Ελέγξτε τα πιο αξέχαστα γεγονότα στην ιστορία στο Ευρώπη.
Οι ιλλυρικές φυλές επαναστάτησαν και έπρεπε να κατασταλούν, ενώ τρεις πλήρεις λεγεώνες υπό τη διοίκηση του Πόπλιου Κουίνκτιλιου Βάρου παγιδεύτηκαν και καταστράφηκαν στη Μάχη του Τευτοβούργιου Δρυμού το 9 μ.Χ. από γερμανικές φυλές με επικεφαλής τον Αρμίνιο.
Το 13 μ.Χ. ψηφίστηκε νόμος που επέκτεινε τις εξουσίες του Αυγούστου επί των επαρχιών στον Τιβέριο, έτσι ώστε οι νόμιμες εξουσίες του Τιβέριου να είναι ισοδύναμες και ανεξάρτητες από εκείνες του Αυγούστου.
Το 14 μ.Χ. ο Αύγουστος πέθανε σε ηλικία εβδομήντα πέντε ετών, έχοντας κυβερνήσει την αυτοκρατορία για σαράντα χρόνια, και τον διαδέχθηκε ως αυτοκράτορας ο Τιβέριος.
Τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Τιβέριου ήταν σχετικά ειρηνικά. Ο Τιβέριος εξασφάλισε τη συνολική ισχύ της Ρώμης και εμπλούτισε το θησαυροφυλάκιό της. Ωστόσο, η διακυβέρνησή του σύντομα άρχισε να χαρακτηρίζεται από παράνοια. Ξεκίνησε μια σειρά από δίκες για προδοσία και εκτελέσεις, οι οποίες συνεχίστηκαν μέχρι τον θάνατό του το 37.
Ο Σηιανός άρχισε επίσης να εδραιώνει τη δική του εξουσία· το 31 ονομάστηκε συνύπατος με τον Τιβέριο και παντρεύτηκε τη Λιβίλλα, την ανιψιά του αυτοκράτορα.
Ο Τιβέριος πέθανε στο Μισένο στις 16 Μαρτίου 37 μ.Χ., λίγους μήνες πριν από τα 78α γενέθλιά του.
Την εποχή του θανάτου του Τιβέριου, οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που θα μπορούσαν να τον διαδεχθούν είχαν σκοτωθεί. Ο λογικός διάδοχος (και προσωπική επιλογή του Τιβέριου) ήταν ο 24χρονος τρισέγγονός του, Γάιος, γνωστότερος ως "Καλιγούλας" ("μικρές μπότες").
Ο Καλιγούλας που εμφανίστηκε στα τέλη του 37 επέδειξε χαρακτηριστικά ψυχικής αστάθειας που οδήγησαν τους σύγχρονους σχολιαστές να τον διαγνώσουν με ασθένειες όπως εγκεφαλίτιδα, η οποία μπορεί να προκαλέσει ψυχική διαταραχή, υπερθυρεοειδισμό ή ακόμα και νευρικό κλονισμό (ίσως προκληθέντα από το άγχος της θέσης του).
Το 41, ο Καλιγούλας δολοφονήθηκε από τον διοικητή της φρουράς Κάσσιο Χαιρέα. Επίσης σκοτώθηκαν η τέταρτη σύζυγός του Καισωνία και η κόρη τους Ιουλία Δρουσίλλα. Για δύο ημέρες μετά τη δολοφονία του, η σύγκλητος συζητούσε τα πλεονεκτήματα της αποκατάστασης της Δημοκρατίας.
Ο Κλαύδιος ήταν νεότερος αδελφός του Γερμανικού και θεωρούνταν από καιρό αδύναμος και ανόητος από την υπόλοιπη οικογένειά του. Η Πραιτωριανή Φρουρά, ωστόσο, τον ανακήρυξε αυτοκράτορα. Ο Κλαύδιος δεν ήταν ούτε παρανοϊκός όπως ο θείος του Τιβέριος, ούτε παράφρων όπως ο ανιψιός του Καλιγούλας, και ήταν, επομένως, σε θέση να διοικήσει την Αυτοκρατορία με λογική ικανότητα.
Το 43, ο Κλαύδιος επανέλαβε τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Βρετανίας που είχε ξεκινήσει ο Ιούλιος Καίσαρας τη δεκαετία του 50 π.Χ. και ενσωμάτωσε περισσότερες ανατολικές επαρχίες στην αυτοκρατορία.
Στην προσωπική του οικογενειακή ζωή, ο Κλαύδιος ήταν λιγότερο επιτυχημένος. Η σύζυγός του Μεσσαλίνα τον απατούσε· όταν το έμαθε, την εκτέλεσε και παντρεύτηκε την ανιψιά του, Αγριππίνα τη Νεότερη.
