pon. lis 1, 1954 do pon. mar 19, 1962
Algeria
Wojna algierska, znana również jako algierska wojna o niepodległość lub rewolucja algierska, toczona była między Francją a algierskim Frontem Wyzwolenia Narodowego w latach 1954–1962, co doprowadziło do uzyskania przez Algierię niepodległości od Francji. Jako ważna wojna dekolonizacyjna, był to złożony konflikt charakteryzujący się wojną partyzancką, walkami w maquis oraz stosowaniem tortur. Konflikt stał się również wojną domową między różnymi społecznościami oraz wewnątrz nich. Wojna toczyła się głównie na terytorium Algierii, z reperkusjami we Francji metropolitalnej.
Francuzi najechali Algierię w 1830 roku. Pod dowództwem marszałka Bugeaud, który został pierwszym gubernatorem generalnym Algierii, podbój był brutalny, naznaczony polityką „spalonej ziemi”, mającą na celu osłabienie władzy rdzennych władców, dejów, w tym masakrami, masowymi gwałtami i innymi okrucieństwami.
W 1834 roku Algieria stała się francuską kolonią wojskową.
Algieria została następnie uznana przez konstytucję z 1848 roku za integralną część Francji i podzielona na trzy departamenty: Algier, Oran i Konstantynę. Wielu Francuzów i innych Europejczyków (Hiszpanów, Włochów, Maltańczyków i innych) osiedliło się później w Algierii.
Za czasów Drugiego Cesarstwa (1852–1871) wprowadzono Code de l'indigénat (Kodeks tubylczy) na mocy senatus-consulte z 14 lipca 1865 roku. Pozwalał on muzułmanom ubiegać się o pełne obywatelstwo francuskie, co było środkiem, z którego skorzystało niewielu, ponieważ wiązało się to z wyrzeczeniem się prawa do bycia rządzonym przez prawo szariatu w sprawach osobistych i było uważane za rodzaj apostazji.
Przed 1870 rokiem mniej niż 200 wniosków zostało złożonych przez muzułmanów i 152 przez algierskich Żydów. Dekret z 1865 roku został następnie zmodyfikowany przez dekrety Crémieux z 1870 roku, które przyznały obywatelstwo francuskie Żydom mieszkającym w jednym z trzech algierskich departamentów.
W 1881 roku Code de l'Indigénat uczynił dyskryminację oficjalną poprzez stworzenie szczególnych kar dla indigènes oraz organizowanie konfiskaty lub zawłaszczania ich ziem.
Po II wojnie światowej równość praw została proklamowana przez rozporządzenie (Ordonnance) z 7 marca 1944 roku.
Początkowo, pomimo masakry w Sétif z 8 maja 1945 roku i walki o niepodległość przed II wojną światową, większość Algierczyków opowiadała się za względnym status quo. Podczas gdy Messali Hadj zradykalizował się, tworząc FLN, Ferhat Abbas utrzymywał bardziej umiarkowaną strategię wyborczą.
Ustawa z 20 września 1947 roku przyznała obywatelstwo francuskie wszystkim poddanym algierskim, od których nie wymagano wyrzeczenia się ich statusu osobistego.
Wczesnym rankiem 1 listopada 1954 roku maquisardowie (partyzanci) FLN (Frontu Wyzwolenia Narodowego) zaatakowali cele wojskowe i cywilne w całej Algierii w ramach wydarzenia znanego jako Toussaint Rouge (Czerwony Dzień Wszystkich Świętych).
Konflikt, faktycznie rozpoczęty przez członków Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN) 1 listopada 1954 roku, podczas Toussaint Rouge („Czerwonego Dnia Wszystkich Świętych”), doprowadził do poważnych kryzysów politycznych we Francji, powodując upadek Czwartej Republiki Francuskiej (1946–58), zastąpionej przez Piątą Republikę ze wzmocnioną prezydenturą.
Do 1955 roku skuteczne grupy działań politycznych wewnątrz algierskiej społeczności kolonialnej zdołały przekonać wielu gubernatorów generalnych wysłanych przez Paryż, że wojsko nie jest sposobem na rozwiązanie konfliktu. Wielkim sukcesem było pozyskanie Jacques'a Soustelle'a, który przybył do Algierii jako gubernator generalny w styczniu 1955 roku z determinacją, by przywrócić pokój. Soustelle, niegdyś lewicowiec, a w 1955 roku zagorzały gaullista, rozpoczął ambitny program reform (Plan Soustelle'a) mający na celu poprawę warunków ekonomicznych wśród ludności.
