Historia Chińska wojna domowa

Po upadku dynastii Qing w następstwie rewolucji Xinhai, Chiny pogrążyły się w krótkim okresie wojny domowej, zanim Yuan Shikai objął prezydenturę nowo powstałej Republiki Chińskiej. Administracja ta stała się znana jako rząd pekiński (Beiyang), ze stolicą w Pekinie. Yuan Shikai poniósł porażkę w krótkotrwałej próbie przywrócenia monarchii w Chinach, ogłaszając się cesarzem Hongxian. Po śmierci Yuan Shikaia w 1916 roku, kolejne lata charakteryzowały się walką o władzę między różnymi klikami w dawnej Armii Beiyang. W międzyczasie Kuomintang pod przywództwem Sun Jat-sena stworzył nowy rząd w Kantonie, aby przeciwstawić się rządom pekińskim poprzez serię ruchów.

General Yuan Shikai Image

Kontynuuj w Storyteller

Wysiłki Suna mające na celu uzyskanie pomocy od kilku krajów zostały zignorowane, więc w 1921 roku zwrócił się on ku Związkowi Radzieckiemu. Ze względów politycznych radzieckie kierownictwo zainicjowało podwójną politykę wspierania zarówno Suna, jak i nowo powstałej Komunistycznej Partii Chin, która ostatecznie założyła Chińską Republikę Ludową. W ten sposób rozpoczęła się walka o władzę w Chinach między KMT a KPCh.

Sun Yat-sen

Kontynuuj w Storyteller

Członkom komunistycznym pozwolono wstępować do KMT na zasadach indywidualnych. Sama KPCh była wówczas jeszcze mała, licząc 300 członków w 1922 roku i zaledwie 1500 w 1925 roku. W 1923 roku KMT liczył 50 000 członków.

W 1923 roku wspólne oświadczenie Suna i radzieckiego przedstawiciela Adolfa Joffego w Szanghaju zapowiedziało radziecką pomoc w zjednoczeniu Chin. Manifest Sun-Joffe był deklaracją współpracy między Kominternem, KMT i KPCh. Agent Kominternu Michaił Borodin przybył do Chin w 1923 roku, aby pomóc w reorganizacji i konsolidacji KMT na wzór Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. KPCh dołączyła do KMT, tworząc Pierwszy Zjednoczony Front.

Sun Yat-senAdolph Joffe

Kontynuuj w Storyteller

W 1923 roku Sun wysłał Czang Kaj-szeka, jednego ze swoich poruczników z czasów Tongmenghui, na kilkumiesięczne studia wojskowe i polityczne do radzieckiej stolicy, Moskwy. Do 1924 roku Czang został szefem Akademii Wojskowej Whampoa i zyskał znaczenie jako następca Suna na stanowisku szefa KMT.

Sun Yat-senChiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

Jednak po śmierci Suna w 1925 roku KMT podzielił się na skrzydła lewicowe i prawicowe. Członkowie KMT obawiali się, że Sowieci próbują zniszczyć KMT od wewnątrz przy użyciu KPCh. KPCh rozpoczęła wówczas ruchy w opozycji do wyprawy północnej, przyjmując rezolucję przeciwko niej na spotkaniu partyjnym.

Sun Yat-sen

Kontynuuj w Storyteller

Na początku 1927 roku rywalizacja między KMT a KPCh doprowadziła do rozłamu w szeregach rewolucyjnych. KPCh i lewe skrzydło KMT zdecydowały o przeniesieniu siedziby rządu KMT z Kantonu do Wuhan, gdzie wpływy komunistyczne były silne.

Następnie, w marcu 1927 roku, KMT odbył drugie spotkanie partyjne, na którym Sowieci pomogli przyjąć rezolucje przeciwko wyprawie i ograniczyć władzę Czanga. Wkrótce KMT miał zostać wyraźnie podzielony.

7 kwietnia Czang i kilku innych przywódców KMT odbyli spotkanie, podczas którego zaproponowali, że działania komunistyczne są społecznie i gospodarczo destrukcyjne i muszą zostać powstrzymane, aby rewolucja nacjonalistyczna mogła postępować.

Chiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

1 sierpnia 1927 roku Komunistyczna Partia Chin rozpoczęła powstanie w Nanchang przeciwko rządowi nacjonalistycznemu w Wuhan. Konflikt ten doprowadził do powstania Armii Czerwonej.

