2600 ق.م تا حال
Worldwide
تاریخچه کتابخانهها با اولین تلاشها برای سازماندهی مجموعههای اسناد آغاز شد. موضوعات مورد توجه شامل دسترسی به مجموعه، تهیه مواد، ابزارهای چیدمان و جستجو، تجارت کتاب، تأثیر ویژگیهای فیزیکی مواد نوشتاری مختلف، توزیع زبان، نقش در آموزش، نرخ سواد، بودجه، کارکنان، کتابخانهها برای مخاطبان خاص، ارزش معماری، الگوهای استفاده، و نقش کتابخانهها در میراث فرهنگی یک ملت، و نقش دولت، کلیسا یا حمایتهای خصوصی است. از دهه ۱۹۶۰، مسائل مربوط به کامپیوتریسازی و دیجیتالیسازی مطرح شده است. تاریخ کتابداری رشتهای دانشگاهی است که به مطالعه تاریخ کتابخانهها اختصاص دارد؛ این رشته زیرمجموعهای از علم کتابداری و تاریخ است.
یکی از بهترین کتابخانههای حفظشده، کتابخانه باستانی اولپیان است که توسط امپراتور تراژان ساخته شد. کتابخانه اولپیان که در سال ۱۱۲/۱۱۳ میلادی تکمیل شد، بخشی از فروم تراژان بود که در تپه کاپیتولین ساخته شده بود. ستون تراژان اتاقهای یونانی و لاتین را که رو به روی هم بودند، از هم جدا میکرد. این سازه حدود پنجاه فوت ارتفاع داشت و قله سقف آن به نزدیک هفتاد فوت میرسید.
کتابخانه سلسوس در افسوس، آناتولی، که اکنون بخشی از سلجوق ترکیه است، به افتخار سناتور رومی تیبریوس ژولیوس سلسوس پولمائانوس توسط پسرش، تیبریوس ژولیوس آکیلا پولمائانوس ساخته شد. این کتابخانه برای نگهداری ۱۲۰۰۰ طومار و به عنوان مقبرهای یادبود برای سلسوس ساخته شد. ویرانههای این کتابخانه زیر آوار شهر افسوس که در اوایل قرون وسطی متروکه شده بود، پنهان بود.
در دوران امپراتوری ساسانی، مجموعه کتابها توجه حاکمان و موبدان را به خود جلب کرد. موبدان قصد داشتند نسخههای خطی پراکنده و ناشناخته زرتشتی را گردآوری کنند و حاکمان مشتاق جمعآوری و ترویج علم بودند. بسیاری از معابد زرتشتی با کتابخانهای همراه بودند که برای جمعآوری و ترویج محتوای مذهبی طراحی شده بود.
کتابخانه امپراتوری قسطنطنیه مخزن مهمی از دانش باستان بود. خود کنستانتین چنین کتابخانهای را میخواست، اما حکومت کوتاهش به او اجازه نداد که تحقق این چشمانداز را ببیند. پسرش کنستانتیوس دوم این رویا را به واقعیت تبدیل کرد و یک کتابخانه امپراتوری در رواق کاخ سلطنتی ایجاد نمود. در اوج خود در قرن پنجم، کتابخانه امپراتوری قسطنطنیه ۱۲۰,۰۰۰ جلد کتاب داشت و بزرگترین کتابخانه در اروپا بود. آتشسوزی در سال ۴۷۷ کل کتابخانه را از بین برد، اما دوباره بازسازی شد تا اینکه در سالهای ۷۲۶، ۱۲۰۴ و ۱۴۵۳، زمانی که قسطنطنیه به دست ترکان عثمانی افتاد، دوباره در آتش سوخت.
همچنین، در مسیحیت شرقی، کتابخانههای صومعهها نسخههای خطی مهمی را نگهداری میکردند. مهمترین آنها کتابخانههای صومعههای کوه آتوس برای مسیحیان ارتدوکس و کتابخانه صومعه سنت کاترین در شبهجزیره سینا، مصر برای کلیسای قبطی بود.