W marcu 1955 roku Rabah Bitat, szef FLN w Algierze, został aresztowany przez Francuzów.
FLN przyjął taktykę podobną do grup nacjonalistycznych w Azji, a Francuzi nie zdawali sobie sprawy z powagi wyzwania, przed którym stanęli, aż do 1955 roku, kiedy FLN przeniósł się na obszary zurbanizowane. „Ważnym punktem zwrotnym w wojnie o niepodległość była masakra cywilów Pieds-Noirs przez FLN w pobliżu miasta Philippeville (obecnie znanego jako Skikda) w sierpniu 1955 roku. Przed tą operacją polityka FLN polegała na atakowaniu wyłącznie celów wojskowych i rządowych. Dowódca wilai/regionu Konstantyny zdecydował jednak, że konieczna jest drastyczna eskalacja. Zabicie przez FLN i jego zwolenników 123 osób, w tym 71 Francuzów, w tym starszych kobiet i niemowląt, wstrząsnęło Jacques'em Soustelle'em, skłaniając go do wezwania do bardziej represyjnych środków przeciwko rebeliantom.
W kwietniu 1956 roku Abbas poleciał do Kairu, gdzie formalnie dołączył do FLN. Działanie to przyciągnęło wielu évolués, którzy w przeszłości wspierali UDMA.
19 czerwca 1956 roku dwóch więźniów FLN zostało straconych na gilotynie w więzieniu Barberousse.
Abane Ramdane zarządził natychmiastowe represje wobec Francuzów, a Yacef Saâdi, który objął dowództwo w Algierze po aresztowaniu Bitata, otrzymał rozkaz „zastrzelenia każdego Europejczyka w wieku od 18 do 54 lat. Żadnych kobiet, żadnych dzieci, żadnych starszych”. Nastąpiła seria przypadkowych ataków w mieście, w wyniku których FLN zastrzelił 49 cywilów między 21 a 24 czerwca.
W sierpniu i wrześniu 1956 roku przywódcy partyzantów FLN działających wewnątrz Algierii (popularnie zwani „wewnętrznymi”) spotkali się, aby zorganizować formalny organ decyzyjny w celu zsynchronizowania działań politycznych i wojskowych ruchu. Najwyższa władza FLN została powierzona trzydziestoczteroosobowej Narodowej Radzie Rewolucji Algierskiej (Conseil National de la Révolution Algérienne, CNRA), w ramach której pięcioosobowy Komitet Koordynacji i Wykonania (Comité de Coordination et d'Exécution, CCE) tworzył egzekutywę.
W nocy 10 sierpnia 1956 r., z pomocą członków Union française nord-africaine Roberta Martela, Achiary podłożył bombę przy Thèbes Road w Casbah, wymierzoną we FLN odpowiedzialny za czerwcowe strzelaniny; eksplozja zabiła 73 Algierczyków.
Wieczorem 30 września 1956 r. trio bojowniczek FLN zwerbowanych przez Yacefa Saâdiego – Djamila Bouhired, Zohra Drif i Samia Lakhdari – przeprowadziło pierwszą serię zamachów bombowych na trzy cele cywilne w europejskiej części Algieru. Bomby w Milk Barze na Place Bugeaud oraz w Cafeteria przy Rue Michelet zabiły 3 osoby i raniły 50, natomiast bomba na terminalu Air France nie wybuchła z powodu wadliwego zapalnika.
W październiku 1956 r. francuskie siły powietrzne przechwyciły marokański samolot DC-3 lecący do Tunisu, na pokładzie którego znajdowali się Ahmed Ben Bella, Mohammed Boudiaf, Mohamed Khider i Hocine Aït Ahmed, i zmusiły go do lądowania w Algierze. Lacoste nakazał aresztować i uwięzić zewnętrznych przywódców politycznych FLN na czas trwania wojny. Działanie to spowodowało, że pozostali przywódcy rebeliantów zaostrzyli swoje stanowisko.
Jedna zorganizowana jednostka pseudo-partyzancka została jednak utworzona w grudniu 1956 r. przez francuską agencję wywiadu wewnętrznego DST. Organizacja Francuskiego Ruchu Oporu w Algierii (ORAF), grupa kontrterrorystyczna, miała za zadanie przeprowadzać ataki terrorystyczne pod fałszywą flagą, aby zdusić wszelkie nadzieje na kompromis polityczny.
