śr. lip 2, 1997 do pt. sty 1, 1999
Southeast Asia
Azjatycki kryzys finansowy był okresem kryzysu finansowego, który ogarnął znaczną część Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej, począwszy od lipca 1997 roku, i wywołał obawy przed światowym załamaniem gospodarczym z powodu zarażenia finansowego.
W latach 1985–1996 gospodarka Tajlandii rosła średnio o ponad 9% rocznie, co było wówczas najwyższym tempem wzrostu gospodarczego na świecie. Inflację utrzymywano na stosunkowo niskim poziomie w przedziale 3,4–5,7%. Kurs bata był sztywno powiązany z dolarem amerykańskim w relacji 25 do 1.
Chińska waluta, renminbi (RMB), została w 1994 roku sztywno powiązana z dolarem amerykańskim w relacji 8,3 RMB za dolara.
Sektor bankowy był obciążony kredytami zagrożonymi, ponieważ duże korporacje finansowały agresywną ekspansję. W tamtym czasie panował pośpiech w budowaniu wielkich konglomeratów, aby móc konkurować na arenie światowej. Wiele firm ostatecznie nie zapewniło zwrotów i rentowności. Czaebole, południowokoreańskie konglomeraty, po prostu pochłaniały coraz więcej kapitału. Ostatecznie nadmierne zadłużenie doprowadziło do poważnych upadłości i przejęć. Skandal Hanbo z początku 1997 roku obnażył przed międzynarodową społecznością finansową słabości gospodarcze i problemy z korupcją w Korei Południowej.
Ponieważ Chiny w dużej mierze utrzymywały się poza zasięgiem kryzysu w latach 1997–1998, w zachodniej prasie pojawiły się silne spekulacje, że Chiny wkrótce zostaną zmuszone do dewaluacji swojej waluty, aby chronić konkurencyjność swojego eksportu względem krajów ASEAN, których towary stały się tańsze w porównaniu z chińskimi.
Wiele firm upadło, w wyniku czego miliony ludzi znalazły się poniżej granicy ubóstwa w latach 1997–1998. Indonezja, Korea Południowa i Tajlandia były krajami najbardziej dotkniętymi kryzysem.
W maju 1997 roku Bangko Sentral ng Pilipinas (dosłownie „Bank Centralny Filipin”), bank centralny kraju, podniósł stopy procentowe o 1,75 punktu procentowego, a następnie ponownie o 2 punkty 19 czerwca.
14 i 15 maja 1997 roku tajski baht stał się celem masowych ataków spekulacyjnych.
W czerwcu 1997 roku Indonezja wydawała się daleka od kryzysu. W przeciwieństwie do Tajlandii, Indonezja miała niską inflację, nadwyżkę handlową przekraczającą 900 milionów dolarów, ogromne rezerwy walutowe wynoszące ponad 20 miliardów dolarów oraz dobry sektor bankowy. Jednak duża liczba indonezyjskich korporacji zaciągała pożyczki w dolarach amerykańskich. W poprzednich latach, gdy rupia umacniała się względem dolara, praktyka ta sprawdzała się dobrze dla tych korporacji; ich efektywne poziomy zadłużenia i koszty finansowania malały wraz ze wzrostem wartości lokalnej waluty.
30 czerwca 1997 roku premier Chavalit Yongchaiyudh oświadczył, że nie dokona dewaluacji bata.
Później tego samego roku, w lipcu, trzeci co do wielkości producent samochodów w Korei Południowej, Kia Motors, poprosił o pożyczki ratunkowe. Efekt domina upadających dużych południowokoreańskich firm spowodował wzrost stóp procentowych i odpływ inwestorów zagranicznych.
W lipcu 1997 roku, kilka dni po dewaluacji tajskiego bata, ringgit malezyjski stał się przedmiotem intensywnego handlu spekulacyjnego. Stopa overnight wzrosła z poniżej 8% do ponad 40%.