اولین کتابخانهها در سرزمینهای اسلامی لزوماً برای عموم نبودند، اما دانش بسیاری را در خود جای داده بودند. نیاز به حفظ قرآن، کتاب مقدس مسلمانان، و احادیث محمد، پیامبر اسلام، همان چیزی بود که منجر به گردآوری نوشتهها در جهان اسلام شد. در جایی که سنتها و تاریخ به صورت شفاهی نقل میشدند، نیاز به حفظ کلمات قرآن، روشی را برای نگهداری کلمات به طریقی غیر از شفاهی ایجاب میکرد. مساجدی که مرکز همه چیز در زندگی روزمره جامعه اسلامی بودند، به کتابخانههایی تبدیل شدند که تمام دانش، از قرآن گرفته تا کتابهای مذهبی، فلسفی و علمی را ذخیره و نگهداری میکردند. تا قرن هشتم، ابتدا ایرانیان و سپس اعراب، صنعت کاغذسازی را از چین وارد کردند، به طوری که یک کارخانه کاغذسازی در سال ۷۹۴ در بغداد فعال بود که در آن زمان بغداتیکوس نامیده میشد.
خلیفه عباسی قرن نهم، المتوکل در عراق، دستور ساخت یک «زاویه قراء» را داد - فضایی محصور برای خوانندگان که «به شکلی مجلل مبله و تجهیز شده بود».
تا قرن نهم، کتابخانههای عمومی در بسیاری از شهرهای اسلامی شروع به ظهور کردند. به آنها «تالارهای علم» یا دارالعلم میگفتند. هر یک از آنها توسط فرقههای اسلامی با هدف ترویج آموزههای خود و همچنین ترویج گسترش دانش سکولار وقف شده بودند. در بغداد، این کتابخانه به نام بیتالحکمه شناخته میشد.
در اوایل قرون وسطی، کتابخانههای صومعهای توسعه یافتند، مانند کتابخانه مهم در صومعه مونتهکاسینو در ایتالیا. کتابها معمولاً با زنجیر به قفسهها بسته میشدند، که نشاندهنده این واقعیت بود که نسخههای خطی، که از طریق فرآیند پرزحمت کپیبرداری دستی ایجاد میشدند، داراییهای ارزشمندی بودند.
اولین کتابخانهها پنج هزار سال پیش در هلال حاصلخیز آسیای جنوب غربی پدیدار شدند، منطقهای که از بینالنهرین تا نیل در آفریقا امتداد داشت. هلال حاصلخیز که به عنوان مهد تمدن شناخته میشود، زادگاه نوشتار در زمانی پیش از ۳۰۰۰ پیش از میلاد بود.
کتابخانه ابونصر شاپور بن اردشیر - بغداد - قرن دهم: ابونصر که وزیر دیلمیان بود، یک کتابخانه عمومی بسیار مشهور در بغداد تأسیس کرد که گفته میشود ۱۰ هزار جلد کتاب در آن نگهداری میشد. این کتابخانه در جریان آتشسوزی بزرگ بغداد از بین رفت.
کتابخانه نوح بن منصور سامانی - بخارا - قرن دهم: حاکمان امپراتوری سامانی به دلیل اشتیاق قابل توجه به فرهنگ و علم و حمایت مستمرشان از ترویج کتابخانهها مشهور بودند. نوح دوم کتابخانه قابل توجهی داشت. ابنسینا که یکی از بازدیدکنندگان کتابخانه منصور در بخارا بود، آن را از نظر تعداد مجلدات و ارزش کتابها فوقالعاده توصیف کرده است. او که به دنبال کتاب خاصی در زمینه پزشکی بود، از سلطان درخواست مجوز ورود برای جستجو در فضای ذخیرهسازی کتابخانه کرد. همانطور که او گزارش داده، مخزن کتاب از اتاقهای زیادی تشکیل شده بود، هر اتاق حاوی جعبههای متعددی بود و هر جعبه با دستههای کتاب پر شده بود.