28 grudnia 1956 r., na rozkaz Ben M'hidiego, Ali La Pointe zamordował burmistrza Boufarik i przewodniczącego Federacji Burmistrzów Algierii, Amedee Frogera, przed jego domem przy Rue Michelet. Następnego dnia bomba wybuchła na cmentarzu, gdzie Froger miał zostać pochowany; rozwścieczeni europejscy cywile odpowiedzieli przypadkowymi atakami odwetowymi (ratonnade), zabijając czterech muzułmanów i raniąc 50.
W 1957 r. poparcie dla FLN osłabło, ponieważ pogłębił się podział między frakcjami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Aby powstrzymać ten proces, FLN rozszerzył swój komitet wykonawczy o Abbasa, a także uwięzionych przywódców politycznych, takich jak Ben Bella. Przekonano również komunistycznych i arabskich członków Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) do wywarcia presji dyplomatycznej na rząd francuski w celu wynegocjowania zawieszenia broni.
Pod koniec 1957 r. generał Raoul Salan, dowodzący armią francuską w Algierii, wprowadził system quadrillage (nadzór przy użyciu siatki), dzieląc kraj na sektory, z których każdy był na stałe obsadzony przez wojska odpowiedzialne za tłumienie działań rebeliantów na przydzielonym im terytorium. Metody Salana drastycznie ograniczyły przypadki terroryzmu FLN, ale zaangażowały dużą liczbę żołnierzy w obronę statyczną. Salan zbudował również silnie patrolowany system barier, aby ograniczyć infiltrację z Tunezji i Maroka.
7 stycznia 1957 r. gubernator generalny Robert Lacoste wezwał generała Salana i generała Massu, dowódcę 10. Dywizji Spadochronowej (10e DP), i wyjaśnił, że ponieważ algierska policja nie jest w stanie poradzić sobie z FLN i kontrolować Pied-noirów, Massu otrzyma pełną odpowiedzialność za utrzymanie porządku w Algierze.
W sobotnie popołudnie 26 stycznia kobiety z FLN ponownie podłożyły bomby w europejskiej części Algieru; celami były Otomatic przy Rue Michelet, Cafeteria oraz brasserie Coq-Hardi. Eksplozje zabiły 4 osoby i raniły 50, a w odwecie Pied-Noirzy zabili jednego muzułmanina.
Pod koniec stycznia FLN ogłosił 8-dniowy strajk generalny w całej Algierii, rozpoczynający się w poniedziałek 28 stycznia. Strajk wydawał się sukcesem – większość muzułmańskich sklepów pozostała zamknięta, pracownicy nie przyszli do pracy, a dzieci nie poszły do szkoły. Jednak Massu szybko rozmieścił swoje wojska i użył pojazdów opancerzonych, aby wyrywać stalowe rolety ze sklepów, podczas gdy ciężarówki wojskowe wyłapywały pracowników i uczniów, zmuszając ich do powrotu do pracy i nauki. W ciągu kilku dni strajk został złamany.
Zamachy jednak trwały nadal i w połowie lutego kobiety z FLN podłożyły bomby na stadionie miejskim i stadionie El-Biar w Algierze, zabijając 10 osób i raniąc 45. Po wizycie w Algierze wyraźnie wstrząśnięty minister obrony Maurice Bourgès-Maunoury powiedział po zamachach generałowi Massu: „Musimy z nimi skończyć!”
9 lutego spadochroniarze z 2. Pułku Spadochronowego (2e RCP) aresztowali wybitnego młodego prawnika i sympatyka FLN, Alego Boumendjela. Po próbie samobójczej Boumendjel wyjawił wszystko, co wiedział, w tym swój udział w morderstwie europejskiej rodziny.
Podczas gdy wcześniej w Algierze nie przeszukiwano kobiet, po eksplozji w Coq Hardi jeden z kelnerów zidentyfikował zamachowca jako kobietę. W związku z tym podejrzane kobiety były następnie przeszukiwane za pomocą wykrywaczy metali lub fizycznie, co ograniczyło zdolność FLN do kontynuowania kampanii bombowej z Casbah. W lutym żołnierze Bigearda schwytali transportowca bomb Yacefa, który podczas brutalnego przesłuchania podał adres fabryki bomb przy 5 Impasse de la Grenade. 19 lutego 3e RPC dokonał nalotu na fabrykę, znajdując 87 bomb, 70 kg materiałów wybuchowych, zapalniki i inne materiały; organizacja produkcji bomb Yacefa w Casbah została zniszczona.
