1943 do Teraz
Worldwide
Energia jądrowa to wykorzystanie reakcji jądrowych, które uwalniają energię jądrową w celu wytworzenia ciepła, które najczęściej jest następnie wykorzystywane w turbinach parowych do produkcji energii elektrycznej w elektrowni jądrowej. Energię jądrową można uzyskać z reakcji rozszczepienia jądra atomowego, rozpadu jądrowego i syntezy jądrowej. Obecnie zdecydowana większość energii elektrycznej z energii jądrowej jest wytwarzana przez rozszczepienie jądrowe uranu i plutonu.
Turbina parowa to urządzenie, które wydobywa energię cieplną z pary pod ciśnieniem i wykorzystuje ją do wykonywania pracy mechanicznej na obracającym się wale wyjściowym. Jej nowoczesna postać została wynaleziona przez Charlesa Parsonsa w 1884 roku.
W 1932 roku fizyk Ernest Rutherford odkrył, że gdy atomy litu były „rozbijane” przez protony z akceleratora protonów, uwalniane były ogromne ilości energii zgodnie z zasadą równoważności masy i energii. Jednak on oraz inni pionierzy fizyki jądrowej, Niels Bohr i Albert Einstein, uważali, że wykorzystanie energii atomu do celów praktycznych w najbliższym czasie jest mało prawdopodobne.
Eksperymenty polegające na bombardowaniu materiałów neutronami doprowadziły Frédérica i Irène Joliot-Curie do odkrycia sztucznej promieniotwórczości w 1934 roku, co pozwoliło na stworzenie pierwiastków podobnych do radu.
Enrico Fermi w latach 30. XX wieku skupił się na wykorzystaniu powolnych neutronów do zwiększenia skuteczności sztucznej promieniotwórczości. Eksperymenty polegające na bombardowaniu uranu neutronami doprowadziły Fermiego do przekonania, że stworzył nowy pierwiastek transuranowy, który nazwano hesperydem.
W 1938 roku niemieccy chemicy Otto Hahn i Fritz Strassmann, wraz z austriacką fizyczką Lise Meitner i jej siostrzeńcem Otto Robertem Frischem, przeprowadzili eksperymenty z produktami bombardowanego neutronami uranu, aby dalej badać twierdzenia Fermiego. Ustalili, że stosunkowo mały neutron rozbił jądro masywnych atomów uranu na dwa w przybliżeniu równe kawałki, co było sprzeczne z twierdzeniami Fermiego.
W Stanach Zjednoczonych, dokąd wyemigrowali zarówno Fermi, jak i Szilárd, odkrycie jądrowej reakcji łańcuchowej doprowadziło do powstania pierwszego reaktora zbudowanego przez człowieka, reaktora badawczego znanego jako Chicago Pile-1, który osiągnął stan krytyczny 2 grudnia 1942 roku.
Little Boy miał 120 cali (300 cm) długości, 28 cali (71 cm) średnicy i ważył około 9700 funtów (4400 kg).
Stany Zjednoczone przetestowały pierwszą broń jądrową w lipcu 1945 roku, podczas testu Trinity. Trinity było kryptonimem pierwszej detonacji urządzenia jądrowego. Została ona przeprowadzona przez Armię Stanów Zjednoczonych o godzinie 5:29 rano 16 lipca 1945 roku w ramach Projektu Manhattan.
Hiroszima jest najlepiej pamiętana jako pierwsze miasto, które stało się celem ataku bronią jądrową, kiedy Siły Powietrzne Armii Stanów Zjednoczonych (USAAF) zrzuciły bombę atomową „Little Boy” na miasto o godzinie 8:15 rano 6 sierpnia 1945 roku. Większość miasta została zniszczona, a do końca roku w wyniku wybuchu i jego skutków zginęło od 90 000 do 166 000 osób. Pomnik Pokoju w Hiroszimie (obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO) służy jako miejsce pamięci o bombardowaniu.
