mar, 1957 do niedz. gru 29, 1974
England
The Beatles byli angielskim zespołem rockowym założonym w Liverpoolu w 1960 roku. Skład: John Lennon, Paul McCartney, George Harrison i Ringo Starr sprawił, że uznaje się ich za najbardziej wpływowy zespół wszech czasów. Dzięki brzmieniu zakorzenionemu w skiffle, beacie i rock and rollu lat 50., grupa odegrała kluczową rolę w ewolucji muzyki pop w formę sztuki oraz w rozwoju kontrkultury lat 60. Często w innowacyjny sposób włączali elementy muzyki klasycznej, starszego popu i niekonwencjonalne techniki nagraniowe, a w późniejszych latach eksperymentowali z wieloma stylami muzycznymi, od ballad popowych i muzyki indyjskiej po psychodelię i hard rock. W miarę jak czerpali inspiracje z różnych źródeł kulturowych, ich wyrafinowanie muzyczne i liryczne rosło, a oni sami zaczęli być postrzegani jako ucieleśnienie ery ruchów społeczno-kulturowych.
W marcu 1957 roku szesnastoletni wówczas John Lennon założył grupę skifflową wraz z kilkoma przyjaciółmi z Quarry Bank High School w Liverpoolu. Przez krótki czas nazywali się Blackjacks, zanim zmienili nazwę na The Quarrymen, odkrywszy, że szanowana lokalna grupa już używa poprzedniej nazwy. Piętnastoletni Paul McCartney dołączył do nich jako gitarzysta rytmiczny krótko po tym, jak poznał Lennona w lipcu tego samego roku.
W lutym 1958 roku McCartney zaprosił swojego przyjaciela George'a Harrisona, aby posłuchał zespołu. Piętnastolatek przeszedł przesłuchanie przed Lennonem, imponując mu swoją grą, jednak Lennon początkowo uważał, że Harrison jest za młody do zespołu. Po miesiącu nalegań Harrisona, podczas drugiego spotkania (zorganizowanego przez McCartneya), zagrał on partię gitary prowadzącej w instrumentalnym utworze „Raunchy” na górnym pokładzie liverpoolskiego autobusu, po czym przyjęli go jako swojego gitarzystę prowadzącego.
Do stycznia 1959 roku przyjaciele Lennona z Quarry Bank opuścili grupę, a on sam rozpoczął studia w Liverpool College of Art. Trzej gitarzyści, występujący co najmniej trzy razy pod nazwą Johnny and the Moondogs, grali rock and rolla, kiedy tylko udało im się znaleźć perkusistę.
Przyjaciel Lennona ze szkoły plastycznej, Stuart Sutcliffe, który właśnie sprzedał jeden ze swoich obrazów i został namówiony do zakupu gitary basowej, dołączył do zespołu w styczniu 1960 roku i to on zasugerował zmianę nazwy zespołu na Beatals.
Allan Williams, nieoficjalny menedżer The Beatles, zorganizował im rezydenturę w Hamburgu, ale z powodu braku stałego perkusisty przesłuchali i zatrudnili Pete'a Besta w połowie sierpnia 1960 roku. Zespół, teraz pięcioosobowy, wyjechał cztery dni później, podpisując kontrakt z właścicielem klubu Bruno Koschmiderem na 3,5-miesięczną rezydenturę.
Kiedy Koschmider dowiedział się, że występowali w konkurencyjnym klubie Top Ten Club, łamiąc warunki kontraktu, wręczył zespołowi miesięczne wypowiedzenie i zgłosił nieletniego Harrisona, który uzyskał pozwolenie na pobyt w Hamburgu, kłamiąc niemieckim władzom na temat swojego wieku. Władze zorganizowały deportację Harrisona pod koniec listopada.
Producent George Martin podpisał kontrakt z The Beatles dla wytwórni EMI Parlophone. Jego pierwsza sesja nagraniowa z The Beatles odbyła się w studiach EMI Abbey Road w Londynie 6 czerwca 1962 roku. Martin natychmiast poskarżył się Epsteinowi na słabą grę perkusyjną Besta i zasugerował, aby w jego miejsce zatrudnić perkusistę sesyjnego.
Rozważając już wcześniej zwolnienie Besta, The Beatles zastąpili go w połowie sierpnia Ringo Starrem, który opuścił zespół Rory Storm and the Hurricanes, aby do nich dołączyć.