W lipcu 1997 roku, kiedy Tajlandia uwolniła kurs bata, indonezyjskie władze monetarne poszerzyły pasmo wahań kursu rupii z 8% do 12%. W sierpniu rupia nagle znalazła się pod silnym atakiem.
Tajlandia wywołała kryzys 2 lipca, a 3 lipca Bangko Sentral interweniował w obronie peso, podnosząc stopę overnight z 15% do 32% na początku azjatyckiego kryzysu w połowie lipca 1997 roku.
Tajlandii brakowało rezerw walutowych, aby utrzymać sztywny kurs USD–Baht, i rząd tajski został ostatecznie zmuszony do uwolnienia kursu bata 2 lipca 1997 roku, pozwalając, aby jego wartość była ustalana przez rynek walutowy. Wywołało to reakcję łańcuchową zdarzeń, która ostatecznie doprowadziła do kryzysu w całym regionie.
HKMA i Donald Tsang, ówczesny sekretarz finansowy, wypowiedzieli wojnę spekulantom. Rząd ostatecznie wykupił akcje różnych firm o wartości około 120 miliardów HK$ (15 miliardów USD) i stał się największym udziałowcem niektórych z nich (np. rząd posiadał 10% udziałów w HSBC) pod koniec sierpnia, kiedy działania wojenne zakończyły się zamknięciem kontraktów terminowych na indeks Hang Seng.
11 sierpnia 1997 roku MFW przedstawił pakiet ratunkowy dla Tajlandii o wartości ponad 17 miliardów dolarów, pod warunkiem uchwalenia przepisów dotyczących procedur upadłościowych (reorganizacji i restrukturyzacji) oraz ustanowienia silnych ram regulacyjnych dla banków i innych instytucji finansowych.
14 sierpnia 1997 roku zarządzany system płynnego kursu walutowego został zastąpiony mechanizmem płynnego kursu walutowego. Rupia spadła jeszcze bardziej. MFW wystąpił z pakietem ratunkowym w wysokości 23 miliardów dolarów, ale rupia nadal traciła na wartości w obliczu obaw o długi korporacyjne, masową wyprzedaż rupii i silny popyt na dolary.
20 sierpnia 1997 roku MFW zatwierdził kolejny pakiet pomocowy w wysokości 2,9 miliarda dolarów.
Rupia i Giełda Papierów Wartościowych w Dżakarcie osiągnęły historyczne minimum we wrześniu. Agencja Moody's ostatecznie obniżyła długoterminowy rating długu Indonezji do poziomu „obligacji śmieciowych”.
W październiku 1997 roku dolar hongkoński, który od 1983 roku był sztywno powiązany z dolarem amerykańskim w relacji 7,8 do 1, znalazł się pod presją spekulacyjną, ponieważ stopa inflacji w Hongkongu była od lat znacznie wyższa niż w Stanach Zjednoczonych.
Rynki akcji stały się coraz bardziej zmienne; między 20 a 23 października indeks Hang Seng spadł o 23%.
Hongkoński Urząd Monetarny obiecał wówczas chronić walutę. 23 października 1997 r. podniósł jednodniowe stopy procentowe z 8% do 23%, a w pewnym momencie nawet do „280%”.
27 października 1997 r. indeks Dow Jones Industrial spadł o 554 punkty, czyli 7,2%, w obliczu ciągłych obaw o gospodarki azjatyckie.
Kryzys doprowadził do spadku zaufania konsumentów i ograniczenia wydatków (zob. mini-krach z 27 października 1997 r.). Pośrednie skutki obejmowały bańkę dot-comów, a lata później bańkę na rynku nieruchomości i kryzys kredytów hipotecznych typu subprime.
Giełda w Seulu spadła o 4% w dniu 7 listopada 1997 r.
8 listopada spadła o 7%, co było największym jednodniowym spadkiem do tamtej daty.
W następstwie spowolnienia na rynku azjatyckim, 28 listopada 1997 r. agencja Moody's obniżyła rating kredytowy Korei Południowej z A1 do A3, a 11 grudnia ponownie obniżyła go do B2.