Pod koniec II wojny światowej amerykańskie bombardowania atomowe Hiroszimy i Nagasaki sprawiły, że Nagasaki stało się drugim i jak dotąd ostatnim miastem na świecie, które doświadczyło ataku jądrowego o godzinie 11:02 rano 9 sierpnia 1945 roku.
Experimental Breeder Reactor I (EBR-I) to wycofany z eksploatacji reaktor badawczy i amerykański narodowy pomnik historyczny położony na pustyni około 18 mil (29 km) na południowy wschód od Arco w stanie Idaho. Był to pierwszy na świecie reaktor powielający. O godzinie 13:50 20 grudnia 1951 roku stał się jedną z pierwszych na świecie elektrowni jądrowych wytwarzających energię elektryczną.
USS Nautilus (SSN-571) był pierwszym na świecie operacyjnym okrętem podwodnym o napędzie jądrowym i pierwszym okrętem podwodnym, który ukończył rejs podwodny przez biegun północny. Jego pierwszym dowódcą był Eugene Parks „Dennis” Wilkinson, szeroko szanowany oficer marynarki, który położył podwaliny pod wiele protokołów dzisiejszej Marynarki Wojennej o napędzie jądrowym i który miał bogatą karierę podczas służby wojskowej i po niej.
27 czerwca 1954 roku elektrownia jądrowa w Obnińsku w ZSRR, oparta na projekcie, który stał się prototypem reaktora RBMK, stała się pierwszą na świecie elektrownią jądrową generującą energię elektryczną do sieci energetycznej, produkującą około 5 megawatów mocy elektrycznej. Był to pierwszy reaktor jądrowy, który produkował energię elektryczną na skalę przemysłową, choć na małą skalę.
Calder Hall została po raz pierwszy podłączona do sieci 27 sierpnia 1956 roku i oficjalnie otwarta przez królową Elżbietę II 17 października 1956 roku. Była to pierwsza na świecie elektrownia jądrowa dostarczająca energię elektryczną na skalę komercyjną do sieci publicznej.
USS Skate (SSN-578), trzeci okręt podwodny Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych nazwany na cześć płaszczki, był głównym okrętem klasy Skate okrętów podwodnych o napędzie jądrowym. Był to trzeci oddany do służby okręt podwodny o napędzie jądrowym, pierwszy, który dokonał całkowicie podwodnego przejścia przez Atlantyk, oraz drugi okręt podwodny, który dotarł do bieguna północnego i pierwszy, który się tam wynurzył.
Pierwszą komercyjną stacją jądrową, która rozpoczęła działalność w Stanach Zjednoczonych, był reaktor Shippingport (Pensylwania) o mocy 60 MW, uruchomiony w grudniu 1957 roku.
USS Bainbridge (DLGN-25/CGN-25) był krążownikiem rakietowym o napędzie jądrowym w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych, jedynym okrętem swojej klasy. Nazwany na cześć komodora Williama Bainbridge'a, był czwartym okrętem Marynarki Wojennej USA noszącym tę nazwę. Był to pierwszy okręt typu niszczyciel o napędzie jądrowym w Marynarce Wojennej USA i dzielił nazwę z głównym okrętem pierwszej klasy niszczycieli Marynarki Wojennej USA, niszczycielami klasy Bainbridge.
USS Long Beach był krążownikiem rakietowym o napędzie jądrowym w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych i pierwszym na świecie nawodnym okrętem bojowym o napędzie jądrowym. Był to trzeci okręt Marynarki Wojennej nazwany na cześć miasta Long Beach w Kalifornii.
Francja jest jednym z pięciu „państw posiadających broń jądrową” zgodnie z Układem o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej. Francja była czwartym krajem, który w 1960 roku, za rządów Charlesa de Gaulle'a, przetestował samodzielnie opracowaną broń jądrową.
Chińska Republika Ludowa opracowała i posiada broń masowego rażenia, w tym broń chemiczną i jądrową. Pierwszy z chińskich testów broni jądrowej miał miejsce w 1964 roku.