Ο Κλαύδιος θεοποιήθηκε αργότερα εκείνο το έτος. Ο θάνατος του Κλαύδιου άνοιξε τον δρόμο για τον γιο της Αγριππίνας, τον 17χρονο Λεύκιο Δομίτιο Νέρωνα.
Ο Νέρωνας κυβέρνησε από το 54 έως το 68. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, ο Νέρωνας εστίασε μεγάλο μέρος της προσοχής του στη διπλωματία, το εμπόριο και την αύξηση του πολιτιστικού κεφαλαίου της αυτοκρατορίας.
Πίστευε ότι ήταν θεός και αποφάσισε να χτίσει ένα πολυτελές παλάτι για τον εαυτό του. Ο λεγόμενος Domus Aurea, που σημαίνει χρυσό σπίτι στα λατινικά, κατασκευάστηκε πάνω στα καμένα ερείπια της Ρώμης μετά τη Μεγάλη Πυρκαγιά της Ρώμης (64). Ο Νέρωνας ήταν τελικά υπεύθυνος για τη φωτιά. Μέχρι τότε ο Νέρωνας ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής παρά τις προσπάθειές του να κατηγορήσει τους Χριστιανούς για τα περισσότερα προβλήματα του καθεστώτος του.
Ο Σέρβιος Σουλπίκιος Γάλβας, γεννημένος ως Λούκιος Λίβιος Οκέλλα Σουλπίκιος Γάλβας, ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας που κυβέρνησε από το 68 έως το 69 μ.Χ. Ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας στο Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων και ανέλαβε τη θέση μετά την αυτοκτονία του Αυτοκράτορα Νέρωνα. Η σωματική αδυναμία και η γενική απάθεια του Γάλβα τον οδήγησαν στο να παραγκωνιστεί από τους ευνοούμενους. Μη μπορώντας να κερδίσει τη δημοτικότητα του λαού ή να διατηρήσει την υποστήριξη της Πραιτωριανής Φρουράς, ο Γάλβας δολοφονήθηκε από τον Όθωνα, ο οποίος έγινε αυτοκράτορας στη θέση του.
Ένα στρατιωτικό πραξικόπημα ανάγκασε τον Νέρωνα να κρυφτεί. Αντιμετωπίζοντας την εκτέλεση από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο, φέρεται να αυτοκτόνησε το 68. Σύμφωνα με τον Κάσσιο Δίωνα, τα τελευταία λόγια του Νέρωνα ήταν «Ζευ, τι καλλιτέχνης χάνεται μαζί μου!»
Ο Μάρκος Όθων ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας για τρεις μήνες, από τις 15 Ιανουαρίου έως τις 16 Απριλίου του 69. Ήταν ο δεύτερος αυτοκράτορας του Έτους των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων. Κληρονομώντας το πρόβλημα της εξέγερσης του Βιτέλλιου, διοικητή του στρατού στην Κάτω Γερμανία, ο Όθων οδήγησε μια υπολογίσιμη δύναμη που συνάντησε τον στρατό του Βιτέλλιου στη Μάχη του Μπετριάκου. Αφού οι αρχικές συγκρούσεις είχαν ως αποτέλεσμα 40.000 απώλειες και την υποχώρηση των δυνάμεών του, ο Όθων αυτοκτόνησε αντί να συνεχίσει τη μάχη, και ο Βιτέλλιος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας.
Ο Αύλος Βιτέλλιος ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας για οκτώ μήνες, από τις 19 Απριλίου έως τις 20 Δεκεμβρίου του 69 μ.Χ. Ο Βιτέλλιος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας μετά τη γρήγορη διαδοχή των προηγούμενων αυτοκρατόρων Γάλβα και Όθωνα, σε ένα έτος εμφυλίου πολέμου γνωστό ως Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων. Η αξίωσή του για τον θρόνο αμφισβητήθηκε σύντομα από λεγεώνες που στάθμευαν στις ανατολικές επαρχίες, οι οποίες ανακήρυξαν τον διοικητή τους Βεσπασιανό αυτοκράτορα. Ακολούθησε πόλεμος, που οδήγησε σε συντριπτική ήττα για τον Βιτέλλιο στη Δεύτερη Μάχη του Μπετριάκου στη βόρεια Ιταλία. Μόλις συνειδητοποίησε ότι η υποστήριξή του κλονιζόταν, ο Βιτέλλιος ετοιμάστηκε να παραιτηθεί υπέρ του Βεσπασιανού. Δεν του επιτράπηκε να το πράξει από τους υποστηρικτές του, με αποτέλεσμα μια βάναυση μάχη για τη Ρώμη μεταξύ των δυνάμεων του Βιτέλλιου και των στρατών του Βεσπασιανού. Εκτελέστηκε στη Ρώμη από τους στρατιώτες του Βεσπασιανού στις 20 Δεκεμβρίου του 69.
