wt. maj 10, 1887 do czw. paź 3, 1929
Gustav Ernst Stresemann (10 maja 1878 – 3 października 1929) był niemieckim mężem stanu, który pełnił funkcję kanclerza w 1923 roku (przez krótki okres 102 dni) oraz ministra spraw zagranicznych w latach 1923–1929, w okresie Republiki Weimarskiej. Był współlaureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1926 roku.
Stresemann urodził się 10 maja 1878 roku przy Köpenicker Straße 66 w południowo-wschodnim Berlinie, jako najmłodsze z siedmiorga dzieci. Jego ojciec pracował jako rozlewnik i dystrybutor piwa, prowadził również mały bar w rodzinnym domu oraz wynajmował pokoje, aby dorobić.
W wieku 16 lat Gustav rozpoczął naukę w Andreas Gymnasium. Rodzice zaszczepili w nim zainteresowanie książkami – szczególnie pasjonował się historią, dzięki swojemu nauczycielowi, panu Wolffowi. Zainteresował się Napoleonem oraz Johannem Wolfgangiem von Goethe, o którym później pisał w swojej pracy z 1924 roku: Goethe und Napoleon: Ein Vortrag.
Jego matka, Mathilde, zmarła w 1895 roku. Od grudnia 1895 roku Gustav pisał „listy berlińskie” dla Dresdener Volks-Zeitung, często poruszając tematy polityczne i atakując pruskich konserwatystów.
W kwietniu 1897 roku Stresemann zapisał się na Uniwersytet w Berlinie, gdzie pod wpływem pewnego biznesmena zdecydował się studiować ekonomię polityczną zamiast literatury.
Stresemann zaangażował się również w ruch korporacji studenckich Burschenschaften.
W kwietniu 1898 roku Stresemann został redaktorem Allgemeine Deutsche Universitäts-Zeitung, gazety prowadzonej przez Konrada Kustera, lidera liberalnego skrzydła Burschenschaften. Jego artykuły redakcyjne często miały charakter polityczny i odrzucały większość ówczesnych partii politycznych jako w jakiś sposób zepsute.
W 1898 roku Stresemann opuścił Uniwersytet w Berlinie, przenosząc się na Uniwersytet w Lipsku, aby móc uzyskać doktorat. Studiował historię, prawo międzynarodowe oraz uczęszczał na kursy literatury. Pod wpływem dr. Martina Kriele uczęszczał również na zajęcia z ekonomii.
Stresemann ukończył studia w styczniu 1901 roku, składając pracę dyplomową na temat przemysłu piwowarskiego w Berlinie, która otrzymała stosunkowo wysoką ocenę, ale była przedmiotem drwin ze strony kolegów. Promotorem doktoratu Stresemanna był ekonomista Karl Bücher.
W 1902 roku założył Saksońskie Stowarzyszenie Producentów i był jego przedstawicielem do 1911 roku.
W 1903 roku Gustav poślubił Käte Kleefeld (1883–1970), córkę zamożnego żydowskiego biznesmena z Berlina i siostrę Kurta von Kleefelda, ostatniej osoby w Niemczech, której nadano tytuł szlachecki (w 1918 roku).
W 1906 roku Gustav został wybrany do rady miejskiej Drezna. Choć początkowo pracował w stowarzyszeniach handlowych, Stresemann wkrótce stał się liderem Narodowo-Liberalnej Partii w Saksonii.
W 1907 roku Stresemann został wybrany do Reichstagu, gdzie wkrótce stał się bliskim współpracownikiem przewodniczącego partii, Ernsta Bassermanna.
Poparcie Stresemanna dla rozszerzenia programów opieki społecznej nie spodobało się niektórym bardziej konserwatywnym członkom partii, przez co w 1912 roku stracił stanowisko w komitecie wykonawczym partii. Później tego samego roku stracił zarówno mandat w Reichstagu, jak i miejsce w radzie miejskiej.
Stresemann powrócił do biznesu i założył Niemiecko-Amerykańskie Stowarzyszenie Gospodarcze, stając się jednym z najbardziej znanych liderów niemieckiej gospodarki.
W 1914 roku powrócił do Reichstagu. Został zwolniony ze służby wojskowej ze względu na zły stan zdrowia. Ponieważ Bassermann był nieobecny w Reichstagu z powodu choroby lub służby wojskowej, Stresemann wkrótce stał się faktycznym liderem Narodowych Liberałów. Po śmierci Bassermanna w 1917 roku, Stresemann zastąpił go na stanowisku lidera partii.
Po wojnie Stresemann na krótko dołączył do Niemieckiej Partii Demokratycznej, powstałej z połączenia postępowców z lewym skrzydłem Narodowych Liberałów. Został jednak szybko wydalony za swoje powiązania z prawicą.