Sesja 4 września w EMI zaowocowała nagraniem „Love Me Do” z udziałem Starra na perkusji, ale niezadowolony Martin zatrudnił perkusistę Andy'ego White'a na trzecią sesję zespołu tydzień później, podczas której powstały nagrania „Love Me Do”, „Please Please Me” oraz „P.S. I Love You”.
11 lutego 1963 roku The Beatles nagrali dziesięć utworów podczas jednej sesji studyjnej na swój debiutancki album długogrający, Please Please Me.
Pod koniec października The Beatles rozpoczęli pięciodniową trasę koncertową po Szwecji. Po powrocie do Wielkiej Brytanii 31 października, w ulewnym deszczu na lotnisku Heathrow powitało ich kilkuset krzyczących fanów. Około 50 do 100 dziennikarzy i fotografów, a także przedstawiciele BBC, również dołączyli do powitania na lotnisku, co było pierwszym z ponad 100 takich wydarzeń.
7 lutego 1964 roku The Beatles opuścili Wielką Brytanię, a na lotnisku Heathrow zgromadziło się około 4000 fanów, machających i krzyczących podczas startu samolotu. Po wylądowaniu na nowojorskim lotnisku im. Johna F. Kennedy'ego powitał ich rozentuzjazmowany tłum szacowany na 3000 osób.
Dwa dni później dali swój pierwszy występ na żywo w amerykańskiej telewizji w programie The Ed Sullivan Show, który obejrzało około 73 miliony widzów w ponad 23 milionach gospodarstw domowych, co stanowiło 34 procent populacji Ameryki.
Zespół poleciał na Florydę, gdzie po raz drugi wystąpili w cotygodniowym programie The Ed Sullivan Show przed kolejnymi 70 milionami widzów, po czym 22 lutego wrócili do Wielkiej Brytanii.
Brak zainteresowania ze strony Capitol Records przez cały 1963 rok nie pozostał niezauważony, a konkurent, United Artists Records, zachęcił swój dział filmowy do zaoferowania The Beatles kontraktu na trzy filmy, głównie ze względu na potencjał komercyjny ścieżek dźwiękowych w USA. Wyreżyserowany przez Richarda Lestera film A Hard Day's Night zaangażował zespół na sześć tygodni w marcu i kwietniu 1964 roku, podczas których grali samych siebie w komedii muzycznej. Film miał premierę odpowiednio w Londynie i Nowym Jorku w lipcu i sierpniu i odniósł międzynarodowy sukces, a niektórzy krytycy porównywali go do twórczości braci Marx.
Podczas trasy koncertowej po USA w 1964 roku grupa zetknęła się z rzeczywistością segregacji rasowej panującej wówczas w kraju, zwłaszcza na Południu. Kiedy poinformowano ich, że miejsce ich koncertu 11 września, Gator Bowl w Jacksonville na Florydzie, jest miejscem segregacji, Beatlesi oświadczyli, że odmówią występu, jeśli publiczność nie będzie zintegrowana. Lennon stwierdził: „Nigdy nie gramy dla segregowanej publiczności i nie zamierzamy zaczynać teraz... Wolałbym stracić nasze honorarium”. Władze miasta ustąpiły i zgodziły się na zintegrowany pokaz. Grupa odwołała również rezerwacje w przeznaczonym tylko dla białych hotelu George Washington w Jacksonville.
Trzecia trasa koncertowa grupy po USA rozpoczęła się występem przed rekordową publicznością 55 600 osób na Shea Stadium w Nowym Jorku 15 sierpnia 1965 roku – „być może najsłynniejszy ze wszystkich koncertów Beatlesów”, jak opisał to Lewisohn.
Beatlesi udali się do Pałacu Buckingham, aby odebrać swoje medale (MBE) od królowej 26 października 1965 roku, po tym jak królowa Elżbieta II mianowała wszystkich czterech członków zespołu Kawalerami Orderu Imperium Brytyjskiego (MBE) na wniosek premiera Harolda Wilsona.
Prawie natychmiast po powrocie do domu Beatlesi musieli zmierzyć się z ostrą reakcją amerykańskich konserwatystów religijnych i społecznych (a także Ku Klux Klanu) na komentarz, który Lennon wygłosił w marcowym wywiadzie dla brytyjskiej dziennikarki Maureen Cleave. „Chrześcijaństwo przeminie” – powiedział Lennon. „Zniknie i skurczy się. Nie muszę się o to spierać; mam rację i udowodnię, że mam rację. ... Jezus był w porządku, ale jego uczniowie byli tępi i przeciętni. To ich przekręcanie wszystkiego psuje to dla mnie”.
