1تولد
مائو زدونگ در ۲۶ دسامبر ۱۸۹۳ در روستای شائوشان، استان هونان، چین متولد شد.
2اولین ازدواج
در ۱۳ سالگی، مائو تحصیلات ابتدایی خود را به پایان رساند و پدرش او را در یک ازدواج سنتی با لو ییشیو ۱۷ ساله پیوند داد تا خانوادههای زمیندارشان را متحد کند. مائو از به رسمیت شناختن او به عنوان همسرش خودداری کرد، به منتقد سرسخت ازدواجهای سنتی تبدیل شد و به طور موقت از آنجا نقل مکان کرد. لو در محل مورد بیاحترامی قرار گرفت و در سال ۱۹۱۰ درگذشت.
3استعفا از ارتش
مائو با حمایت از انقلاب، به عنوان یک سرباز عادی به ارتش شورشی پیوست، اما در درگیریها شرکت نکرد. استانهای شمالی به امپراتور وفادار ماندند و سون که توسط حامیانش به عنوان «رئیسجمهور موقت» اعلام شده بود، به امید جلوگیری از جنگ داخلی، با ژنرال سلطنتطلب یوان شیکای مصالحه کرد. سلطنت لغو شد و جمهوری چین ایجاد گردید، اما یوان سلطنتطلب رئیسجمهور شد. با پایان انقلاب، مائو در سال ۱۹۱۲، پس از شش ماه خدمت به عنوان سرباز، از ارتش استعفا داد.
4مائو اولین مقاله خود را منتشر کرد
مائو اولین مقاله خود را در آوریل ۱۹۱۷ در نشریه «جوانان نو» منتشر کرد و به خوانندگان توصیه کرد که برای خدمت به انقلاب، قدرت بدنی خود را افزایش دهند. او به «انجمن مطالعه وانگ فوزی» (چوان-شان شوئه-شه) پیوست، یک گروه انقلابی که توسط روشنفکران چانگشا تأسیس شده بود و آرزوی پیروی از فیلسوف وانگ فوزی را داشتند.
5فارغالتحصیلی
مائو در ژوئن ۱۹۱۹ از مدرسه تربیت معلم چهارم چانگشا فارغالتحصیل شد و رتبه سوم سال را کسب کرد.
6مائو به سازماندهی یک اعتصاب عمومی کمک کرد
در دسامبر ۱۹۱۹، مائو به سازماندهی یک اعتصاب عمومی در هونان کمک کرد که امتیازاتی به دست آورد، اما مائو و دیگر رهبران دانشجویی احساس کردند که توسط ژانگ تهدید میشوند.
7دومین ازدواج
در سازماندهی مجدد متعاقب مدیریت استانی، مائو به عنوان مدیر بخش نوجوانان مدرسه تربیت معلم اول منصوب شد. او که اکنون درآمد بالایی داشت، در زمستان ۱۹۲۰ با یانگ کایهویی ازدواج کرد.
8مائو شعبه چانگشای حزب کمونیست چین را تأسیس کرد
حزب کمونیست چین در سال ۱۹۲۱ توسط چن دوشیو و لی دژائو در منطقه تحت امتیاز فرانسه در شانگهای به عنوان یک انجمن مطالعاتی و شبکه غیررسمی تأسیس شد. مائو یک شعبه در چانگشا ایجاد کرد و همچنین شعبهای از سپاه جوانان سوسیالیست را بنیان نهاد.
9اولین نشست کنگره ملی حزب کمونیست چین
تصمیم گرفته شد که یک نشست مرکزی برگزار شود که در ۲۳ ژوئیه ۱۹۲۱ در شانگهای آغاز شد. در اولین نشست کنگره ملی حزب کمونیست چین، ۱۳ نماینده از جمله مائو حضور داشتند. پس از اینکه مقامات یک جاسوس پلیس را به کنگره فرستادند، نمایندگان برای فرار از شناسایی به قایقی در دریاچه جنوبی نزدیک جیاشینگ در استان ژجیانگ نقل مکان کردند.