25 lutego służby wywiadowcze pułkownika Trinqiera zlokalizowały Ben M'hidiego, który został schwytany w piżamie przez spadochroniarzy przy Rue Claude-Debussy.
Pod koniec marca 1957 r. organizacja FLN w Algierze została całkowicie rozbita, większość przywódców FLN zginęła lub zeszła do podziemia, a w Algierze nie wybuchły żadne bomby. 10. Dywizja Spadochronowa (10e DP) została wycofana z miasta i przerzucona do walki z FLN w Kabylii. Yacef przystąpił jednak do odbudowy swojej organizacji w Algierze.
6 marca ogłoszono, że Ben M'hidi popełnił samobójstwo, wieszając się na własnej koszuli.
23 marca, po spotkaniu Massu, Trinquiera, Fossy-Francoisa i Aussaresses w celu omówienia losu Alego Boumendjela, Aussaresses udał się do więzienia, w którym przetrzymywano Boumendjela i nakazał jego przeniesienie do innego budynku; w trakcie tego procesu został on zrzucony z kładki na 6. piętrze, co doprowadziło do jego śmierci.
Na początku maja dwóch spadochroniarzy zostało zastrzelonych na ulicy przez FLN. Ich towarzysze, prowadzeni przez jednego z informatorów Trinquiera, zaatakowali łaźnię, która była uważana za kryjówkę FLN, zabijając prawie 80 muzułmanów.
Stosowanie tortur nie ograniczało się tylko do muzułmanów; zatrzymywano i poddawano im również francuskich sympatyków FLN. Maurice Audin, komunistyczny profesor uniwersytetu, został aresztowany przez spadochroniarzy 11 czerwca pod zarzutem ukrywania i pomagania bojownikom FLN. Henri Alleg, komunistyczny redaktor „Alger républicain”, został aresztowany przez spadochroniarzy w mieszkaniu Audina następnego dnia i dowiedział się od Audina, że był torturowany. Audina nigdy więcej nie widziano i uważa się, że zmarł podczas przesłuchania lub został doraźnie stracony.
3 czerwca siły Yacefa podłożyły bomby w latarniach ulicznych na przystankach autobusowych w centrum Algieru. Eksplozje zabiły osiem osób i raniły 90, w tym mieszankę Francuzów i muzułmanów.
9 czerwca bomba wybuchła w kasynie na przedmieściach Algieru, zabijając dziewięć osób i raniąc 85. Po pogrzebie ofiar z kasyna, Pied-Noirs rozpoczęli ratonnade (pogrom), w wyniku którego zginęło pięciu Algierczyków, a ponad 50 zostało rannych. W rezultacie tego wzrostu przemocy 10. Dywizja Spadochronowa została ponownie skierowana do Algieru.
W lipcu odbyły się nieformalne negocjacje między Yacefem a Germaine Tillion, mające na celu zawarcie porozumienia, zgodnie z którym ataki na ludność cywilną ustałyby w zamian za zaprzestanie przez Francuzów gilotynowania członków FLN. W tym okresie podłożono kilka bomb FLN, ale nie było ofiar wśród ludności cywilnej.
26 sierpnia, dzięki informacjom wywiadowczym uzyskanym przez agentów pułkownika Godarda, 3. Pułk Spadochronowy (3e RPC) przeprowadził nalot na dom przy Impasse Saint-Vincent, gdzie prawdopodobnie ukrywali się nowy konstruktor bomb Yacefa i jego zastępca. Po poniesieniu kilku strat podczas próby schwytania obu mężczyzn żywcem, ostatecznie obaj zostali zabici.
23 września kurier Yacefa został aresztowany przez ludzi Godarda.
