czw. sie 2, 1990 do czw. lut 28, 1991
Iraq, Kuwait, Saudi Arabia
Wojna w Zatoce Perskiej (2 sierpnia 1990 – 28 lutego 1991), znana pod kryptonimem operacja Pustynna Tarcza (2 sierpnia 1990 – 17 stycznia 1991) w odniesieniu do działań prowadzących do koncentracji wojsk i obrony Arabii Saudyjskiej oraz operacja Pustynna Burza (17 stycznia 1991 – 28 lutego 1991) w fazie bojowej, była wojną prowadzoną przez siły koalicyjne z 35 państw pod przywództwem Stanów Zjednoczonych przeciwko Irakowi w odpowiedzi na inwazję i aneksję Kuwejtu przez Irak, wynikającą ze sporów o ceny i wydobycie ropy naftowej. Wojna ta znana jest również pod innymi nazwami, takimi jak wojna w Zatoce, pierwsza wojna w Zatoce, wojna w Zatoce I, wojna kuwejcka, pierwsza wojna w Iraku lub wojna iracka, zanim termin „wojna w Iraku” zaczął być utożsamiany z wojną w Iraku po 2003 roku.
USA nie podobało się irackie wsparcie dla wielu arabskich i palestyńskich grup bojowych, takich jak Abu Nidal, co doprowadziło do wpisania Iraku na rozwijającą się listę amerykańskich państw sponsorujących terroryzm 29 grudnia 1979 roku.
USA pozostały oficjalnie neutralne po inwazji Iraku na Iran w 1980 roku, która przerodziła się w wojnę iracko-irańską, choć zapewniały Irakowi zasoby, wsparcie polityczne i niektóre samoloty „niebojowe”.
Dzięki nowym sukcesom Iraku w wojnie i odrzuceniu przez Iran oferty pokojowej w lipcu, sprzedaż broni do Iraku osiągnęła rekordowy poziom w 1982 roku.
W marcu 1982 roku Iran rozpoczął udaną kontrofensywę (operacja Niezaprzeczalne Zwycięstwo), a USA zwiększyły wsparcie dla Iraku, aby zapobiec zmuszeniu Iranu do kapitulacji.
Kiedy iracki prezydent Saddam Husajn na prośbę USA wydalił Abu Nidala do Syrii w listopadzie 1983 roku, administracja Reagana wysłała Donalda Rumsfelda na spotkanie z Saddamem jako specjalnego wysłannika w celu nawiązania więzi.
22 maja 1984 roku prezydent Reagan został poinformowany o wnioskach z projektu w Gabinecie Owalnym przez Williama Flynna Martina, który pełnił funkcję szefa personelu Rady Bezpieczeństwa Narodowego (NSC), organizującego badanie. Pełną odtajnioną prezentację można zobaczyć tutaj. Wnioski były trojakie: po pierwsze, zapasy ropy musiały zostać zwiększone wśród członków Międzynarodowej Agencji Energetycznej i, w razie potrzeby, uwolnione wcześniej w przypadku zakłóceń na rynku ropy; po drugie, Stany Zjednoczone musiały wzmocnić bezpieczeństwo zaprzyjaźnionych państw arabskich w regionie; po trzecie, należy nałożyć embargo na sprzedaż sprzętu wojskowego do Iranu i Iraku. Plan został zatwierdzony przez prezydenta Reagana, a później potwierdzony przez przywódców G-7 pod przewodnictwem premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher na szczycie w Londynie w 1984 roku. Plan został wdrożony i stał się podstawą gotowości USA do odpowiedzi na iracką okupację Kuwejtu w 1991 roku.
Do czasu podpisania zawieszenia broni z Iranem w sierpniu 1988 roku Irak był mocno zadłużony, a napięcia w społeczeństwie narastały.
Na początku lipca 1990 roku Irak skarżył się na zachowanie Kuwejtu, takie jak nieprzestrzeganie kwot wydobycia, i otwarcie groził podjęciem działań wojskowych.
15 lipca 1990 roku rząd Saddama przedstawił swoje wspólne zastrzeżenia Lidze Arabskiej, w tym to, że posunięcia polityczne kosztują Irak 1 miliard dolarów rocznie, że Kuwejt nadal eksploatuje pole naftowe Rumaila oraz że pożyczki udzielone przez ZEA i Kuwejt nie mogą być uważane za długi wobec „arabskich braci”.
Pomimo irackiego pobrzękiwania szabelką, Kuwejt nie zmobilizował swoich sił; armia została postawiona w stan spoczynku 19 lipca, a w momencie inwazji irackiej wielu kuwejckich żołnierzy przebywało na urlopach.
25-go Saddam spotkał się w Bagdadzie z April Glaspie, ambasadorem USA w Iraku.