Komentarz Lennona przeszedł w Anglii niemal niezauważony, ale kiedy pięć miesięcy później – w przeddzień sierpniowej trasy grupy po USA – wydrukował go amerykański magazyn dla nastolatków Datebook, wywołało to kontrowersje wśród chrześcijan w amerykańskim „Pasie Biblijnym”. Watykan wystosował protest, a stacje hiszpańskie i holenderskie oraz południowoafrykański krajowy nadawca radiowy nałożyli zakaz odtwarzania płyt Beatlesów.
Koncert zespołu w Candlestick Park w San Francisco 29 sierpnia był ich ostatnim komercyjnym koncertem. Wyznaczył on koniec czteroletniego okresu zdominowanego przez niemal nieustanne trasy koncertowe, które obejmowały ponad 1400 występów na całym świecie.
25 czerwca 1967 roku Beatlesi wykonali swój nadchodzący singiel „All You Need Is Love” dla szacowanej widowni 350 milionów widzów w programie Our World, pierwszym globalnym połączeniu telewizyjnym na żywo. Wydana tydzień później, podczas Lata Miłości, piosenka została przyjęta jako hymn ruchu flower power.
Ukończenie i miksowanie utworu „I Want You (She's So Heavy)” 20 sierpnia 1969 roku było ostatnią okazją, kiedy wszyscy czterej Beatlesi byli razem w tym samym studiu.
Lennon ogłosił swoje odejście reszcie grupy 20 września, ale zgodził się wstrzymać z publicznym ogłoszeniem, aby uniknąć osłabienia sprzedaży nadchodzącego albumu.
McCartney był niezadowolony z podejścia producenta, a zwłaszcza z wystawnej orkiestracji w „The Long and Winding Road”, która angażowała czternastoosobowy chór i 36-osobowy zespół instrumentalny. Żądania McCartneya, aby przywrócić zmiany w piosence, zostały zignorowane, a on sam publicznie ogłosił swoje odejście z zespołu 10 kwietnia 1970 roku, tydzień przed wydaniem swojego pierwszego, solowego albumu o tym samym tytule.
8 maja ukazał się wyprodukowany przez Spectora album Let It Be. Towarzyszący mu singiel „The Long and Winding Road” był ostatnim singlem Beatlesów; został wydany w Stanach Zjednoczonych, ale nie w Wielkiej Brytanii.
McCartney złożył pozew o rozwiązanie partnerstwa kontraktowego Beatlesów 31 grudnia 1970 roku.
Spory prawne trwały długo po rozpadzie zespołu, a rozwiązanie nie zostało sformalizowane aż do 29 grudnia 1974 roku, kiedy to John Lennon podpisał dokumenty kończące partnerstwo podczas wakacji z rodziną w Walt Disney World Resort na Florydzie.
W grudniu 1980 roku Lennon został zastrzelony przed swoim apartamentem w Nowym Jorku.
W 1988 roku Beatlesi zostali wprowadzeni do Rock and Roll Hall of Fame w pierwszym roku, w którym kwalifikowali się do tego wyróżnienia. Harrison i Starr wzięli udział w ceremonii wraz z wdową po Lennonie, Yoko Ono, oraz jego dwoma synami, Julianem i Seanem. McCartney odmówił udziału, powołując się na nierozwiązane „różnice biznesowe”, które sprawiłyby, że „czułby się jak kompletny hipokryta, machając i uśmiechając się do nich podczas fałszywego zjazdu”.
Beatles 1, kompilacja brytyjskich i amerykańskich hitów numer jeden zespołu, została wydana 13 listopada 2000 roku. Stała się najszybciej sprzedającym się albumem wszech czasów, z 3,6 miliona sprzedanych egzemplarzy w pierwszym tygodniu i 13 milionami w ciągu miesiąca. Znalazła się na szczycie list przebojów w co najmniej 28 krajach. Według stanu na kwiecień 2009 roku kompilacja sprzedała się w nakładzie 31 milionów egzemplarzy na całym świecie i jest najlepiej sprzedającym się albumem tamtej dekady w Stanach Zjednoczonych.
Harrison zmarł na raka płuc z przerzutami w listopadzie 2001 roku.
26 stycznia 2014 roku McCartney i Starr wystąpili razem podczas 56. dorocznej ceremonii rozdania nagród Grammy, która odbyła się w Staples Center w Los Angeles.