Ως αποτέλεσμα της Δεύτερης Μάχης του Μπετριάκου, ο Βεσπασιανός έγινε ο τέταρτος και τελευταίος αυτοκράτορας που βασίλεψε στο Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων, ίδρυσε τη δυναστεία των Φλαβίων που κυβέρνησε την Αυτοκρατορία για 27 χρόνια.
Η Εξέγερση των Βαταβών έλαβε χώρα στη ρωμαϊκή επαρχία της Κάτω Γερμανίας μεταξύ 69 και 70 μ.Χ. Ήταν μια εξέγερση κατά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που ξεκίνησε από τους Βαταβούς, μια μικρή αλλά στρατιωτικά ισχυρή γερμανική φυλή που κατοικούσε στη Βαταβία, στο δέλτα του ποταμού Ρήνου. Σύντομα ενώθηκαν μαζί τους κελτικές φυλές από τη Γαλατία Βελγική και ορισμένες γερμανικές φυλές.
Ο Βεσπασιανός ξεκίνησε την κατασκευή του Κολοσσαίου.
Ο Τίτος, διάδοχος του Βεσπασιανού, απέδειξε γρήγορα την αξία του, αν και η σύντομη βασιλεία του σημαδεύτηκε από καταστροφές, συμπεριλαμβανομένης της έκρηξης του Βεζούβιου στην Πομπηία. Πραγματοποίησε τις τελετές έναρξης στο ακόμα ημιτελές Κολοσσαίο, αλλά πέθανε το 81.
Ο Βεζούβιος εξερράγη στην Πομπηία.
Ο αδελφός του Τίτου, ο Δομιτιανός, τον διαδέχθηκε. Έχοντας εξαιρετικά κακές σχέσεις με τη Σύγκλητο, ο Δομιτιανός δολοφονήθηκε τον Σεπτέμβριο του 96.
Ο Δομιτιανός απέκρουσε τους Δάκες στον Δακικό του Πόλεμο· οι Δάκες είχαν επιδιώξει να κατακτήσουν τη Μοισία, νότια του Δούναβη στα ρωμαϊκά Βαλκάνια.
Στις 18 Σεπτεμβρίου του 96, ο Δομιτιανός δολοφονήθηκε σε μια συνωμοσία στο παλάτι που περιελάμβανε μέλη της Πραιτωριανής Φρουράς και αρκετούς από τους απελεύθερούς του. Την ίδια μέρα, ο Νέρβας ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο. Ως νέος ηγεμόνας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ορκίστηκε να αποκαταστήσει τις ελευθερίες που είχαν περιοριστεί κατά τη διάρκεια της αυταρχικής κυβέρνησης του Δομιτιανού.
Η σύντομη βασιλεία του Νέρβα σημαδεύτηκε από οικονομικές δυσκολίες και την αδυναμία του να επιβάλει την εξουσία του στον ρωμαϊκό στρατό. Μια εξέγερση της Πραιτωριανής Φρουράς τον Οκτώβριο του 97 τον ανάγκασε ουσιαστικά να υιοθετήσει έναν κληρονόμο. Μετά από κάποια διαβούλευση, ο Νέρβας υιοθέτησε τον Τραϊανό, έναν νεαρό και δημοφιλή στρατηγό, ως διάδοχό του.
Μετά από μόλις δεκαπέντε μήνες στο αξίωμα, ο Νέρβας πέθανε από φυσικά αίτια στις 27 Ιανουαρίου του 98. Μετά τον θάνατό του, διαδέχθηκε και θεοποιήθηκε από τον Τραϊανό.
Με την άνοδό του στον θρόνο, ο Τραϊανός προετοίμασε και εξαπέλυσε μια προσεκτικά σχεδιασμένη στρατιωτική εισβολή στη Δακία, μια περιοχή βόρεια του κάτω Δούναβη, οι κάτοικοι της οποίας, οι Δάκες, ήταν από καιρό αντίπαλοι της Ρώμης. Το 101, ο Τραϊανός διέσχισε προσωπικά τον Δούναβη και νίκησε τους στρατούς του Δάκα βασιλιά Δεκεβάλου στη Μάχη των Ταπών.
Ο Δεκέβαλος συμμορφώθηκε με τους όρους για ένα διάστημα, αλλά σύντομα άρχισε να υποκινεί εξέγερση. Το 105 ο Τραϊανός εισέβαλε ξανά και μετά από μια ετήσια εισβολή νίκησε τελικά τους Δάκες κατακτώντας την πρωτεύουσά τους, τη Σαρμιζεγετούσα Ρέγια. Ο βασιλιάς Δεκέβαλος, στριμωγμένος από το ρωμαϊκό ιππικό, τελικά αυτοκτόνησε αντί να συλληφθεί και να ταπεινωθεί στη Ρώμη.