Spotkanie KPCh (Komunistycznej Partii Chin) 7 sierpnia potwierdziło, że celem partii jest przejęcie władzy politycznej siłą, ale KPCh została szybko stłumiona następnego dnia, 8 sierpnia, przez rząd nacjonalistyczny w Wuhan pod przywództwem Wang Jingweia.

14 sierpnia Czang Kaj-szek ogłosił swoje tymczasowe przejście na emeryturę, ponieważ frakcja z Wuhan i frakcja z Nankinu Kuomintangu ponownie sprzymierzyły się z wspólnym celem stłumienia Komunistycznej Partii Chin po wcześniejszym rozłamie.

Chiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

4 sierpnia główne siły Armii Czerwonej opuściły Nanchang i skierowały się na południe w celu ataku na Guangdong. Siły nacjonalistyczne szybko ponownie zajęły Nanchang, podczas gdy pozostali członkowie KPCh w Nanchang ukryli się.

11 grudnia KPCh rozpoczęła powstanie w Kantonie, ustanawiając tam następnego dnia sowiet, ale straciła miasto 13 grudnia w wyniku kontrataku na rozkaz generała Zhang Fakui.

Zhang Fakui

Kontynuuj w Storyteller

16 grudnia Wang Jingwei uciekł do Francji. W Chinach istniały teraz trzy stolice: uznawana międzynarodowo stolica republiki w Pekinie, siedziba KPCh i lewicowego KMT (Kuomintangu) w Wuhanie oraz prawicowy reżim KMT w Nankinie, który pozostał stolicą KMT przez następną dekadę.

Wang Jingwei

Kontynuuj w Storyteller

Ostatecznie lewicowe skrzydło KMT również usunęło członków KPCh z rządu w Wuhanie, który z kolei został obalony przez Czang Kaj-szeka. KMT wznowił kampanię przeciwko watażkom i zdobył Pekin w czerwcu 1928 roku.

Chiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

Podczas japońskiej inwazji i okupacji Mandżurii Czang Kaj-szek, który postrzegał KPCh (Komunistyczną Partię Chin) jako większe zagrożenie, odmówił zawarcia z nimi sojuszu w celu walki z Cesarską Armią Japońską. Czang wolał zjednoczyć Chiny, eliminując najpierw watażków i siły KPCh. Uważał, że jest jeszcze zbyt słaby, by rozpocząć ofensywę w celu wyparcia Japonii i że Chiny potrzebują czasu na rozbudowę militarną. Dopiero po zjednoczeniu KMT (Kuomintang) mógłby zmobilizować się do wojny z Japonią. Wolał więc ignorować niezadowolenie i gniew Chińczyków z powodu swojej polityki kompromisu z Japończykami i rozkazał generałom KMT, Zhangowi Xueliangowi i Yangowi Huchengowi, przeprowadzić stłumienie KPCh; jednak ich siły prowincjonalne poniosły znaczne straty w bitwach z Armią Czerwoną.

Chiang Kai-shek - imageZhang XueliangYang Hucheng

Kontynuuj w Storyteller

Wreszcie, pod koniec 1934 roku, Czang rozpoczął piątą kampanię, która obejmowała systematyczne okrążenie radzieckiego regionu Jiangxi za pomocą ufortyfikowanych bunkrów.

Chiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

W październiku 1934 roku KPCh wykorzystała luki w pierścieniu bunkrów (obsadzonych przez siły watażki sprzymierzonego z Czang Kaj-szekiem, a nie przez regularne wojska KMT) i przełamała okrążenie.

Chiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

W 1936 roku Zhou Enlai i Zhang Xueliang zbliżyli się do siebie, a Zhang sugerował nawet, że dołączy do KPCh. Zostało to jednak odrzucone przez Komintern w ZSRR. Później Zhou przekonał Zhanga i Yanga Huchenga, innego watażkę, do wywołania incydentu w Xi'an. Czang został umieszczony w areszcie domowym i zmuszony do zaprzestania ataków na Armię Czerwoną, skupiając się zamiast tego na zagrożeniu japońskim.

Zhou Enlai ImageZhang XueliangYang HuchengChiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

12 grudnia 1936 roku niezadowoleni Zhang Xueliang i Yang Hucheng spiskowali, by porwać Czanga i zmusić go do rozejmu z KPCh. Incydent ten stał się znany jako incydent w Xi'an.