کتابخانه صاحب بن عباد - ری - قرن دهم - وزیر اعظم ایرانی حاکمان آلبویه یک کتابخانه عمومی افسانهای با حدود ۲۰۰ هزار جلد کتاب تأسیس کرد. ابن عباد که به این مجموعه بزرگ کتاب بسیار افتخار میکرد، یک بار دعوت حاکمان سامانی برای تصدی مقام وزیر اعظم در بخارا را رد کرد و دلیل آن را وابستگی به کتابهایش عنوان کرد که برای حمل آنها به حدود ۴۰۰ شتر نیاز بود. این کتابخانه در سال ۱۰۲۹ توسط نیروهای غزنوی تا حدی ویران شد. به عنوان گواهی بر حجم زیاد منابع، برخی از محققان ادعا کردهاند که تنها فهرست کتابخانه معادل ۱۰ جلد بوده است.
در سال ۱۲۱۲، شورای پاریس صومعههایی را که هنوز امانت دادن کتاب را ممنوع میکردند، محکوم کرد و به آنها یادآوری کرد که امانت دادن «یکی از کارهای اصلی خیرخواهانه» است.
کتابخانه ربع رشیدی - مراغه - قرن چهاردهم: رشیدالدین فضلالله همدانی، نویسنده ایرانی کتاب جامعالتواریخ و وزیر اعظم سلطان غازان، بنیانگذار بااستعداد مجموعه خیریه و کتابخانه ربع رشیدی بود. او شرایط استفاده از منابع کتابخانه را در یک وقفنامه ارزشمند باقیمانده شرح داده است که از نظر رویههای اداری کاربردی برای اداره کتابخانهها در دوره اسلامی اهمیت زیادی دارد: «این کتابخانه عمومی (دارالمصاحف) باید به محققان به منظور مطالعه و کپیبرداری از منابع خدمات ارائه دهد. استفاده از کتابها در داخل کتابخانه مجاز است. بیرون بردن کتابهای کتابخانه مستلزم ودیعهای قابل استرداد معادل نصف ارزش کتاب امانت گرفته شده است. مدت امانت نباید از یک ماه تجاوز کند. کتاب امانت گرفته شده باید توسط کتابدار مهر شود تا به عنوان دارایی کتابخانه شناخته شود».
اولین کتابخانهها شامل آرشیوهایی از اولین شکل نوشتار بودند – لوحهای گلی به خط میخی که در اتاقهای معابد در سومر کشف شدند و قدمت برخی از آنها به ۲۶۰۰ پیش از میلاد میرسد.
کتابخانه ملی اتریش در وین تأسیس شد.
سلسله مینگ در سال ۱۴۰۷ کتابخانه سلطنتی، پاویون ون یوان را تأسیس کرد. همچنین از گردآوری عظیم دانشنامه یونگل حمایت کرد که شامل ۱۱ هزار جلد کتاب از جمله نسخههایی از بیش از ۷۰۰۰ کتاب بود. این دانشنامه به زودی از بین رفت، اما مجموعههای بسیار بزرگ مشابهی در سالهای ۱۷۲۵ و ۱۷۷۲ ظاهر شدند.
از قرن پانزدهم در مرکز و شمال ایتالیا، کتابخانههای اومانیستها و حامیان روشنفکر آنها هستهای را فراهم کردند که در هر شهر مهم ایتالیا، «آکادمی» از محققان در اطراف آن گرد هم میآمدند. مالاتستا نوولو، حاکم چزنا، کتابخانه مالاتستیانا را تأسیس کرد.
جمهوری ونیز از تأسیس کتابخانه مارچیانا، که بر اساس کتابخانه کاردینال باسیلیوس بساریون بنا شده بود، حمایت کرد.
در رم، مجموعههای پاپ توسط پاپ نیکلاس پنجم در کتابخانههای جداگانه یونانی و لاتین گردآوری شد و توسط پاپ سیکستوس چهارم نگهداری شد، کسی که کتابخانه آپوستولیکا واتیکانا را در فوریه ۱۴۷۵ به کتابدار خود، اومانیست بارتولومئو پلاتینا سپرد.
