Historia Rewolucja rosyjska 1905 roku

Każdego roku tysiące zadłużonych szlachciców zastawiało swoje majątki w banku ziemskim dla szlachty lub sprzedawało je gminom, kupcom lub chłopom. Do czasu rewolucji szlachta wyprzedała jedną trzecią swojej ziemi, a kolejną trzecią zastawiła. Rząd miał nadzieję uczynić chłopów – uwolnionych przez reformę uwłaszczeniową z 1861 roku – politycznie konserwatywną klasą posiadającą ziemię, wprowadzając prawa umożliwiające im wykup ziemi od szlachty i spłatę w małych ratach przez wiele dziesięcioleci.

„W guberniach charkowskiej i połtawskiej w 1902 roku tysiące z nich, ignorując ograniczenia i władzę, wybuchło w buntowniczym gniewie, który doprowadził do rozległego zniszczenia mienia i grabieży szlacheckich domów, zanim wojsko mogło zostać sprowadzone, by ich stłumić i ukarać”.

Strajki robotnicze na Kaukazie wybuchły w marcu 1902 roku, a strajki na kolei wynikające ze sporów płacowych objęły inne kwestie i wciągnęły inne branże, co zakończyło się strajkiem generalnym w Rostowie nad Donem w listopadzie.

Rosyjscy postępowcy utworzyli Związek Konstytucjonalistów Ziemskich w 1903 roku.

Do 1903 roku ich całkowite zaległości w spłatach podatków i opłat wynosiły 118 milionów rubli”.

Lata 1904 i 1907 przyniosły spadek ruchów masowych, strajków i protestów oraz wzrost terroryzmu politycznego. Grupy bojowe, takie jak Organizacja Bojowa SR, przeprowadziły wiele zamachów na urzędników państwowych i policję oraz napadów rabunkowych. W latach 1906–1909 rewolucjoniści zabili 7293 osoby, z czego 2640 stanowili urzędnicy, a ranili 8061.

Związek Wyzwolenia założony w 1904 roku.

Nikołaj Bobrikow, generał-gubernator Finlandii, zabity 30 czerwca [17 czerwca według starego stylu] 1904 roku w Helsinkach.

Nikolai Bobrikov

Kontynuuj w Storyteller

Wiaczesław von Plehwe, Minister Spraw Wewnętrznych, zabity 10 sierpnia [28 lipca według starego stylu] 1904 roku w Petersburgu.

Vyacheslav von Plehve

Kontynuuj w Storyteller

W grudniu 1904 roku wybuchł strajk w zakładach Putiłowskich (dostawca kolei i artylerii) w Petersburgu. Strajki solidarnościowe w innych częściach miasta zwiększyły liczbę strajkujących do 150 000 robotników w 382 fabrykach.

13 grudnia [30 listopada według starego stylu] 1904 roku Miejska Duma Moskiewska przyjęła rezolucję żądającą ustanowienia wybranego ustawodawstwa krajowego, pełnej wolności prasy i wolności wyznania. W ślad za tym poszły podobne rezolucje i apele innych dum miejskich i rad ziemskich.

Car Mikołaj II podjął próbę spełnienia wielu z tych żądań, mianując liberalnego Piotra Dmitrijewicza Swiatopełk-Mirskiego Ministrem Spraw Wewnętrznych po zabójstwie Wiaczesława von Plehwe. 25 grudnia [12 grudnia według starego stylu] 1904 roku car wydał manifest obiecujący rozszerzenie uprawnień ziemstw i większą władzę lokalnym radom miejskim, ubezpieczenia dla robotników przemysłowych, emancypację Inorodców oraz zniesienie cenzury. Kluczowe żądanie reprezentatywnego ustawodawstwa krajowego nie znalazło się w manifeście.

Nicholas IIDmitrievich Sviatopolk-MirskyVyacheslav von Plehve

Kontynuuj w Storyteller

Po rewolucji 1905 roku car podjął ostatnie próby ratowania swojego reżimu i zaoferował reformy, podobnie jak większość władców pod presją ruchu rewolucyjnego. Wojsko pozostało lojalne przez całą rewolucję 1905 roku, co pokazało strzelanie do rewolucjonistów na rozkaz cara, co utrudniło obalenie władzy.

Komisji przewodniczył senator N.W. Szy dłowski, członek Rady Państwa, a w jej skład weszli urzędnicy, szefowie fabryk państwowych i prywatni właściciele fabryk. Miała ona również obejmować delegatów robotniczych wybranych w systemie dwustopniowym.

Iwanowo-Wozniesieńsk był znany jako „rosyjski Manchester” ze względu na swoje zakłady tekstylne. W 1905 roku miejscowi rewolucjoniści byli w przeważającej mierze bolszewikami. Był to pierwszy oddział bolszewicki, w którym robotnicy przeważali liczebnie nad intelektualistami.