The three principals involved in the Xi'an Incident: Zhang Xueliang, Yang Hucheng, and Chiang Kai-shek

Kontynuuj w Storyteller

W 1937 roku Japonia rozpoczęła pełnoskalową inwazję na Chiny, a jej dobrze wyposażone wojska pokonały obrońców KMT w północnych i przybrzeżnych Chinach.

Sojusz KPCh i KMT istniał tylko z nazwy. W przeciwieństwie do sił KMT, wojska KPCh unikały wojny konwencjonalnej, angażując się zamiast tego w wojnę partyzancką przeciwko Japończykom. Poziom rzeczywistej współpracy i koordynacji między KPCh a KMT podczas II wojny światowej był w najlepszym razie minimalny. W trakcie Drugiego Zjednoczonego Frontu KPCh i KMT wciąż rywalizowały o przewagę terytorialną w „Wolnych Chinach” (tj. na obszarach nieokupowanych przez Japończyków ani rządzonych przez japońskie marionetkowe rządy, takie jak Mandżukuo czy Zreorganizowany Rząd Narodowy Chin).

Sytuacja zaostrzyła się na przełomie 1940 i 1941 roku, kiedy starcia między siłami komunistycznymi a KMT nasiliły się. W grudniu 1940 roku Czang zażądał, aby Nowa Czwarta Armia KPCh ewakuowała prowincje Anhui i Jiangsu z powodu prowokacji i nękania sił KMT na tym obszarze. Pod silną presją dowódcy Nowej Czwartej Armii podporządkowali się. W następnym roku zostali oni zaatakowani przez siły KMT podczas ewakuacji, co doprowadziło do kilku tysięcy ofiar śmiertelnych.

Czang zaatakował KPCh w 1943 roku publikacją propagandową „Losy Chin”, która kwestionowała władzę KPCh po wojnie, podczas gdy KPCh zdecydowanie sprzeciwiała się przywództwu Czanga i określała jego reżim jako faszystowski, próbując wykreować negatywny wizerunek publiczny. Obaj przywódcy wiedzieli, że rozpoczęła się między nimi śmiertelna walka.

Chiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

W ostatnim miesiącu II wojny światowej w Azji Wschodniej siły radzieckie rozpoczęły ogromną mandżurską operację ofensywną, aby zaatakować dwumilionową japońską Armię Kwantuńską w Mandżurii i wzdłuż granicy chińsko-mongolskiej.

Pod koniec drugiej wojny chińsko-japońskiej potęga Partii Komunistycznej znacznie wzrosła. Ich główne siły urosły do 1,2 miliona żołnierzy, wspieranych przez dodatkową milicję liczącą 2 miliony, co daje łącznie 3,2 miliona żołnierzy. Ich „Strefa Wyzwolona” w 1945 roku obejmowała 19 obszarów bazowych, w tym jedną czwartą terytorium kraju i jedną trzecią jego populacji; obejmowało to wiele ważnych miast i miasteczek.

W pierwszych powojennych negocjacjach pokojowych, które odbyły się w Chongqingu od 28 sierpnia 1945 roku, wzięli udział zarówno Czang Kaj-szek, jak i Mao Zedong.

Mao Zedong 1963 - imageChiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

10 października 1945 roku podpisano Porozumienie z 10 października. Obie strony podkreślały znaczenie pokojowej odbudowy, ale konferencja nie przyniosła żadnych konkretnych rezultatów.

Wojska KMT zostały następnie przetransportowane drogą powietrzną przez USA w celu zajęcia kluczowych miast w północnych Chinach, podczas gdy tereny wiejskie były już zdominowane przez KPCh. 15 listopada 1945 roku rozpoczęła się ofensywa, której celem było uniemożliwienie KPCh wzmocnienia jej już silnej bazy.

Siły Czang Kaj-szeka dotarły do 26 listopada 1945 roku aż do Jinzhou (Czin-czou), napotykając niewielki opór. Następnie miała miejsce ofensywa komunistów na półwyspie Shandong, która zakończyła się w dużej mierze sukcesem, gdyż cały półwysep, z wyjątkiem obszarów kontrolowanych przez USA, wpadł w ręce komunistów.

W marcu 1946 roku, pomimo wielokrotnych próśb Czanga, Sowiecka Armia Czerwona pod dowództwem marszałka Rodiona Malinowskiego nadal zwlekała z wycofaniem się z Mandżurii, podczas gdy Malinowski potajemnie nakazał siłom KPCh wkroczenie na zajmowane przez nich tereny, co doprowadziło do wojny na pełną skalę o kontrolę nad północno-wschodnimi Chinami.