Dyskusje w Dżuddzie w Arabii Saudyjskiej, mediowane w imieniu Ligi Arabskiej przez egipskiego prezydenta Hosniego Mubaraka, odbyły się 31 lipca i skłoniły Mubaraka do przekonania, że można obrać pokojowy kurs.
Rezultatem rozmów w Dżuddzie było żądanie Iraku wypłaty 10 miliardów dolarów na pokrycie utraconych dochodów z pola Rumaila; Kuwejt zaoferował 500 milionów dolarów. Iracką odpowiedzią było natychmiastowe zarządzenie inwazji, która rozpoczęła się 2 sierpnia 1990 roku od zbombardowania stolicy Kuwejtu, Kuwejtu.
2 sierpnia 1990 roku armia iracka dokonała inwazji i okupacji Kuwejtu, co spotkało się z międzynarodowym potępieniem i przyniosło natychmiastowe sankcje gospodarcze wobec Iraku ze strony członków Rady Bezpieczeństwa ONZ. Wraz z premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher, która dekadę wcześniej sprzeciwiła się inwazji Argentyny na Falklandy, amerykański prezydent George H. W. Bush rozmieścił siły USA w Arabii Saudyjskiej i wezwał inne kraje do wysłania własnych sił na miejsce.
3 sierpnia 1990 roku Liga Arabska przyjęła własną rezolucję, która wzywała do rozwiązania konfliktu wewnątrz ligi i ostrzegała przed interwencją z zewnątrz. Irak i Libia były jedynymi państwami Ligi Arabskiej, które sprzeciwiły się rezolucji wzywającej Irak do wycofania się z Kuwejtu; sprzeciwiła się jej również Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP).
6 sierpnia rezolucja 661 nałożyła na Irak sankcje gospodarcze. Wkrótce potem nastąpiła rezolucja 665, która autoryzowała blokadę morską w celu wyegzekwowania sankcji. Stwierdzała ona „użycie środków współmiernych do konkretnych okoliczności, jakie mogą być konieczne... w celu zatrzymania wszelkiego przychodzącego i wychodzącego transportu morskiego w celu inspekcji i weryfikacji ładunków oraz miejsc przeznaczenia, a także w celu zapewnienia ścisłego wdrożenia rezolucji 661”.
Z obawy, że armia iracka może dokonać inwazji na Arabię Saudyjską, prezydent USA George H. W. Bush szybko ogłosił, że Stany Zjednoczone rozpoczną „całkowicie defensywną” misję mającą na celu powstrzymanie Iraku przed inwazją na Arabię Saudyjską, pod kryptonimem Operacja Pustynna Tarcza. Operacja rozpoczęła się 7 sierpnia 1990 roku, kiedy wojska amerykańskie zostały wysłane do Arabii Saudyjskiej, również na prośbę jej monarchy, króla Fahda, który wcześniej zwrócił się o pomoc wojskową USA.
Marynarka Wojenna USA wysłała do Zatoki Perskiej dwie grupy bojowe zbudowane wokół lotniskowców USS Dwight D. Eisenhower i USS Independence, które były gotowe do działania 8 sierpnia.
Emir (Dżabir al-Ahmad al-Dżabir as-Sabah) oraz kluczowi ministrowie zdołali uciec i skierować się na południe autostradą, szukając schronienia w Arabii Saudyjskiej. Irackie siły lądowe skonsolidowały kontrolę nad Kuwejtem, a następnie skierowały się na południe i rozlokowały wzdłuż granicy z Arabią Saudyjską. Po decydującym zwycięstwie Iraku, Saddam początkowo ustanowił marionetkowy reżim znany jako „Tymczasowy Rząd Wolnego Kuwejtu”, zanim 8 sierpnia mianował swojego kuzyna Alego Hasana al-Madżida gubernatorem Kuwejtu.
12 sierpnia 1990 r. Saddam „zaproponował, aby wszystkie przypadki okupacji oraz te, które zostały przedstawione jako okupacja w regionie, zostały rozwiązane jednocześnie”. W szczególności wezwał Izrael do wycofania się z okupowanych terytoriów w Palestynie, Syrii i Libanie, Syrię do wycofania się z Libanu oraz do „wzajemnego wycofania się Iraku i Iranu oraz uregulowania sytuacji w Kuwejcie”.
23 sierpnia Saddam pojawił się w telewizji państwowej wraz z zachodnimi zakładnikami, którym odmówił wiz wyjazdowych. Na nagraniu pyta młodego brytyjskiego chłopca, Stuarta Lockwooda, czy dostaje swoje mleko, a następnie za pośrednictwem tłumacza dodaje: „Mamy nadzieję, że wasza obecność tutaj w charakterze gości nie potrwa zbyt długo. Wasza obecność tutaj i w innych miejscach ma na celu zapobieżenie pladze wojny”.