Według Sidneya Harcave'a, autora książki „Rewolucja rosyjska 1905 roku” (1970), do rewolucji przyczyniły się cztery problemy w społeczeństwie rosyjskim. Nowo uwłaszczeni chłopi zarabiali zbyt mało i nie mogli sprzedawać ani zastawiać przydzielonej im ziemi. Mniejszości etniczne żywiły urazę do rządu z powodu „rusyfikacji”, dyskryminacji i represji, takich jak zakaz głosowania, służby w Gwardii Cesarskiej lub Marynarce Wojennej oraz ograniczanie dostępu do szkół. Rodząca się klasa robotnicza żywiła urazę do rządu za to, że robił zbyt mało, by ich chronić, zakazując strajków i związków zawodowych. Wreszcie, radykalne idee szerzyły się po rozluźnieniu dyscypliny na uniwersytetach, co pozwoliło na wzrost nowej świadomości wśród studentów.

Wydarzenia z 1905 roku zostały poprzedzone postępowymi i akademickimi agitacjami na rzecz większej demokracji politycznej i ograniczenia rządów carskich w Rosji, a także wzrostem liczby strajków robotników przeciwko pracodawcom w związku z radykalnymi żądaniami gospodarczymi i uznaniem związków zawodowych (zwłaszcza w południowej Rosji). Wielu socjalistów postrzega ten okres jako czas, w którym narastający ruch rewolucyjny spotkał się z narastającymi ruchami reakcyjnymi.

W 1905 roku połowa robotników przemysłowych europejskiej części Rosji przystąpiła do strajku, a w Polsce odsetek ten wyniósł 93,2%.

Do końca stycznia 1905 roku ponad 400 000 robotników w Królestwie Polskim przystąpiło do strajku.

W związku z nieudaną i krwawą wojną rosyjsko-japońską (1904–1905) w jednostkach rezerwowych armii wybuchły niepokoje. 2 stycznia 1905 roku Port Artur został utracony.

12 stycznia car mianował Dmitrija Fiodorowicza Trepowa gubernatorem Petersburga.

Dmitri Feodorovich TrepovNicholas II

Kontynuuj w Storyteller

Do 21 stycznia [8 stycznia według starego stylu] 1905 roku miasto zostało pozbawione prądu, a dystrybucja gazet została wstrzymana. Wszystkie miejsca publiczne zostały zamknięte.

Jednym z głównych czynników, które zmieniły Rosję z kraju w niepokojach w kraj w stanie rewolucji, była „krwawa niedziela”. Lojalność wobec cara Mikołaja II została utracona, gdy jego żołnierze otworzyli ogień do ludzi prowadzonych przez Gieorgija Gapona 22 stycznia 1905 roku, którzy próbowali wręczyć carowi petycję.

Nicholas IIGeorgy Gapon

Kontynuuj w Storyteller

Kontrowersyjny prawosławny duchowny Gieorgij Gapon, który stał na czele sponsorowanego przez policję stowarzyszenia robotniczego, poprowadził ogromny pochód robotników do Pałacu Zimowego, aby dostarczyć petycję do cara w niedzielę, 22 stycznia [9 stycznia według starego stylu] 1905 roku.

Georgy Gapon

Kontynuuj w Storyteller

Strajki miały miejsce również w Finlandii i na wybrzeżu Bałtyku. W Rydze 26 stycznia [13 stycznia według starego stylu] 1905 roku zginęło 130 protestujących, a w Warszawie kilka dni później na ulicach zastrzelono ponad 100 strajkujących.

W lutym 1905 roku armia rosyjska została pokonana pod Mukdenem, tracąc prawie 80 000 ludzi.

Po zamachu na jego wuja, wielkiego księcia Sergiusza Aleksandrowicza Romanowa, 17 lutego [4 lutego według starego stylu] 1905 roku, car poczynił nowe ustępstwa.

Sergei Alexandrovich

Kontynuuj w Storyteller

Wielki książę Sergiusz Aleksandrowicz Romanow zabity 17 lutego [4 lutego według starego stylu] 1905 roku w Moskwie.

Sergei Alexandrovich

Kontynuuj w Storyteller

Car zdymisjonował ministra spraw wewnętrznych, Piotra Swiatopełk-Mirskiego, 18 lutego [5 lutego według starego stylu] 1905 roku.

Dmitrievich Sviatopolk-Mirsky

Kontynuuj w Storyteller

Car Mikołaj II zgodził się 18 lutego [5 lutego według starego stylu] na utworzenie Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego, jednak jedynie z uprawnieniami doradczymi. Kiedy ujawniono jej niewielkie kompetencje i ograniczenia wyborcze, niepokoje przybrały na sile.