Rodion Malinovsky

Kontynuuj w Storyteller

Przed przekazaniem kontroli przywódcom komunistycznym, 27 marca sowieccy dyplomaci zaproponowali Partii Narodowej wspólne przedsięwzięcie w zakresie rozwoju przemysłowego w Mandżurii.

Rozejm załamał się w czerwcu 1946 roku, kiedy 26 czerwca wybuchła wojna na pełną skalę między siłami KPCh a KMT. Chiny weszły wówczas w stan wojny domowej, która trwała ponad trzy lata.

20 lipca 1946 roku Czang Kaj-szek rozpoczął atak na dużą skalę na terytorium komunistów w północnych Chinach przy użyciu 113 brygad (łącznie 1,6 miliona żołnierzy).

Chiang Kai-shek - image

Kontynuuj w Storyteller

W marcu 1947 roku KMT odniosło symboliczne zwycięstwo, zajmując stolicę KPCh, Yan'an.

12 kwietnia w Szanghaju wielu członków partii komunistycznej wewnątrz KMT zostało usuniętych w wyniku setek aresztowań i egzekucji na rozkaz generała Bai Chongxi. KPCh określiła to mianem incydentu z 12 kwietnia lub masakry w Szanghaju. Incydent ten pogłębił rozłam między Czangiem a Wang Jingwei, innym watażką, który kontrolował miasto Wuhan.

Wang JingweiShanghai Massacre

Kontynuuj w Storyteller

Komuniści przeprowadzili kontratak wkrótce potem; 30 czerwca 1947 roku wojska KPCh przekroczyły Rzekę Żółtą i ruszyły w rejon gór Dabie, odbudowując i rozwijając obszar Równiny Centralnej. W tym samym czasie siły komunistyczne rozpoczęły również kontratak w północno-wschodnich, północnych i wschodnich Chinach.

Kampania Huaihai na przełomie 1948 i 1949 roku zapewniła KPCh kontrolę nad środkowo-wschodnimi Chinami.

Pod koniec 1948 roku KPCh ostatecznie zdobyła północne miasta Shenyang i Changchun, przejmując kontrolę nad północnym wschodem po licznych niepowodzeniach w próbach zajęcia tych miast, dzięki decydującej kampanii Liaoshen.

Nowa 1. Armia, uważana za najlepszą armię KMT, została zmuszona do kapitulacji po tym, jak KPCh przeprowadziła brutalne, sześciomiesięczne oblężenie Changchun, które doprowadziło do śmierci ponad 150 000 cywilów z głodu.

Po zaciętej bitwie, 24 września 1948 roku KPCh zdobyła Jinan i prowincję Shandong.

Kampania Pingjin doprowadziła do komunistycznego podboju północnych Chin. Trwała 64 dni, od 21 listopada 1948 roku do 31 stycznia 1949 roku.

Pod koniec 1949 roku Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza ścigała resztki sił KMT na południu Chin i pozostał już tylko Tybet.

Po osiągnięciu decydującego zwycięstwa w kampaniach Liaoshen, Huaihai i Pingjin, KPCh zniszczyła 144 regularne i 29 nieregularnych dywizji KMT, w tym 1,54 miliona doświadczonych żołnierzy KMT, co znacząco osłabiło siły nacjonalistyczne. Stalin początkowo popierał rząd koalicyjny w powojennych Chinach i próbował przekonać Mao, aby powstrzymał KPCh przed przekroczeniem Jangcy i atakiem na pozycje KMT na południe od rzeki. Mao odrzucił stanowisko Stalina i 21 kwietnia rozpoczął kampanię przekroczenia rzeki Jangcy.

Mao Zedong 1963 - imageStalin's Image

Kontynuuj w Storyteller

23 kwietnia KPCh zdobyła stolicę KMT, Nankin.

1 października 1949 roku Mao Zedong ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Pekinie, któremu przywrócono dawną nazwę Beijing.

Mao Zedong declares the founding of the modern People's Republic of China - image

Kontynuuj w Storyteller

Rząd KMT wycofał się do Kantonu (Guangzhou) do 15 października.

Rząd KMT wycofał się do Chongqingu do 25 listopada.

W regionie pozostały odizolowane punkty oporu nacjonalistów, ale większość oporu załamała się po upadku Chengdu 10 grudnia 1949 roku, przy czym pewien opór trwał jeszcze na dalekim południu.

Rząd KMT wycofał się do Chengdu, a następnie 10 grudnia na Tajwan.