O 5 rano 24 września 1. Pułk Spadochronowy (1e REP) dowodzony przez pułkownika Pierre'a Jeanpierre'a otoczył Rue Caton i przeprowadził nalot na kryjówkę Yacefa pod numerem 3. Yacef i Zohra Drif ukryli się w szczelinie w ścianie, ale wkrótce zostali zlokalizowani przez francuskie wojska. Yacef rzucił granat w stronę francuskich żołnierzy, ale ci chcieli schwytać go żywcem, więc ostatecznie on i Zohra Drif poddali się. Po drugiej stronie ulicy, pod numerem 4, Ali La Pointe wymknął się z francuskiego kordonu i udał się do innej bezpiecznej kryjówki w Casbah.
Wieczorem 8 października 1. Pułk Spadochronowy (1e REP) otoczył kryjówkę Alego La Pointe przy Rue des Abderames 5. Spadochroniarze podłożyli ładunki wybuchowe, aby wysadzić fałszywą ściankę działową, za którą ukrywali się Ali i jego towarzysze. Niestety, eksplozja zdetonowała skład bomb, niszcząc dom i kilka sąsiednich budynków, zabijając Alego, jego dwóch towarzyszy oraz 17 innych muzułmanów w sąsiednich domach.
Pod koniec 1958 roku armia francuska zmieniła taktykę z polegania na quadrillage (systemie siatki) na użycie mobilnych sił rozmieszczanych w ramach masowych misji poszukiwawczo-uderzeniowych przeciwko twierdzom FLN.
Po zakończeniu kadencji gubernatora generalnego Soustelle powrócił do Francji, aby zorganizować poparcie dla powrotu de Gaulle'a do władzy, utrzymując jednocześnie bliskie więzi z armią i pieds-noirs. Na początku 1958 roku zorganizował zamach stanu, jednocząc dysydenckich oficerów armii i pieds-noirs z sympatyzującymi z nimi gaullistami. Junta wojskowa pod dowództwem generała Massu przejęła władzę w Algierze w nocy 13 maja, co później nazwano kryzysem majowym 1958 roku.
24 maja francuscy spadochroniarze z korpusu algierskiego wylądowali na Korsyce, przejmując francuską wyspę w bezkrwawej akcji, znanej jako Opération Corse.
Podczas swojej podróży do Algierii 4 czerwca de Gaulle w sposób wyrachowany wystosował dwuznaczny i emocjonalny apel do wszystkich mieszkańców, deklarując: „Je vous ai compris” („Zrozumiałem was”).
De Gaulle natychmiast powołał komitet do opracowania nowej konstytucji dla Piątej Republiki Francuskiej, która miała zostać ogłoszona na początku następnego roku, z którą Algieria byłaby stowarzyszona, ale której nie stanowiłaby integralnej części. Wszyscy Algierczycy, w tym kobiety, zostali po raz pierwszy zarejestrowani na listach wyborczych, aby wziąć udział w referendum w sprawie nowej konstytucji we wrześniu 1958 roku.
De Gaulle odwiedził Konstantynę w październiku, aby ogłosić program zakończenia wojny i utworzenia Algierii ściśle powiązanej z Francją. Wezwanie De Gaulle'a skierowane do przywódców rebeliantów, by zakończyli działania wojenne i wzięli udział w wyborach, spotkało się z kategoryczną odmową. „Problem zawieszenia broni w Algierii nie jest jedynie problemem wojskowym” – powiedział Abbas z GPRA. „Jest on zasadniczo polityczny, a negocjacje muszą obejmować całą kwestię Algierii”. Trwające tajne rozmowy zostały zerwane.
W 1959 roku następca Salana, generał Maurice Challe, wydawał się stłumić główny opór rebeliantów, jednak rozwój sytuacji politycznej wyprzedził sukcesy armii francuskiej.
W lutym 1959 roku De Gaulle został wybrany na prezydenta nowej Piątej Republiki.
Po wielkich demonstracjach w Algierze i kilku innych miastach popierających niepodległość (1960) oraz rezolucji Organizacji Narodów Zjednoczonych uznającej prawo do niepodległości.
W Paryżu 29 stycznia 1960 roku De Gaulle wezwał swoją nieskuteczną armię do zachowania lojalności i w telewizyjnym przemówieniu zdobył poparcie społeczne dla swojej polityki algierskiej.
Większość armii posłuchała wezwania De Gaulle'a, a oblężenie Algieru zakończyło się 1 lutego kapitulacją Lagaillarde'a przed dowództwem armii francuskiej w Algierii pod wodzą generała Challe'a.