10دومین کنگره حزب کمونیست
مائو ادعا کرد که دومین کنگره حزب کمونیست در ژوئیه ۱۹۲۲ در شانگهای را به دلیل گم کردن آدرس از دست داده است. با پذیرش توصیه لنین، نمایندگان برای خیر «انقلاب ملی» با «دموکراتهای بورژوا»ی کومینتانگ (KMT) متحد شدند. اعضای حزب کمونیست به کومینتانگ پیوستند به این امید که سیاستهای آن را به سمت چپ سوق دهند. مائو با اشتیاق با این تصمیم موافقت کرد و برای اتحاد بین طبقات اجتماعی-اقتصادی چین استدلال کرد.
11سومین کنگره حزب کمونیست
در سومین کنگره حزب کمونیست در شانگهای در ژوئن ۱۹۲۳، نمایندگان بر تعهد خود به همکاری با کومینتانگ تأکید کردند. مائو با حمایت از این موضع، به عضویت کمیته حزب انتخاب شد و در شانگهای اقامت گزید.
12اولین کنگره کومینتانگ
در اولین کنگره کومینتانگ که در اوایل سال ۱۹۲۴ در گوانگژو برگزار شد، مائو به عنوان عضو علیالبدل کمیته اجرایی مرکزی کومینتانگ انتخاب شد و چهار قطعنامه برای تمرکززدایی قدرت به دفاتر شهری و روستایی ارائه کرد.
13کمیته مرکزی پنج نفره زمین کومینتانگ
در آوریل ۱۹۲۷، مائو به عضویت کمیته مرکزی پنج نفره زمین کومینتانگ منصوب شد و دهقانان را تشویق کرد که از پرداخت اجاره خودداری کنند. مائو گروه دیگری را برای تدوین «پیشنویس قطعنامه در مورد مسئله زمین» رهبری کرد که خواستار مصادره زمینهای متعلق به «قلدرهای محلی و اشراف بد، مقامات فاسد، نظامیان و تمام عناصر ضدانقلابی در روستاها» بود. او با انجام یک «بررسی زمین» اعلام کرد که هر کسی بیش از ۳۰ مو (چهار و نیم جریب) زمین داشته باشد که ۱۳ درصد جمعیت را تشکیل میداد، به طور یکسان ضدانقلابی است. او پذیرفت که تفاوت زیادی در اشتیاق انقلابی در سراسر کشور وجود دارد و یک سیاست منعطف برای بازتوزیع زمین ضروری است.
14پنجمین کنگره حزب کمونیست چین
حزب کمونیست چین به حمایت از دولت کومینتانگ در ووهان ادامه داد، موضعی که مائو در ابتدا از آن حمایت میکرد، اما تا زمان پنجمین کنگره حزب کمونیست چین، نظر خود را تغییر داد و تصمیم گرفت تمام امید خود را به شبهنظامیان دهقانی ببندد.
15قیام نانچانگ
حزب کمونیست چین، ارتش سرخ کارگران و دهقانان چین را که بیشتر با نام «ارتش سرخ» شناخته میشود، برای نبرد با چیانگ تأسیس کرد. به گردانی به رهبری ژنرال جو ده دستور داده شد تا در ۱ اوت ۱۹۲۷ شهر نانچانگ را تصرف کند، رویدادی که به قیام نانچانگ معروف شد.
16شکست مائو در چانگشا
مائو به عنوان فرمانده کل ارتش سرخ منصوب شد و چهار هنگ را در قیام برداشت پاییزی علیه چانگشا رهبری کرد، به این امید که قیامهای دهقانی را در سراسر هونان شعلهور کند. در آستانه حمله، مائو شعری سرود - که قدیمیترین اثر باقیمانده از اوست - با عنوان «چانگشا». نقشه او حمله به شهر تحت کنترل کومینتانگ از سه جهت در ۹ سپتامبر بود، اما هنگ چهارم به آرمان کومینتانگ پیوست و به هنگ سوم حمله کرد. ارتش مائو به چانگشا رسید، اما نتوانست آن را تصرف کند؛ تا ۱۵ سپتامبر، او شکست را پذیرفت و با ۱۰۰۰ بازمانده به سمت شرق به کوههای جینگگانگ در جیانگشی عقبنشینی کرد.