کتابخانه کوروینیا در مجارستان یکی از اولین و بزرگترین کتابخانههای یونانی-لاتین رنسانس بود که توسط ماتیاس کوروینوس، پادشاه مجارستان بین سالهای ۱۴۵۸ و ۱۴۹۰ تأسیس شد. در سال ۱۴۹۰، این کتابخانه شامل حدود ۳۰۰۰ نسخه خطی یا «کوروینا» بود. بئاتریس آراگون، ملکه مجارستان، او را در کار کتابخانه کوروینیا تشویق کرد. پس از مرگ ماتیاس در سال ۱۴۹۰، بسیاری از نسخههای خطی از کتابخانه خارج و پراکنده شدند؛ متعاقباً با حمله ترکها به مجارستان در قرن شانزدهم، نسخههای خطی ارزشمند باقیمانده به ترکیه برده شدند.
در قرن شانزدهم، سیکستوس پنجم کورتلی دل بلودره اثر برامانته را با یک بال عرضی تقسیم کرد تا کتابخانه آپوستولیک را در شکوهی مناسب جای دهد.
این روند به زودی به خارج از ایتالیا گسترش یافت، برای مثال لوئی سوم، انتخابگر پالاتین، کتابخانه پالاتینا هایدلبرگ را تأسیس کرد.
تالار تیانی که در سال ۱۵۶۱ توسط فان چین در دوران سلسله مینگ تأسیس شد، قدیمیترین کتابخانه موجود در چین است. در دوران اوج خود، مجموعهای از ۷۰,۰۰۰ جلد کتاب عتیقه داشت.
قرنهای شانزدهم و هفدهم شاهد گردآوری کتابخانههای خصوصی دیگری در رم بود: والیسلیانا، که از کتابهای سنت فیلیپو نری تشکیل شده بود، به همراه سایر کتابخانههای برجسته مانند کتابخانه چزاره بارونیو.
کوزیمو د مدیچی در فلورانس مجموعه خود را تأسیس کرد که پایه و اساس کتابخانه لورنسی را تشکیل داد.
قرنهای هفدهم و هجدهم شامل دورهای است که به عصر طلایی کتابخانهها معروف است؛ در این دوران برخی از مهمترین کتابخانهها در اروپا تأسیس شدند. کتابخانه زنجیرهای فرانسیس تریگ در کلیسای سنت ولفرام، گرانتام، لینکلنشایر در سال ۱۵۹۸ توسط کشیش ولبورن در نزدیکی آنجا تأسیس شد.
توماس بادلین کتابخانه بادلین را تأسیس کرد که به روی «تمام جمهوری دانشمندان» باز بود.
کتابخانه آنجلیکا که توسط آنجلو روکا آگوستینی تأسیس شد، تنها کتابخانه واقعاً عمومی در رم دوران ضد اصلاحات بود.
در میلان، کاردینال فدریکو بورومئو کتابخانه آمبروزیانا را تأسیس کرد.
کتابخانه زالوسکی در ورشو تأسیس شد.
کتابخانه مازارین در ابتدا کتابخانه شخصی کاردینال مازارن بود که یک کتابدوست بزرگ بود. او در هنگام مرگ، کتابخانهاش را که از سال ۱۶۴۳ به روی محققان گشوده بود، به کالج چهار ملت که در سال ۱۶۶۱ تأسیس کرده بود، وصیت کرد.
اما این عصر طلایی فقط یک دوره ساده از گسترش بزرگ در تعداد و دسترسی به کتابخانههای اروپا نبود؛ بلکه دورهای از درگیریهای بزرگ نیز بود. اصلاحات نه تنها الهامبخش بازتوزیع قدرت، بلکه بازتوزیع ثروت و دانش نیز بود. در حالی که جنگهای سیساله (۱۶۱۸–۱۶۴۸) جمعیت اروپا را (از ۲۱ میلیون نفر در آغاز درگیری به ۱۳ میلیون نفر در پایان) کاهش داد، به بازتوزیع این ثروت و دانش نیز کمک کرد.