Utrata wielu przywódców ultra, którzy zostali uwięzieni lub przeniesieni w inne rejony, nie zniechęciła bojowników Algierii Francuskiej. Po uwięzieniu w Paryżu i późniejszym zwolnieniu warunkowym, Lagaillarde uciekł do Hiszpanii. Tam, wraz z innym oficerem armii francuskiej, Raoulem Salanem, który przybył tam potajemnie, oraz z Jean-Jacquesem Susinim, stworzył 3 grudnia 1960 roku Organisation armée secrète (Organizacja Tajnej Armii, OAS) w celu kontynuowania walki o Algierię Francuską. Dobrze zorganizowana i uzbrojona OAS zintensyfikowała swoje działania terrorystyczne, skierowane zarówno przeciwko Algierczykom, jak i pro-rządowym obywatelom francuskim, w miarę jak postępował proces negocjowanego zakończenia wojny i samostanowienia.
Aby wywrzeć presję na de Gaulle'a, by porzucił żądanie utrzymania Sahary, FLN zorganizował jesienią 1961 roku demonstracje Algierczyków mieszkających we Francji, które zostały stłumione przez francuską policję.
De Gaulle zarządził pierwsze referendum w sprawie samostanowienia Algierii na 8 stycznia 1961 roku, które poparło 75% głosujących (zarówno we Francji, jak i w Algierii), a rząd de Gaulle'a rozpoczął tajne negocjacje pokojowe z FLN. W departamentach algierskich 69,51% głosowało za samostanowieniem.
Rozmowy rozpoczęte w marcu 1961 roku załamały się, gdy de Gaulle nalegał na włączenie znacznie mniejszego Mouvement national algérien (MNA), czemu FLN się sprzeciwiał. Ponieważ FLN był zdecydowanie silniejszym ruchem, a MNA był już w tym czasie niemal całkowicie rozbity, Francuzi zostali ostatecznie zmuszeni do wykluczenia MNA z rozmów po tym, jak FLN na pewien czas je opuścił.
Rozmowy z FLN wznowiono w Évian w maju 1961 roku; po kilku nieudanych próbach rząd francuski ogłosił, że zawieszenie broni wejdzie w życie 18 marca 1962 roku.
29 czerwca 1961 roku De Gaulle ogłosił w telewizji, że walki są „praktycznie zakończone” i od tego czasu nie było już większych starć między armią francuską a FLN; latem 1961 roku OAS i FLN prowadziły wojnę domową, w której przewaga liczebna Algierczyków wkrótce przeważyła szalę zwycięstwa.
To właśnie w trakcie tłumienia jednej z demonstracji doszło 17 października 1961 roku do masakry Algierczyków, zarządzonej przez Maurice'a Papona.
Wiosną 1962 roku OAS zwróciła się ku napadom na banki, aby sfinansować swoją wojnę zarówno przeciwko FLN, jak i państwu francuskiemu, oraz dokonywała zamachów bombowych na specjalne jednostki wysłane przez Paryż w celu ich schwytania.
10 stycznia 1962 roku FLN rozpoczął „generalną ofensywę” przeciwko OAS, organizując serię ataków na społeczności pied-noir jako sposób wywierania presji.
7 lutego 1962 roku OAS próbowała dokonać zamachu na ministra kultury André Malraux, podkładając bombę w jego budynku mieszkalnym. Zamach nie zabił zamierzonego celu, ale spowodował, że czteroletnia dziewczynka mieszkająca w sąsiednim mieszkaniu została oślepiona przez odłamki.
20 lutego 1962 roku osiągnięto porozumienie pokojowe w sprawie przyznania niepodległości całej Algierii.
Charles de Gaulle, pierwszy prezydent Piątej Republiki, zdecydował się rozpocząć serię negocjacji z FLN. Zakończyły się one podpisaniem porozumień z Évian w marcu 1962 roku. 8 kwietnia 1962 roku odbyło się referendum, w którym francuski elektorat zatwierdził porozumienia z Évian.
W drugim referendum w sprawie niepodległości Algierii, przeprowadzonym w kwietniu 1962 roku, 91 procent francuskiego elektoratu zatwierdziło porozumienia z Évian.
Deklaracja niepodległości z 5 lipca 1962 roku; ostatnie siły francuskie opuściły bazę morską Mers El Kébir dopiero w 1967 roku.
Algieria została przyjęta jako 109. członek Organizacji Narodów Zjednoczonych 8 października 1962 roku.