17ازدواج سوم
مائو با هه زیژن، یک انقلابی ۱۸ ساله ازدواج کرد که در طول نه سال بعد، پنج فرزند برای او به دنیا آورد.
18مائو و جو پایگاه را تخلیه کردند
در ژانویه ۱۹۲۹، مائو و جو پایگاه را با ۲۰۰۰ نفر و ۸۰۰ نفر دیگر که توسط پنگ تأمین شده بودند، تخلیه کردند و ارتشهای خود را به سمت جنوب، به منطقه اطراف تونگگو و شینفنگ در جیانگشی بردند.
19دولت شوروی استانی جنوب غربی جیانگشی
در فوریه ۱۹۳۰، مائو دولت شوروی استانی جنوب غربی جیانگشی را در منطقهای تحت کنترل خود ایجاد کرد.
20مائو دچار آسیب روحی شد
در نوامبر ۱۹۳۰، او پس از دستگیری و گردن زدن همسر و خواهرش توسط ژنرال کومینتانگ، هه جیان، دچار آسیب روحی شد.
21راهپیمایی طولانی
در ۱۴ اکتبر ۱۹۳۴، ارتش سرخ خط کومینتانگ را در گوشه جنوب غربی شوروی جیانگشی در شینفنگ با ۸۵۰۰۰ سرباز و ۱۵۰۰۰ کادر حزبی شکست و در ۱۶ اکتبر، «راهپیمایی طولانی» را آغاز کرد. برای انجام این فرار، بسیاری از مجروحان و بیماران، و همچنین زنان و کودکان، پشت سر گذاشته شدند و توسط گروهی از چریکها محافظت میشدند که توسط کومینتانگ قتلعام شدند.
22مائو در کنفرانس زونیی به مقام رهبری انتخاب شد
۱۰۰ هزار نفری که فرار کردند به سمت جنوب هونان رفتند، ابتدا پس از نبردهای سنگین از رودخانه شیانگ و سپس از رودخانه وو در گوئیژو عبور کردند و در ژانویه ۱۹۳۵ زونیی را تصرف کردند. آنها که به طور موقت در شهر استراحت میکردند، کنفرانسی برگزار کردند؛ در اینجا، مائو به مقام رهبری انتخاب شد و به رئیس دفتر سیاسی و رهبر بالفعل حزب و ارتش سرخ تبدیل شد.
23عبور از رودخانه تاتو
از زونیی، مائو نیروهای خود را به گردنه لوشان هدایت کرد، جایی که با مخالفت مسلحانه روبرو شدند اما با موفقیت از رودخانه عبور کردند. چیانگ برای هدایت ارتشهای خود علیه مائو به منطقه پرواز کرد، اما کمونیستها از او پیشی گرفتند و از رودخانه جینشا عبور کردند. آنها که با وظیفه دشوارتر عبور از رودخانه تاتو روبرو بودند، با نبرد بر سر پل لودینگ در ماه مه و تصرف لودینگ، موفق به انجام آن شدند.
24رئیس کمیسیون نظامی
در نوامبر ۱۹۳۵، او به عنوان رئیس کمیسیون نظامی منصوب شد. از این نقطه به بعد، مائو رهبر بلامنازع حزب کمونیست بود، اگرچه تا سال ۱۹۴۳ به ریاست حزب نرسید.
25تلگراف به شورای نظامی دولت ملی نانجینگ
اگرچه او چیانگ کایشک را «خائن به ملت» میدانست، در ۵ مه، به شورای نظامی دولت ملی نانجینگ تلگراف زد و پیشنهاد اتحاد نظامی داد، اقدامی که استالین از آن حمایت میکرد.
26تشکیل جبهه متحد
اگرچه چیانگ قصد داشت پیام مائو را نادیده بگیرد و جنگ داخلی را ادامه دهد، اما توسط یکی از ژنرالهای خودش، ژانگ شوئلیانگ، در شیآن دستگیر شد که منجر به حادثه شیآن شد؛ ژانگ، چیانگ را مجبور کرد تا در مورد این موضوع با کمونیستها گفتگو کند که منجر به تشکیل جبهه متحد با امتیازاتی از هر دو طرف در ۲۵ دسامبر ۱۹۳۷ شد.