Przedsięwzięcie Samsung Motors o wartości 5 miliardów dolarów zostało rozwiązane z powodu kryzysu, a ostatecznie Daewoo Motors zostało sprzedane amerykańskiej firmie General Motors (GM).
W 1998 roku Hyundai Motor Company przejął Kia Motors.
W 1998 roku produkcja w gospodarce realnej spadła, pogrążając kraj w pierwszej od wielu lat recesji. Sektor budowlany skurczył się o 23,5%, produkcja przemysłowa o 9%, a sektor rolniczy o 5,9%. Ogólnie rzecz biorąc, produkt krajowy brutto kraju spadł o 6,2% w 1998 roku.
W przeciwieństwie do inwestycji wielu narodów Azji Południowo-Wschodniej, prawie wszystkie inwestycje zagraniczne Chin przybrały formę fabryk na miejscu, a nie papierów wartościowych, co odizolowało kraj od gwałtownej ucieczki kapitału. Chociaż Chiny nie ucierpiały z powodu kryzysu w porównaniu z Azją Południowo-Wschodnią i Koreą Południową, wzrost PKB gwałtownie zwolnił w 1998 i 1999 roku, zwracając uwagę na problemy strukturalne wewnątrz gospodarki.
Baht szybko uległ dewaluacji i stracił ponad połowę swojej wartości. W styczniu 1998 r. baht osiągnął najniższy punkt 56 jednostek za dolara amerykańskiego. Tajska giełda spadła o 75%. Finance One, największa tajska firma finansowa do tamtego momentu, upadła.
Kurs spadł do ponad 11 000 rupii za 1 dolara amerykańskiego 9 stycznia 1998 r., przy kursach spot powyżej 14 000 w dniach 23–26 stycznia i ponownie powyżej 14 000 przez około sześć tygodni w czerwcu–lipcu 1998 r.
W lutym 1998 r. prezydent Suharto zwolnił prezesa Banku Indonezji J. Soedradjada Djiwandono, ale okazało się to niewystarczające. W obliczu powszechnych zamieszek w maju 1998 r. Suharto ustąpił pod presją społeczną, a zastąpił go wiceprezydent B. J. Habibie.
31 grudnia 1998 r. kurs wynosił prawie dokładnie 8000 za 1 dolara amerykańskiego. Indonezja straciła w tym roku 13,5% swojego PKB.
W 1999 roku rząd zaczął sprzedawać te udziały, uruchamiając Tracker Fund of Hong Kong, osiągając zysk w wysokości około 30 miliardów dolarów hongkońskich (4 miliardy dolarów amerykańskich).
PKB Filipin skurczył się o 0,6% w najgorszym okresie kryzysu, ale do 2001 roku wzrósł o 3%, pomimo skandali administracji Josepha Estrady w 2001 roku, w szczególności skandalu „jueteng”, co spowodowało, że PSE Composite Index, główny indeks filipińskiej giełdy, spadł do 1000 punktów z poziomu 3448 punktów w 1997 roku.
Do 2001 roku gospodarka Tajlandii odżyła.
Peso spadło z 26 peso za dolara na początku kryzysu do 46,50 peso na początku 1998 roku i do 53 peso w lipcu 2001 roku.
Rosnące dochody podatkowe pozwoliły krajowi zrównoważyć budżet i spłacić długi wobec MFW w 2003 roku, cztery lata przed terminem.
W porównaniu z rachunkiem bieżącym z 1997 roku, do 2005 roku szacowano, że Malezja osiągnęła nadwyżkę w wysokości 14,06 miliarda dolarów.
W 2005 roku zniesiono ostatnie środki kryzysowe, wycofując się ze sztywnego systemu kursów walutowych. Jednak w przeciwieństwie do czasów sprzed kryzysu, nie wydawało się to być płynny kurs, lecz zarządzany kurs płynny, podobnie jak w przypadku dolara singapurskiego.
Tajski baht nadal się umacniał do 29 bahtów za dolara amerykańskiego w październiku 2010 roku.