کتابخانه چتام در منچستر، که ادعا میکند قدیمیترین کتابخانه عمومی در جهان انگلیسیزبان است، در سال ۱۶۵۳ افتتاح شد.
کتابخانه ایالتی پروس در برلین تأسیس شد.
کتابخانه آلساندرینا که پاپ الکساندر هفتم آن را به دانشگاه رم اهدا کرد.
کتابخانه اینرفری اولین کتابخانه امانی در اسکاتلند بود. این کتابخانه در دهکده اینرفری، کنار رودخانه ارن در پرث و کینروس، ۴ مایلی (۶ کیلومتری) جنوب شرقی کریف واقع شده است.
کتابخانه کازاناتنس یک کتابخانه تاریخی بزرگ در رم، ایتالیا است که به افتخار کاردینال جیرولامو کازانات که کتابخانه خصوصیاش ریشه آن است، نامگذاری شده است.
کتابخانه ملی مرکزی در فلورانس تأسیس شد.
در مستعمرات آمریکا، شرکت کتابخانه فیلادلفیا در سال ۱۷۳۱ توسط بنجامین فرانکلین در فیلادلفیا، پنسیلوانیا آغاز شد.
موزه بریتانیا در سال ۱۷۵۳ تأسیس شد و کتابخانهای با بیش از ۵۰,۰۰۰ کتاب داشت.
کتابخانه عمومی ایالتی ام.ای. سالتیکوف-شچدرین در سنت پترزبورگ تأسیس شد.
اواخر قرن هجدهم شاهد ظهور کتابخانههای اشتراکی برای استفاده کسبه بود. در سال ۱۷۹۷، کتابخانه اقتصادی در کندال تأسیس شد که «عمدتاً برای استفاده و آموزش طبقه کارگر طراحی شده بود».
کتابخانه اشتراکی لیورپول کتابخانهای فقط برای آقایان بود. در سال ۱۷۹۸، زمانی که با یک اتاق خبر و قهوهخانه بازسازی شد، به آتنئوم تغییر نام داد. هزینه ورودی آن یک گینه و اشتراک سالانه آن پنج شیلینگ بود. تحلیل ثبتهای دوازده سال اول، نگاهی به عادات مطالعه طبقه متوسط در یک جامعه تجاری در این دوره فراهم میکند. بزرگترین و محبوبترین بخشهای کتابخانه تاریخ، آثار باستانی و جغرافیا با ۲۸۳ عنوان و ۶,۱۲۱ امانت، و ادبیات زیبا با ۲۳۸ عنوان و ۳,۳۱۳ امانت بودند.
کتابخانه کنگره در ۲۴ آوریل ۱۸۰۰ تأسیس شد، زمانی که رئیسجمهور جان آدامز قانونی را امضا کرد که انتقال مرکز دولت از فیلادلفیا به شهر جدید واشینگتن را فراهم میکرد.
کتابخانه سنت-ژنویو نیز در پاریس تأسیس شد و بین سالهای ۱۸۳۸ تا ۱۸۵۱ توسط معمار آنری لابروس ساخته شد.
اگرچه تا اواسط قرن نوزدهم انگلستان میتوانست ۲۷۴ کتابخانه اشتراکی و اسکاتلند ۲۶۶ کتابخانه داشته باشد، اما پایه و اساس سیستم کتابخانههای عمومی مدرن در بریتانیا، قانون کتابخانههای عمومی ۱۸۵۰ است.
موزه و گالری هنری سالفورد برای اولین بار در نوامبر ۱۸۵۰ با نام «موزه سلطنتی و کتابخانه عمومی» به عنوان اولین کتابخانه عمومی کاملاً رایگان در انگلستان افتتاح شد.