27ازدواج چهارم
در راهپیمایی طولانی، همسر مائو، هه زیژن، بر اثر اصابت ترکش به سر مجروح شده بود. او برای درمان پزشکی به مسکو سفر کرد؛ مائو اقدام به طلاق او کرد و در ۲۰ نوامبر ۱۹۳۸ با یک بازیگر زن به نام جیانگ چینگ ازدواج کرد.
28کمپین صد هنگ
در اوت ۱۹۴۰، ارتش سرخ کمپین صد هنگ را آغاز کرد که در آن ۴۰۰ هزار سرباز به طور همزمان در پنج استان به ژاپنیها حمله کردند. این یک موفقیت نظامی بود که منجر به مرگ ۲۰ هزار ژاپنی، اختلال در راهآهن و از دست رفتن یک معدن زغالسنگ شد.
29رئیس حزب کمونیست چین
در ۲۰ مارس ۱۹۴۳، مائو زدونگ رئیس حزب کمونیست چین شد و برای تقویت عملیات نظامی ارتش سرخ، مائو به عنوان رئیس حزب کمونیست چین، همکار نزدیک خود ژنرال جو ده را به عنوان فرمانده کل آن منصوب کرد.
30مأموریت دیکسی
در سال ۱۹۴۴، آمریکاییها یک فرستاده دیپلماتیک ویژه به نام مأموریت دیکسی را به حزب کمونیست چین فرستادند.
31محاصره چانگچون
در سال ۱۹۴۸، تحت دستور مستقیم مائو، ارتش آزادیبخش خلق نیروهای کومینتانگ را که شهر چانگچون را اشغال کرده بودند، گرسنگی داد. اعتقاد بر این است که حداقل ۱۶۰ هزار غیرنظامی در طول محاصره که تا اکتبر ادامه داشت، جان باختند. سرهنگ دوم ارتش آزادیبخش خلق، ژانگ ژنگلو، که محاصره را در کتاب خود «برف سفید، خون سرخ» مستند کرده است، آن را با هیروشیما مقایسه کرد: «تلفات تقریباً یکسان بود. هیروشیما نه ثانیه طول کشید؛ چانگچون پنج ماه طول کشید.»
32جمهوری خلق چین
جمهوری خلق چین در ۱ اکتبر ۱۹۴۹ تأسیس شد. این نقطه اوج بیش از دو دهه جنگهای داخلی و بینالمللی بود. عبارت معروف مائو «مردم چین ایستادهاند» که با تأسیس جمهوری خلق چین مرتبط است، در سخنرانی او از دروازه صلح آسمانی (تیانآنمن) در ۱ اکتبر استفاده نشد.
33چیانگ کایشک از سرزمین اصلی به فرمز (تایوان) گریخت
در اوایل صبح ۱۰ دسامبر ۱۹۴۹، نیروهای ارتش آزادیبخش خلق چونگکینگ و چنگدو در سرزمین اصلی چین را محاصره کردند و چیانگ کایشک از سرزمین اصلی به فرمز (تایوان) گریخت.
34ارتش داوطلب خلق
در ۱۹ اکتبر ۱۹۵۰، مائو تصمیم گرفت ارتش داوطلب خلق (PVA)، یک واحد ویژه از ارتش آزادیبخش خلق، را به جنگ کره بفرستد تا علاوه بر جنگیدن، نیروهای مسلح کره شمالی، یعنی ارتش خلق کره، را که در حال عقبنشینی کامل بود، تقویت کند. اسناد تاریخی نشان میدهند که مائو عملیاتهای ارتش داوطلب خلق را تا جزئیترین موارد هدایت میکرد.
35رئیس کمیسیون مرکزی نظامی
در ۸ سپتامبر ۱۹۵۴، مائو به عنوان رئیس کمیسیون مرکزی نظامی چین منصوب شد.
36رئیس جمهوری خلق چین
در ۲۷ سپتامبر ۱۹۵۴، مائو به عنوان رئیس جمهوری خلق چین انتخاب شد.
