازی» صادر کرد که ناتو را به سطح بالاتری از آمادگی نظامی برای گزینه هوایی محدود و یک کمپین هوایی مرحلهبندی شده در کوزوو رساند.
در ۱۳ اکتبر ۱۹۹۸، شورای آتلانتیک شمالی دستورات فعالسازی را برای اجرای حملات هوایی محدود و یک کمپین هوایی مرحلهبندی شده در یوگسلاوی صادر کرد که قرار بود تقریباً در ۹۶ ساعت آینده آغاز شود.
در ۱۵ اکتبر، توافقنامه مأموریت تأیید کوزوو (KVM) ناتو برای آتشبس امضا شد و مهلت عقبنشینی تا ۲۷ اکتبر تمدید گردید.
عقبنشینی صربستان در حدود ۲۵ اکتبر ۱۹۹۸ آغاز شد.
عملیات عقاب چشم در ۳۰ اکتبر آغاز شد. عملیات عقاب چشم بخشی از مأموریت تأیید کوزوو در طول جنگ کوزوو بود که در آن از هواپیماهای ارائهشده توسط فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند، بریتانیا و ایالات متحده استفاده شد.
مرحله ژانویه تا مارس ۱۹۹۹ جنگ، ناامنی فزایندهای را در مناطق شهری به همراه داشت که شامل بمبگذاریها و قتلها بود. چنین حملاتی در جریان مذاکرات رامبویه در فوریه و همزمان با فروپاشی توافقنامه تأیید کوزوو در مارس رخ داد.
در ۱۵ ژانویه ۱۹۹۹، کشتار راچاک زمانی رخ داد که «۴۵ کشاورز آلبانیاییتبار کوزوو دستگیر، به بالای تپهای برده و قتلعام شدند».
در ۳۰ ژانویه ۱۹۹۹، ناتو بیانیهای صادر کرد و اعلام نمود که شورای آتلانتیک شمالی توافق کرده است که «دبیرکل ناتو ممکن است حملات هوایی علیه اهدافی در قلمرو جمهوری فدرال یوگسلاوی را مجاز بداند» تا «پایبندی به خواستههای جامعه بینالمللی را [اجباری کند] و [به یک] حلوفصل سیاسی [دست یابد]».
همچنین در ۳۰ ژانویه ۱۹۹۹، گروه تماس مجموعهای از «اصول غیرقابل مذاکره» را صادر کرد که بستهای به نام «وضع موجود پلاس» را تشکیل میداد؛ که در واقع بازگرداندن خودمختاری کوزوو پیش از سال ۱۹۹۰ در داخل صربستان، به علاوه معرفی دموکراسی و نظارت توسط سازمانهای بینالمللی بود.
این بیانیه همچنین خواستار برگزاری یک کنفرانس صلح در فوریه ۱۹۹۹ در قلعه رامبویه، در خارج از پاریس شد.
مذاکرات رامبویه در ۶ فوریه ۱۹۹۹ با میانجیگری خاویر سولانا، دبیرکل ناتو، با هر دو طرف آغاز شد. قرار بود این مذاکرات تا ۱۹ فوریه به پایان برسد.
در ۱۸ مارس ۱۹۹۹، هیئتهای آلبانیایی، آمریکایی و بریتانیایی آنچه را که به توافقنامههای رامبویه معروف شد امضا کردند، در حالی که هیئتهای یوگسلاوی و روسیه از این کار خودداری کردند.
پس از شکست در رامبویه و پیشنهاد جایگزین یوگسلاوی، ناظران بینالمللی از سازمان امنیت و همکاری اروپا در ۲۲ مارس عقبنشینی کردند تا امنیت خود را پیش از کمپین بمباران پیشبینیشده ناتو تضمین کنند.
در ۲۳ مارس، مجلس صربستان اصل خودمختاری کوزوو و همچنین جنبههای غیرنظامی توافقنامه را پذیرفت، اما حضور نیروهای ناتو را رد کرد.
در ۲۳ مارس ۱۹۹۹ در ساعت ۲۱:۳۰ به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، ریچارد هالبروک به بروکسل بازگشت و اعلام کرد که مذاکرات صلح شکست خورده است و رسماً موضوع را برای اقدام نظامی به ناتو واگذار کرد.
این امر باعث اخراج دستهجمعی آلبانیاییهای کوزوو شد، زیرا نیروهای یوگسلاوی در طول بمباران هوایی یوگسلاوی (مارس تا ژوئن ۱۹۹۹) به جنگ ادامه دادند.
در ۲۴ مارس در ساعت ۱۹:۰۰ به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، ناتو کمپین بمباران خود علیه یوگسلاوی را آغاز کرد.
در ۷ مه، بمبهای ناتو به سفارت چین در بلگراد اصابت کرد که منجر به کشته شدن سه روزنامهنگار چینی و خشم افکار عمومی چین شد. ایالات متحده و ناتو بعداً بابت این بمباران عذرخواهی کردند و گفتند که این اتفاق به دلیل نقشه قدیمی ارائهشده توسط سیا رخ داده است.
در ۳ ژوئن ۱۹۹۹، میلوشویچ شرایط یک طرح صلح بینالمللی برای پایان دادن به درگیریها را پذیرفت و پارلمان ملی این پیشنهاد را در میان بحثهای جنجالی که در برخی نقاط به درگیری فیزیکی نزدیک شده بود، تصویب کرد.
در ۱۰ ژوئن، شورای آتلانتیک شمالی توافقنامه را تصویب و عملیات هوایی را به حالت تعلیق درآورد.
اولین نیروهای ناتو که در ۱۲ ژوئن ۱۹۹۹ وارد پریشتینا شدند، نیروهای ویژه نروژی از «Forsvarets Spesialkommando» (FSK) و سربازان سرویس هوایی ویژه بریتانیا (22 S.A.S) بودند، اگرچه برای شرمساری دیپلماتیک ناتو، نیروهای روسی زودتر به فرودگاه رسیدند.
در ۱۲ ژوئن، پس از اینکه میلوشویچ شرایط را پذیرفت، نیروی حافظ صلح کوزوو (KFOR) به رهبری ناتو شروع به ورود به کوزوو کرد. کیفور برای انجام عملیات رزمی آماده میشد، اما در نهایت مأموریت آن فقط حفظ صلح بود. این نیرو بر اساس مقر سپاه واکنش سریع متحد تحت فرماندهی سپهبد وقت مایک جکسون از ارتش بریتانیا تشکیل شده بود.
در ۱ اکتبر ۱۹۹۹، حدود ۱۵۰ چترباز از گروهان آلفا، تیم رزمی گردان هوابرد ۱/۵۰۸ از ویچنزا، ایتالیا، به عنوان بخشی از عملیات نگهبان سریع با چتر نجات وارد اوروشواتس شدند.
در ۱۵ دسامبر ۱۹۹۹، گروهبان جوزف سوپونچیچ از گردان سوم/گروه دهم نیروهای ویژه (هوابرد) زمانی که خودروی HMMWV که او سرنشین آن بود با یک مین ضد تانک که توسط آلبانیاییها کار گذاشته شده بود برخورد کرد، کشته شد. این مین برای نیروهای روسی که تیم گروهبان سوپونچیچ در کوسوفسکا کامنیتسا با آنها گشتزنی میکرد، در نظر گرفته شده بود.
در ژوئن ۲۰۰۰، روابط تجاری تسلیحاتی بین روسیه و یوگسلاوی افشا شد که منجر به تلافیجویی و بمباران ایستهای بازرسی روسیه و ایستگاههای پلیس منطقه گردید.