USS Queenfish był pierwszym okrętem wojennym o napędzie jądrowym, który odwiedził Australię. Queenfish zacumował przy Station Pier w Melbourne 5 marca 1968 roku. Wizyta zakończyła się sukcesem, pomimo protestów antyatomowych. Na początku 1967 roku Queenfish ćwiczył operacje podlodowe w Cieśninie Davisa.
Indie przeprowadziły testy broni jądrowej w ramach dwóch serii, znanych jako Pokhran I i Pokhran II. Indie nie podpisały ani Traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych, ani Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, uznając oba za wadliwe i dyskryminujące.
Loviisa jest miejscem, w którym znajdują się dwa fińskie reaktory jądrowe, dwa bloki typu WWER o mocy 488 MWe każdy, wchodzące w skład elektrowni jądrowej Loviisa. Pozostałe działające reaktory znajdują się w elektrowni jądrowej Olkiluoto.
W maju 1979 roku około 70 000 osób, w tym ówczesny gubernator Kalifornii Jerry Brown, wzięło udział w marszu przeciwko energii jądrowej w Waszyngtonie. Grupy antyatomowe powstawały w każdym kraju, który posiadał program energetyki jądrowej.
Republika Południowej Afryki osiągnęła porozumienie ze Stanami Zjednoczonymi po podpisaniu 50-letniej współpracy w ramach wspieranego przez USA programu „Atomy dla pokoju”. Traktat ten zakończył się pozyskaniem przez RPA pojedynczego badawczego reaktora jądrowego oraz towarzyszących mu dostaw paliwa z wysoko wzbogaconego uranu (HEU), zlokalizowanego w Pelindaba. RPA była w stanie wydobywać rudę uranu na własnym terytorium i wykorzystywała techniki wzbogacania aerodynamicznego w dyszach do produkcji materiałów klasy wojskowej.
Elektrownia Olkiluoto składa się z dwóch wrzących reaktorów wodnych (BWR), z których każdy wytwarza 890 MW energii elektrycznej. Oczekuje się, że trzeci reaktor, blok nr 3, zostanie uruchomiony w lutym 2022 roku.
W 1982 roku, na tle trwających protestów przeciwko budowie pierwszego komercyjnego reaktora powielającego we Francji, późniejszy członek szwajcarskiej Partii Zielonych wystrzelił pięć granatów z granatnika RPG-7 w budowany budynek osłonowy reaktora Superphénix. Dwa granaty trafiły w cel i spowodowały niewielkie uszkodzenia zewnętrznej powłoki z betonu zbrojonego. Był to pierwszy raz, kiedy protesty osiągnęły taką skalę. Po zbadaniu powierzchownych uszkodzeń, prototypowy reaktor powielający na prędkich neutronach został uruchomiony i działał przez ponad dekadę.
Elektrownia jądrowa Krško znajduje się w miejscowości Vrbina w gminie Krško w Słowenii. Elektrownia została podłączona do sieci energetycznej 2 października 1981 roku, a komercyjną eksploatację rozpoczęła 15 stycznia 1983 roku. Została zbudowana jako wspólne przedsięwzięcie Słowenii i Chorwacji, które w tamtym czasie były częściami Jugosławii.
Elektrownia jądrowa Ignalina to wyłączona z eksploatacji dwublokowa elektrownia jądrowa typu RBMK-1500 w gminie Wisaginia na Litwie. Nazwano ją na cześć pobliskiego miasta Ignalina. Ze względu na podobieństwo elektrowni do niesławnej elektrowni jądrowej w Czarnobylu pod względem zastosowanych reaktorów.
Elektrownia jądrowa Koeberg to elektrownia jądrowa w RPA. Obecnie jest to jedyna taka elektrownia na całym kontynencie afrykańskim. Znajduje się 30 km na północ od Kapsztadu, w pobliżu Melkbosstrand na zachodnim wybrzeżu RPA. Koeberg jest własnością i jest obsługiwana przez jedynego krajowego dostawcę energii elektrycznej, firmę Eskom. Dwa reaktory stanowią fundament południowoafrykańskiego programu jądrowego.