18 lutego [5 lutego według starego stylu] 1905 roku car opublikował reskrypt Bułygina, który obiecywał utworzenie zgromadzenia doradczego, tolerancję religijną, wolność słowa (w formie praw językowych dla mniejszości polskiej) oraz zmniejszenie opłat wykupowych chłopów.

Eliel Soisalon-Soininen, prokurator sprawiedliwości Finlandii, został zabity 19 lutego [6 lutego według starego stylu] 1905 roku w Helsinkach.

Wybory delegatów robotniczych zostały jednak zablokowane przez socjalistów, którzy chcieli odciągnąć robotników od wyborów w stronę walki zbrojnej. 5 marca [20 lutego według starego stylu] 1905 roku komisja została rozwiązana, nie rozpoczynając pracy.

11 maja 1905: „Grupa”, rewolucyjne kierownictwo, wezwała robotników wszystkich zakładów tekstylnych do strajku.

12 maja: Rozpoczyna się strajk. Przywódcy strajku spotykają się w pobliskim lesie.

13 maja: 40 000 robotników gromadzi się przed budynkiem administracyjnym, aby przekazać Swirskiemu, regionalnemu inspektorowi fabrycznemu, listę żądań.

14 maja: Wybierani są delegaci robotniczy. Swirski zasugerował im to, ponieważ chciał mieć ludzi do negocjacji. Na placu administracyjnym odbywa się wiec. Swirski mówi im, że właściciele fabryk nie spełnią ich żądań, ale będą negocjować z wybranymi delegatami fabrycznymi, którzy według gubernatora będą chronieni przed oskarżeniami.

15 maja: Swirski mówi strajkującym, że mogą negocjować tylko w sprawie każdej fabryki z osobna, ale mogą przeprowadzać wybory wszędzie. Strajkujący wybierają delegatów, którzy mają reprezentować każdą fabrykę, podczas gdy oni sami wciąż przebywają na ulicach. Później delegaci wybierają przewodniczącego.

17 maja: Spotkania zostają przeniesione na brzeg rzeki Tałki, zgodnie z sugestią szefa policji.

24 i 25 maja [11 i 12 maja według starego stylu] 1905 roku około 300 przedstawicieli ziemstw i samorządów miejskich odbyło w Moskwie trzy spotkania, podczas których przyjęto rezolucję z żądaniem wprowadzenia reprezentacji ludowej na szczeblu krajowym.

27–28 maja 1905 roku rosyjska Flota Bałtycka została pokonana pod Cuszimą.

27 maja: Dom spotkań delegatów zostaje zamknięty.

W czerwcu i lipcu 1905 roku miało miejsce wiele powstań chłopskich, podczas których chłopi przejmowali ziemię i narzędzia.

Niepokoje w kontrolowanym przez Rosję Królestwie Polskim osiągnęły punkt kulminacyjny w czerwcu 1905 roku podczas powstania łódzkiego. Co zaskakujące, odnotowano śmierć tylko jednego właściciela ziemskiego. Znacznie więcej przemocy dotknęło chłopów poza gminą: odnotowano 50 ofiar śmiertelnych.

3 czerwca: Kozacy rozpędzają wiec robotniczy, aresztując ponad 20 mężczyzn. Robotnicy zaczynają sabotować linie telefoniczne i podpalają młyn.

6 czerwca [24 maja starego stylu] 1905 roku Mikołaj II przyjął delegację ziemstwa. Odpowiadając na przemówienia księcia Siergieja Trubeckiego i pana Fiodorowa, car potwierdził swoją obietnicę zwołania zgromadzenia przedstawicieli ludu.

9 czerwca: Szef policji składa rezygnację.

12 czerwca: Wszyscy więźniowie zostają zwolnieni. Większość właścicieli młynów ucieka do Moskwy. Żadna ze stron nie ustępuje.

27 czerwca: Robotnicy zgadzają się przerwać strajk 1 lipca.

Witte został wysłany w celu zawarcia pokoju, negocjując traktat z Portsmouth (podpisany 5 września [23 sierpnia starego stylu] 1905 roku).

Treaty of Portsmouth

Kontynuuj w Storyteller

Sowiet Petersburski został utworzony i wezwał do strajku generalnego w październiku, odmowy płacenia podatków oraz wycofania depozytów bankowych.

Manifest październikowy, napisany przez Siergieja Wittego i Aleksieja Oboleńskiego, został przedstawiony carowi 14 października [1 października starego stylu]. Ściśle realizował on żądania Zjazdu Ziemstw z września, przyznając podstawowe prawa obywatelskie, zezwalając na tworzenie partii politycznych, rozszerzając prawo wyborcze w kierunku powszechnego prawa wyborczego i ustanawiając Dumę jako centralny organ ustawodawczy.