Następnie Stresemann zgromadził główny trzon starej Narodowo-Liberalnej Partii – w tym większość jej frakcji centrowych i prawicowych – w Niemiecką Partię Ludową, zostając jej przewodniczącym. Większość poparcia pochodziła od klasy średniej i wyższej klasy protestantów.
13 sierpnia 1923 roku Stresemann został mianowany kanclerzem i ministrem spraw zagranicznych rządu wielkiej koalicji w tak zwanym roku kryzysów (1923). W polityce społecznej w październiku 1923 roku wprowadzono nowy system wiążącego arbitrażu, w którym zewnętrzny arbiter miał decydujący głos w sporach pracowniczych.
26 września 1923 roku Stresemann ogłosił zakończenie biernego oporu przeciwko okupacji Zagłębia Ruhry przez Francuzów i Belgów, w połączeniu z proklamacją stanu wyjątkowego na mocy artykułu 48 (Konstytucji Weimarskiej) przez prezydenta Eberta, która trwała do lutego 1924 roku.
W październiku 1923 roku rząd Stresemanna wykorzystał artykuł 48, aby 29 października zastąpić komisarzami legalnie wybrany koalicyjny rząd SPD-komunistów w Saksonii, a 6 listopada w Turyngii. Do tego czasu Stresemann był przekonany, że zaakceptowanie republiki i osiągnięcie porozumienia z aliantami w kwestii reparacji jest jedynym sposobem dla Niemiec na uzyskanie przestrzeni potrzebnej do odbudowy zniszczonej gospodarki.
Hiperinflacja w Republice Weimarskiej osiągnęła swój szczyt w listopadzie 1923 roku. Stresemann wprowadził nową walutę, rentenmarkę, aby zakończyć hiperinflację. Przekonał również Francuzów do wycofania się z Zagłębia Ruhry w zamian za obietnicę wznowienia spłat reparacji. Było to częścią jego szerszej strategii „polityki spełnienia”.
Na początku listopada 1923 roku, częściowo w wyniku reakcji na obalenie rządów SPD/KPD w Saksonii i Turyngii, socjaldemokraci wycofali się z jego zrekonstruowanego rządu, a po odrzuceniu wniosku o wotum zaufania 23 listopada 1923 roku, Stresemann i jego gabinet podali się do dymisji.
Stresemann pozostał na stanowisku Ministra Spraw Zagranicznych w rządzie swojego następcy, centrysty Wilhelma Marxa. Pozostał ministrem spraw zagranicznych do końca życia w ośmiu kolejnych rządach, od centroprawicowych po centrolewicowe.
Jego pierwszym znaczącym osiągnięciem był Plan Dawesa z 1924 roku, który skutecznie rozwiązał kwestię reparacji wojennych po I wojnie światowej, które Niemcy musiały spłacić. Zakończył on kryzys w dyplomacji europejskiej po I wojnie światowej i traktacie wersalskim, zmniejszył ogólne zobowiązania reparacyjne Niemiec i zreorganizował Reichsbank.
W 1925 roku, kiedy po raz pierwszy zaproponował porozumienie z Francją, jasno dał do zrozumienia, że czyniąc to, zamierza „zyskać wolną rękę, aby zapewnić pokojową zmianę granic na Wschodzie i skoncentrować się na późniejszym włączeniu terytoriów niemieckich na Wschodzie”.
W tym samym roku, gdy Polska znajdowała się w stanie kryzysu politycznego i gospodarczego, Stresemann rozpoczął wojnę celną przeciwko temu krajowi. Stresemann liczył na eskalację polskiego kryzysu, co umożliwiłoby Niemcom odzyskanie terytoriów przekazanych Polsce po I wojnie światowej, a także chciał, aby Niemcy zyskały tam większy rynek zbytu dla swoich produktów. Dlatego Stresemann odmówił zaangażowania się w jakąkolwiek współpracę międzynarodową, która „przedwcześnie” ustabilizowałaby polską gospodarkę.
Stresemann twierdził, że nie tylko Niemcy powinny ponosić ofiary na rzecz pokoju; kraje europejskie powinny przekazać Niemcom kolonie; komisja kontroli rozbrojenia powinna opuścić Niemcy; anglo-francuska okupacja Nadrenii powinna zostać zakończona; a Wielka Brytania i Francja powinny się rozbroić, tak jak zrobiły to Niemcy. Traktaty zostały podpisane w październiku 1925 roku w Locarno. Niemcy po raz pierwszy oficjalnie uznały zachodnią granicę po I wojnie światowej, otrzymały gwarancję pokoju z Francją oraz obietnicę przyjęcia do Ligi Narodów i ewakuacji ostatnich alianckich wojsk okupacyjnych z Nadrenii.
Stresemann był współlaureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1926 roku.
Gustav Stresemann zmarł na udar 3 października 1929 roku w wieku 51 lat. Jego grób znajduje się na cmentarzu Luisenstadt przy Südstern w berlińskiej dzielnicy Kreuzberg i zawiera dzieło niemieckiego rzeźbiarza Hugo Lederera.