Aby zapewnić wsparcie gospodarcze, Baker udał się we wrześniu 1990 r. w 11-dniową podróż do dziewięciu krajów, którą prasa nazwała „podróżą z żebraczą miską” (ang. The Tin Cup Trip). Pierwszym przystankiem była Arabia Saudyjska, która już miesiąc wcześniej udzieliła Stanom Zjednoczonym zgody na korzystanie ze swoich obiektów.
USA i ONZ przedstawiły kilka publicznych uzasadnień zaangażowania w konflikt, z których najważniejszym było naruszenie przez Irak integralności terytorialnej Kuwejtu. Ponadto USA podjęły działania w celu wsparcia swojego sojusznika, Arabii Saudyjskiej, której znaczenie w regionie oraz rola jako kluczowego dostawcy ropy naftowej czyniły ją krajem o istotnym znaczeniu geopolitycznym. Wkrótce po inwazji irackiej sekretarz obrony USA Dick Cheney złożył pierwszą z kilku wizyt w Arabii Saudyjskiej, gdzie król Fahd zwrócił się z prośbą o pomoc wojskową USA. Podczas przemówienia na specjalnej wspólnej sesji Kongresu USA, wygłoszonego 11 września 1990 roku, prezydent USA George Bush podsumował powody tymi słowami: „W ciągu trzech dni 120 000 irackich żołnierzy z 850 czołgami wkroczyło do Kuwejtu i ruszyło na południe, zagrażając Arabii Saudyjskiej. Wtedy właśnie zdecydowałem się działać, aby powstrzymać tę agresję”.
W związku z inwazją Iraku na Kuwejt przyjęto szereg rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz Ligi Państw Arabskich. Jedną z najważniejszych była rezolucja nr 678, przyjęta 29 listopada 1990 r., która wyznaczyła Irakowi termin wycofania się do 15 stycznia 1991 r. i upoważniła do użycia „wszelkich niezbędnych środków w celu utrzymania i wdrożenia rezolucji nr 660”, co stanowiło dyplomatyczną formułę zezwalającą na użycie siły, jeśli Irak nie zastosuje się do żądań.
29 listopada 1990 roku Rada Bezpieczeństwa przyjęła rezolucję 678, która wyznaczyła Irakowi termin do 15 stycznia 1991 roku na wycofanie się z Kuwejtu i upoważniła państwa do użycia „wszelkich niezbędnych środków” w celu zmuszenia Iraku do opuszczenia Kuwejtu po upływie tego terminu.
W grudniu 1990 r. Irak złożył propozycję wycofania się z Kuwejtu pod warunkiem opuszczenia regionu przez wojska obce oraz osiągnięcia porozumienia w sprawie problemu palestyńskiego i likwidacji broni masowego rażenia zarówno w Izraelu, jak i w Iraku. Biały Dom odrzucił tę propozycję.
14 stycznia 1991 r. Francja zaproponowała, aby Rada Bezpieczeństwa ONZ wezwała do „szybkiego i masowego wycofania się” z Kuwejtu, wraz z oświadczeniem dla Iraku, że członkowie Rady wniosą swój „aktywny wkład” w rozwiązanie innych problemów regionu, „w szczególności konfliktu arabsko-izraelskiego, a zwłaszcza problemu palestyńskiego poprzez zwołanie w odpowiednim momencie międzynarodowej konferencji”, aby zapewnić „bezpieczeństwo, stabilność i rozwój tego regionu świata”.
Wojna w Zatoce Perskiej rozpoczęła się 16 stycznia 1991 r. od intensywnej kampanii bombardowań lotniczych.
Początkowy konflikt mający na celu wyparcie wojsk irackich z Kuwejtu rozpoczął się od bombardowania powietrznego i morskiego 17 stycznia 1991 roku i trwał przez pięć tygodni. Następnie, 24 lutego, nastąpił atak lądowy.
17 stycznia 1991 roku pułk lotniczy 101. Dywizji Powietrznodesantowej oddał pierwsze strzały wojny, gdy osiem śmigłowców AH-64 z powodzeniem zniszczyło dwa irackie stanowiska radiolokacyjne wczesnego ostrzegania.
W miarę kontynuowania ataków rakiet Scud, Izraelczycy stawali się coraz bardziej niecierpliwi i rozważali podjęcie jednostronnych działań wojskowych przeciwko Irakowi. 22 stycznia 1991 roku rakieta Scud uderzyła w izraelskie miasto Ramat Gan, po tym jak dwie rakiety Patriot koalicji nie zdołały jej przechwycić. Trzy starsze osoby doznały śmiertelnych zawałów serca, 96 innych osób zostało rannych, a 20 budynków mieszkalnych zostało uszkodzonych.