Sergei Witte

Kontynuuj w Storyteller

Strajk kolejarzy w dniu 21 października [8 października starego stylu] 1905 roku szybko przerodził się w strajk generalny w Petersburgu i Moskwie.

Do 26 października [13 października starego stylu] 1905 roku ponad 2 miliony robotników strajkowało i prawie nie było czynnych linii kolejowych w całej Rosji. Rosnąca konfrontacja międzyetniczna na całym Kaukazie doprowadziła do masakr ormiańsko-tatarskich, poważnie niszcząc miasta i pola naftowe w Baku.

W guberni estońskiej Estończycy domagali się wolności prasy i zgromadzeń, powszechnego prawa wyborczego oraz autonomii narodowej. 29 października [16 października starego stylu] armia rosyjska otworzyła ogień na wiecu na targu w Tallinnie, w którym uczestniczyło około 8 000-10 000 osób, zabijając 94 i raniąc ponad 200. Manifest październikowy został poparty w Estonii, a flaga estońska została po raz pierwszy wywieszona publicznie.

Car czekał i zwlekał przez trzy dni, ale ostatecznie podpisał manifest 30 października [17 października starego stylu] 1905 roku, powołując się na chęć uniknięcia masakry i świadomość, że nie ma wystarczających sił wojskowych, aby realizować inne opcje. Żałował podpisania dokumentu, mówiąc, że czuł się "chory ze wstydu z powodu tej zdrady dynastii... zdrada była całkowita".

Nicholas II

Kontynuuj w Storyteller

Podczas gdy rosyjscy liberałowie byli zadowoleni z Manifestu październikowego i przygotowywali się do nadchodzących wyborów do Dumy, radykalni socjaliści i rewolucjoniści potępili wybory i wezwali do zbrojnego powstania w celu zniszczenia Imperium. Część powstania listopadowego 1905 roku w Sewastopolu, kierowana przez emerytowanego porucznika marynarki Piotra Schmidta, była skierowana przeciwko rządowi, podczas gdy część była nieskoordynowana. Obejmowało ono terroryzm, strajki robotnicze, niepokoje chłopskie i bunty wojskowe, a zostało stłumione dopiero po zaciętej walce. Kolej transbajkalska wpadła w ręce komitetów strajkowych i zdemobilizowanych żołnierzy powracających z Mandżurii po wojnie rosyjsko-japońskiej. Car musiał wysłać specjalny oddział lojalnych wojsk wzdłuż Kolei Transsyberyjskiej, aby przywrócić porządek.

W Wielkim Księstwie Finlandii socjaldemokraci zorganizowali strajk generalny w 1905 roku (12–19 listopada [30 października – 6 listopada starego stylu]).

Po ostatnim zrywie w Moskwie powstania zakończyły się w grudniu 1905 roku.

Między 5 a 7 grudnia [22 i 24 listopada starego stylu] odbył się strajk generalny rosyjskich robotników.

Wiktor Sacharow, były minister wojny, zabity 5 grudnia [22 listopada starego stylu] 1905 roku.

Viktor Sakharov

Kontynuuj w Storyteller

Rząd wysłał wojska 7 grudnia i rozpoczęła się zacięta walka uliczna.

Tydzień później rozmieszczono Pułk Siemionowski, który użył artylerii do rozpędzania demonstracji i ostrzeliwania dzielnic robotniczych. 18 grudnia [5 grudnia starego stylu], przy około tysiącu zabitych i części miasta w ruinach, robotnicy skapitulowali.

Według danych przedstawionych w Dumie przez profesora Maksima Kowalewskiego, do kwietnia 1906 roku ponad 14 000 osób zostało straconych, a 75 000 uwięzionych.

Maksim Kovalevsky

Kontynuuj w Storyteller

Rosyjska Konstytucja z 1906 roku, stworzona 6 maja [23 kwietnia starego stylu] 1906 roku, znana również jako Prawa Zasadnicze, ustanowiła system wielopartyjny i ograniczoną monarchię konstytucyjną. Rewolucjoniści zostali stłumieni i zadowoleni z reform, ale nie wystarczyło to, by zapobiec rewolucji 1917 roku, która później obaliła reżim carski.

Admirał Czuchnin, dowódca Floty Czarnomorskiej, zabity 24 lipca [11 lipca starego stylu] 1906 roku.

12 sierpnia [30 lipca według starego stylu] 1906 roku rosyjscy artylerzyści i inżynierowie wojskowi wzniecili bunt w twierdzy Sveaborg (później znanej jako Suomenlinna) w Helsinkach. Fińska Czerwona Gwardia wsparła powstanie w Sveaborgu strajkiem generalnym, jednak bunt został stłumiony w ciągu 60 godzin przez lojalne oddziały i okręty Floty Bałtyckiej.

Aleksiej Ignatjew zabity 22 grudnia [9 grudnia według starego stylu] 1906 roku.