در سال ۱۹۱۲، شهر لایپزیگ، محل برگزاری نمایشگاه سالانه کتاب لایپزیگ، پادشاهی ساکسونی و انجمن کتابفروشان آلمان (Börsenverein der Deutschen Buchhändler) توافق کردند که یک کتابخانه ملی آلمان در لایپزیگ تأسیس کنند. از اول ژانویه ۱۹۱۳، تمام انتشارات به زبان آلمانی (از جمله کتابهای اتریش و سوئیس) به طور سیستماتیک جمعآوری شدند.
معماران مدرنیست مانند آلوار آلتو تأکید زیادی بر راحتی و کارایی فضاهای کتابخانه داشتند. کتابخانه شهرداری که او بین سالهای ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۲ برای شهر ولفسبورگ آلمان ساخت، دارای یک اتاق مرکزی بزرگ است که در آن از مجموعهای از نورگیرهای مخصوص برای ورود نور طبیعی استفاده کرده است، حتی با اینکه تمام دیوارها با کتاب پوشیده شدهاند.
در قرن بیست و یکم، کتابخانهها همچنان در حال تغییر و تحول هستند تا با روندهای جدید در نحوه مصرف کتاب و سایر رسانهها توسط مراجعین مطابقت پیدا کنند. بیش از هر زمان دیگری، کتابخانه قرن بیست و یکم، یک کتابخانه دیجیتال است. تا سال ۲۰۱۶، بیش از ۹۰ درصد کتابخانههای عمومی دارای مجموعههای کتاب الکترونیکی هستند و بیش از ۲۵ درصد آنها کتابخوانهای الکترونیکی یا تبلت امانت میدهند. کتابداران به طور فزایندهای مسئولیت مجموعههای فیزیکی و دیجیتالی را بر عهده دارند. یک مجموعه دیجیتال میتواند شامل منابعی باشد که به صورت دیجیتالی ایجاد و توزیع شدهاند، تا اسناد فیزیکی که اسکن شده و در قالب دیجیتال ارائه میشوند. کتابخانههای دیجیتال چالشهای جدید بسیاری را به همراه میآورند، از جمله: نحوه توزیع منابع بین مراجعین، اینکه آیا احراز هویت لازم است یا خیر، و سازگاری سختافزار یا نرمافزار مراجعین. علاوه بر این، روندهای جدید مراجعین را برای اهدافی غیر از کتاب به کتابخانهها جذب میکند. جنبش «سازندگان» (Maker Movement) و فضاهای ساخت (Maker-spaces) روند جدیدی هستند که برای تقویت خلاقیت و فراهم کردن فضایی برای کاربران کتابخانه جهت ساختوساز، اختراع و معاشرت طراحی شدهاند. فضاهای ساخت دارای رسانههای با فناوری بالا و پایین هستند، اگرچه بسیاری بر فناوریهای پیشرفته مانند چاپگرهای سهبعدی یا واقعیت مجازی تمرکز دارند و آنها را در دسترس کاربرانی قرار میدهند که ممکن است به طور معمول به آنها دسترسی نداشته باشند. بسیاری از آنها همچنین ممکن است دارای استودیوهای ضبط ویدیو و صدا باشند که با رایانههای پیشرفته برای کمک به کاربران در ویرایش آثارشان تکمیل شدهاند.
قدیمیترین آرشیوهای خصوصی کشفشده در اوگاریت نگهداری میشدند؛ علاوه بر مکاتبات و فهرستها، متون اسطورهای ممکن است متون تمرینی استانداردی برای آموزش کاتبان جدید بوده باشند. همچنین شواهدی از کتابخانهها در نیپور در حدود ۱۹۰۰ پیش از میلاد و در نینوا در حدود ۷۰۰ پیش از میلاد وجود دارد که نشاندهنده یک سیستم طبقهبندی کتابخانهای است.