37جهش بزرگ به جلو
در ژانویه ۱۹۵۸، مائو دومین برنامه پنجساله را با نام «جهش بزرگ به جلو» آغاز کرد؛ برنامهای که به عنوان الگویی جایگزین برای رشد اقتصادی در برابر مدل شوروی که بر صنایع سنگین تمرکز داشت و توسط دیگر اعضای حزب حمایت میشد، در نظر گرفته شده بود. تحت این برنامه اقتصادی، تعاونیهای کشاورزی نسبتاً کوچکی که تا آن زمان شکل گرفته بودند، به سرعت در کمونهای مردمی بسیار بزرگتر ادغام شدند و به بسیاری از دهقانان دستور داده شد تا در پروژههای عظیم زیرساختی و تولید آهن و فولاد کار کنند. برخی از تولیدات غذایی خصوصی ممنوع شد و دامها و ابزارآلات کشاورزی تحت مالکیت جمعی قرار گرفتند.
38جلسه محرمانه
در یک جلسه محرمانه در هتل جینجیانگ در شانگهای به تاریخ ۲۵ مارس ۱۹۵۹، مائو مشخصاً به حزب دستور داد تا یکسوم کل غلات را تأمین کنند، که بسیار بیشتر از مقداری بود که تا آن زمان سابقه داشت. او در این جلسه اعلام کرد: «توزیع برابر منابع تنها باعث نابودی جهش بزرگ به جلو میشود. وقتی غذای کافی برای خوردن وجود ندارد، مردم از گرسنگی میمیرند. بهتر است اجازه دهیم نیمی از مردم بمیرند تا نیم دیگر بتوانند شکم خود را سیر کنند.»
39کنفرانس لوشان
در کنفرانس لوشان در ژوئیه/اوت ۱۹۵۹، چندین وزیر نگرانی خود را از اینکه جهش بزرگ به جلو به اندازه برنامهریزیشده موفق نبوده است، ابراز کردند. صریحترین آنها وزیر دفاع و کهنهسرباز جنگ کره، ژنرال پنگ دهوآی بود. پس از انتقاد پنگ از جهش بزرگ به جلو، مائو پاکسازی پنگ و حامیانش را سازماندهی کرد و انتقاد از سیاستهای جهش بزرگ را سرکوب نمود. مقامات ارشد که حقیقت قحطی را به مائو گزارش داده بودند، به عنوان «فرصتطلبان راستگرا» برچسب خوردند.
40کنفرانس هفت هزار نفر
در یک کنفرانس بزرگ حزب کمونیست در پکن در ژانویه ۱۹۶۲، که به «کنفرانس هفت هزار نفر» معروف شد، لیو شائوچی، رئیس کشور، جهش بزرگ به جلو را مسئول قحطی گسترده دانست. اکثریت قریب به اتفاق نمایندگان با او موافقت کردند، اما لین بیائو، وزیر دفاع، سرسختانه از مائو دفاع کرد.
41شکاف با اتحاد جماهیر شوروی
در جبهه بینالمللی، این دوره تحت تأثیر انزوای بیشتر چین قرار داشت. شکاف چین و شوروی منجر به خروج نیکیتا خروشچف و تمام کارشناسان فنی و کمکهای شوروی از کشور شد. این شکاف مربوط به رهبری کمونیسم جهانی بود. اتحاد جماهیر شوروی شبکهای از احزاب کمونیست داشت که از آنها حمایت میکرد؛ چین اکنون شبکه رقیب خود را ایجاد کرد تا در کشورهای متعدد برای کنترل محلی جریان چپ با شوروی مبارزه کند.
42مرگ
مائو در سال ۱۹۷۶ دچار دو حمله قلبی بزرگ شد، یکی در مارس و دیگری در ژوئیه، پیش از آنکه سومین حمله در ۵ سپتامبر او را زمینگیر کند. مائو تسه تونگ حدود چهار روز بعد، درست پس از نیمهشب در ساعت ۰۰:۱۰ روز ۹ سپتامبر ۱۹۷۶ در سن ۸۲ سالگی درگذشت. حزب کمونیست چین اعلام خبر مرگ او را تا ساعت ۱۶:۰۰ همان روز به تأخیر انداخت، زمانی که یک پیام رادیویی در سراسر کشور پخش شد و ضمن اعلام خبر درگذشت مائو، خواستار وحدت حزب شد.