29 stycznia siły irackie zaatakowały i zajęły słabo bronione saudyjskie miasto Chafdżi przy użyciu czołgów i piechoty. Bitwa o Chafdżi zakończyła się dwa dni później, gdy Irakijczycy zostali wyparci przez Gwardię Narodową Arabii Saudyjskiej, wspieraną przez siły katarskie i amerykańską piechotę morską. Siły sojusznicze użyły intensywnego ostrzału artyleryjskiego.
Task Force 1-41 Infantry był ciężkim batalionem zadaniowym armii amerykańskiej z 2. Dywizji Pancernej. Stanowił szpicę VII Korpusu, składającą się głównie z 1. batalionu 41. pułku piechoty, 3. batalionu 66. pułku pancernego oraz 4. batalionu 3. pułku artylerii polowej. Task Force 1–41 był pierwszą jednostką koalicji, która 15 lutego 1991 roku przekroczyła granicę Arabii Saudyjskiej i przeprowadziła lądowe operacje bojowe w Iraku, angażując się w bezpośrednie i pośrednie wymiany ognia z wrogiem 17 lutego 1991 roku.
15 lutego 1991 roku 4. batalion 3. pułku artylerii polowej ostrzelał przyczepę i kilka ciężarówek w sektorze irackim, które obserwowały siły amerykańskie.
16 lutego 1991 roku kilka grup irackich pojazdów prawdopodobnie prowadziło rozpoznanie sił zadaniowych i zostało odpartych ogniem 4–3 FA.
17 lutego 1991 roku siły zadaniowe zostały ostrzelane z moździerzy przez wroga, jednak siłom nieprzyjaciela udało się uciec.
22 lutego 1991 roku Irak zgodził się na zaproponowane przez ZSRR porozumienie o zawieszeniu broni. Porozumienie wzywało Irak do wycofania wojsk na pozycje sprzed inwazji w ciągu sześciu tygodni od całkowitego zawieszenia broni oraz zakładało, że monitorowanie zawieszenia broni i wycofania wojsk będzie nadzorowane przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.
23 lutego walki zakończyły się pojmaniem 500 irackich żołnierzy.
Wkrótce potem, wczesnym rankiem 24 lutego, amerykański VII Korpus w pełnej sile, ze szpicą w postaci 2. Pułku Kawalerii Pancernej, rozpoczął atak pancerny na Irak, na zachód od Kuwejtu, zaskakując siły irackie. Jednocześnie amerykański XVIII Korpus Powietrznodesantowy rozpoczął szeroki atak typu „lewy sierpowy” przez w dużej mierze niebronioną pustynię południowego Iraku, prowadzony przez amerykański 3. Pułk Kawalerii Pancernej i 24. Dywizję Piechoty.
24 lutego brytyjskie i amerykańskie siły pancerne przekroczyły granicę iracko-kuwejcką i wkroczyły do Iraku w dużej liczbie, biorąc setki jeńców. Iracki opór był słaby, a czterech Amerykanów zginęło.
24 lutego 2. Brygada 1. Dywizji Piechoty przełamała iracką obronę na zachód od Wadi Al-Batin, a także oczyściła północno-wschodni sektor miejsca przełamania z oporu wroga.
24 lutego 1991 roku 1. Dywizja Kawalerii przeprowadziła kilka misji artyleryjskich przeciwko irackim jednostkom artylerii.
25 lutego 1991 roku pocisk Scud uderzył w koszary armii amerykańskiej 14. Oddziału Kwatermistrzowskiego z Greensburga w Pensylwanii, stacjonującego w Dhahran w Arabii Saudyjskiej, zabijając 28 żołnierzy i raniąc ponad 100.
27 lutego Saddam nakazał odwrót z Kuwejtu, a prezydent Bush ogłosił jego wyzwolenie. Jednak jednostka iracka na międzynarodowym lotnisku w Kuwejcie prawdopodobnie nie otrzymała tej wiadomości i stawiała zacięty opór. Amerykańscy marines musieli walczyć przez wiele godzin, zanim zabezpieczyli lotnisko, po czym Kuwejt został uznany za bezpieczny.
10 marca 1991 roku 540 000 żołnierzy amerykańskich zaczęło wycofywać się z Zatoki Perskiej.
15 marca 1991 roku koalicja pod przywództwem USA przywróciła do władzy szejka Jabera al-Ahmada al-Sabaha, niewybranego autorytarnego władcę Kuwejtu. Kuwejccy zwolennicy demokracji wzywali do przywrócenia parlamentu, który emir zawiesił w 1986 roku.