Ponad 120 propozycji budowy reaktorów w Stanach Zjednoczonych zostało ostatecznie anulowanych, a budowa nowych reaktorów została wstrzymana. Artykuł okładkowy w wydaniu magazynu Forbes z 11 lutego 1985 roku skomentował ogólną porażkę amerykańskiego programu energetyki jądrowej, stwierdzając, że „plasuje się on jako największa katastrofa menedżerska w historii biznesu”.
Palo Verde Generating Station to elektrownia jądrowa położona w pobliżu Tonopah w zachodniej Arizonie. Znajduje się około 72 km na zachód od centrum Phoenix w Arizonie, w pobliżu rzeki Gila, która jest sucha poza porą deszczową późnym latem. Palo Verde Generating Station jest największą elektrownią w Stanach Zjednoczonych pod względem produkcji netto energii.
Wypadki w elektrowniach jądrowych obejmują katastrofę w Czarnobylu w Związku Radzieckim w 1986 roku. Jest ona uważana za najgorszą katastrofę jądrową w historii i została spowodowana przez jeden z zaledwie dwóch wypadków jądrowych ocenionych na siedem, czyli maksymalny stopień w Międzynarodowej Skali Ocen Zdarzeń Jądrowych.
Superphénix był prototypem elektrowni jądrowej nad rzeką Rodan w Creys-Malville we Francji, blisko granicy ze Szwajcarią. Superphénix był reaktorem powielającym na prędkich neutronach o mocy 1242 MWe, którego podwójnym celem było przetwarzanie paliwa jądrowego z francuskiej linii konwencjonalnych reaktorów jądrowych, przy jednoczesnym byciu samodzielnym, ekonomicznym generatorem energii.
Pakistan jest jednym z dziewięciu państw posiadających broń jądrową. Bhutto był głównym architektem tego programu i to właśnie tutaj Bhutto zorganizował program broni jądrowej oraz zmobilizował pakistańskich naukowców akademickich do zbudowania bomby atomowej w ciągu trzech lat w celu zapewnienia przetrwania narodu.
Elektrownia jądrowa Higashidōri znajduje się w wiosce Higashidōri w północno-wschodniej części prefektury Aomori, na półwyspie Shimokita, nad Oceanem Spokojnym. Elektrownia nie wytwarza energii elektrycznej od czasu ogólnokrajowego wyłączenia elektrowni jądrowych w Japonii w 2011 roku, będącego następstwem katastrofy w elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi.
Korea Północna posiada wojskowy program broni jądrowej. Korea Północna wykazywała zainteresowanie rozwojem broni jądrowej od lat 50. XX wieku. Korea Północna zgromadziła również znaczną ilość broni chemicznej i biologicznej.
Katastrofa w elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi była wynikiem wypadku jądrowego w 2011 roku w elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi w Ōkuma, w prefekturze Fukushima, wywołanego przez trzęsienie ziemi i tsunami w regionie Tōhoku w 2011 roku. Była to najpoważniejsza awaria jądrowa od czasu katastrofy w Czarnobylu w 1986 roku i jedyna inna awaria, która otrzymała 7. stopień w Międzynarodowej Skali Wydarzeń Jądrowych i Radiologicznych (INES).
W następstwie trzęsienia ziemi w regionie Tōhoku z 11 marca 2011 roku, jednego z największych zarejestrowanych trzęsień ziemi, oraz późniejszego tsunami u wybrzeży Japonii, w elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi doszło do trzech stopień rdzenia reaktora z powodu awarii awaryjnego systemu chłodzenia spowodowanej brakiem zasilania elektrycznego. Doprowadziło to do najpoważniejszej awarii jądrowej od czasu katastrofy w Czarnobylu.
USS Gerald R. Ford, według stanu na 2018 rok, jest najnowszym i najbardziej zaawansowanym lotniskowcem o napędzie jądrowym Marynarki Wojennej USA oraz największym okrętem wojennym na świecie.