بیش از ۳۰ هزار لوح گلی از کتابخانه آشوربانیپال در نینوا کشف شده است که گنجینهای شگفتانگیز از آثار ادبی، مذهبی و اداری بینالنهرین را در اختیار محققان امروزی قرار میدهد. از جمله یافتهها میتوان به «انوما الیش» که به حماسه آفرینش نیز معروف است و دیدگاه سنتی بابلیها از خلقت را به تصویر میکشد، حماسه گیلگمش، مجموعهای بزرگ از «متون پیشگویی» از جمله «انوما آنو انلیل» که «شامل پیشگوییهایی در مورد ماه، رویت آن، خسوفها، و مقارنه با سیارات و ستارگان ثابت، خورشید، هاله، لکهها و خسوفهای آن، آب و هوا، یعنی رعد و برق، تندر و ابرها، و سیارات و رویت، ظهور و ایستگاههای آنها بود»، و متون نجومی/طالعبینی، و همچنین فهرستهای استانداردی که توسط کاتبان و دانشمندان استفاده میشد مانند فهرست کلمات، واژگان دوزبانه، فهرست علائم و مترادفها، و فهرست تشخیصهای پزشکی اشاره کرد.
ایران در زمان امپراتوری هخامنشی (۵۵۰–۳۳۰ پیش از میلاد) مهد برخی از کتابخانههای برجسته بود. آن کتابخانهها در درون پادشاهی دو کارکرد اصلی داشتند: اولین کارکرد ناشی از نیاز به نگهداری سوابق اسناد اداری شامل تراکنشها، دستورات دولتی و تخصیص بودجه در داخل و بین ساتراپیها و دولت مرکزی حاکم بود. کارکرد دوم جمعآوری منابع ارزشمند در موضوعات مختلف علمی و مجموعهای از اصول، به عنوان مثال علوم پزشکی، نجوم، تاریخ، هندسه و فلسفه بود.
کتابخانه اسکندریه در مصر، بزرگترین و مهمترین کتابخانه بزرگ جهان باستان بود. این کتابخانه تحت حمایت سلسله بطلمیوسی شکوفا شد و از زمان ساختش در قرن سوم پیش از میلاد تا فتح مصر توسط رومیان در سال ۳۰ پیش از میلاد، به عنوان مرکز اصلی دانش عمل میکرد.
کتابخانهها با طومارهای پوستی مانند کتابخانه پرگامون و طومارهای پاپیروس مانند اسکندریه پر شده بودند: صادرات مواد نوشتاری آماده، یکی از اقلام اصلی تجارت بود. کتابخانه پرگامون در پرگامون، ترکیه، یکی از مهمترین کتابخانههای جهان باستان بود.
در سال ۲۱۳ پیش از میلاد در دوران سلطنت امپراتور چین شی هوانگ، دستور نابودی اکثر کتابها صادر شد. سلسله هان (۲۰۲ پیش از میلاد – ۲۲۰ میلادی) این سیاست را برای نسخههای جایگزین معکوس کرد و سه کتابخانه امپراتوری ایجاد نمود. لیو شین، متصدی کتابخانه امپراتوری، اولین کسی بود که سیستم ردهبندی کتابخانه و اولین سیستم نشانهگذاری کتاب را ایجاد کرد. در آن زمان فهرست کتابخانه روی طومارهای ابریشم ظریف نوشته شده و در کیسههای ابریشمی نگهداری میشد. نوآوریهای تکنولوژیک مهم جدید شامل استفاده از کاغذ و چاپ قالبی بود.
در غرب، اولین کتابخانههای عمومی تحت امپراتوری روم تأسیس شدند، زیرا هر امپراتور تلاش میکرد یک یا چند کتابخانه افتتاح کند که از کتابخانه سلف خود پیشی بگیرد. اولین کتابخانه عمومی رم توسط آسینیوس پولیون تأسیس شد. پولیون یکی از افسران ژولیوس سزار و یکی از سرسختترین حامیان او بود. پس از پیروزی نظامیاش در ایلیریا، پولیون احساس کرد که شهرت و ثروت کافی برای ایجاد چیزی که ژولیوس سزار مدتها به دنبال آن بود را دارد: یک کتابخانه عمومی برای افزایش اعتبار رم و رقابت با کتابخانه اسکندریه.