Η κατάκτηση της Δακίας ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα για τον Τραϊανό, ο οποίος διέταξε 123 ημέρες εορτασμών σε όλη την αυτοκρατορία. Κατασκεύασε επίσης τη Στήλη του Τραϊανού στη μέση της Αγοράς του Τραϊανού στη Ρώμη για να δοξάσει τη νίκη.
Μία από τις καλύτερα διατηρημένες ήταν η αρχαία Ουλπία Βιβλιοθήκη που χτίστηκε από τον αυτοκράτορα Τραϊανό. Ολοκληρώθηκε το 112/113 μ.Χ. και αποτελούσε μέρος της Αγοράς του Τραϊανού που χτίστηκε στον Καπιτωλίνο Λόφο. Η Στήλη του Τραϊανού χώριζε τις ελληνικές και λατινικές αίθουσες που ήταν αντικριστές. Η κατασκευή είχε ύψος περίπου πενήντα πόδια, με την κορυφή της στέγης να φτάνει σχεδόν τα εβδομήντα πόδια.
Ο Τραϊανός κατέστειλε τον Πόλεμο του Κίτου, μια εβραϊκή εξέγερση στις ανατολικές επαρχίες.
Παρά την εξαιρετική του ικανότητα ως στρατιωτικού διοικητή, η βασιλεία του Αδριανού σημαδεύτηκε περισσότερο από την υπεράσπιση των τεράστιων εδαφών της αυτοκρατορίας, παρά από μεγάλες στρατιωτικές συγκρούσεις.
Ο Αδριανός απάλλαξε τον κυβερνήτη της Ιουδαίας, τον εξαιρετικό Μαυριτανό στρατηγό Λούσιο Κουίετο, από την προσωπική του φρουρά Μαυριτανών βοηθητικών στρατευμάτων· στη συνέχεια κινήθηκε για να καταστείλει τις ταραχές κατά μήκος των συνόρων του Δούναβη. Δεν υπήρξε δημόσια δίκη για τους τέσσερις – δικάστηκαν ερήμην, καταδιώχθηκαν και θανατώθηκαν. Ο Αδριανός ισχυρίστηκε ότι ο Αττιανός είχε ενεργήσει με δική του πρωτοβουλία και τον αντάμειψε με συγκλητικό αξίωμα και υπατικό βαθμό· στη συνέχεια τον έθεσε σε αποστρατεία, το αργότερο μέχρι το 120. Ο Αδριανός διαβεβαίωσε τη σύγκλητο ότι στο εξής το αρχαίο δικαίωμά τους να διώκουν και να κρίνουν τους δικούς τους θα γινόταν σεβαστό. Στη Ρώμη, ο πρώην κηδεμόνας του Αδριανού και νυν Έπαρχος του Πραιτωρίου, Αττιανός, ισχυρίστηκε ότι αποκάλυψε μια συνωμοσία στην οποία εμπλέκονταν ο Λούσιος Κουίετος και τρεις άλλοι κορυφαίοι συγκλητικοί, ο Λούκιος Πουβλίλιος Κέλσος, ο Αύλος Κορνήλιος Πάλμα Φροντονιανός και ο Γάιος Αβίδιος Νιγρίνος.
Πριν από την άφιξη του Αδριανού στη Βρετανία, η επαρχία είχε υποστεί μια μεγάλη εξέγερση, από το 119 έως το 121. Επιγραφές αναφέρουν μια expeditio Britannica που περιελάμβανε σημαντικές μετακινήσεις στρατευμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποστολής ενός αποσπάσματος (vexillatio), που αποτελούνταν από περίπου 3.000 στρατιώτες. Ο Φρόντων γράφει για τις στρατιωτικές απώλειες στη Βρετανία εκείνη την εποχή.
Έχοντας υπηρετήσει στα αξιώματα του ταμία (quaestor) και του πραίτορα με μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη επιτυχία, ο Αντωνίνος Πίος έλαβε την υπατεία το 120, έχοντας ως συνάδελφο τον Λούκιο Κατίλιο Σεβήρο.
Ένα ιερό ανεγέρθηκε στην Υόρκη προς τιμήν της Βρετανίας ως θεϊκής προσωποποίησης της Βρετανίας· κόπηκαν νομίσματα που έφεραν την εικόνα της, με την ένδειξη BRITANNIA. Μέχρι το τέλος του 122, ο Αδριανός είχε ολοκληρώσει την επίσκεψή του στη Βρετανία. Δεν είδε ποτέ το ολοκληρωμένο τείχος που φέρει το όνομά του.
Οι επιγραφές στα νομίσματα του 119–120 πιστοποιούν ότι ο Κόιντος Πομπήιος Φάλκων στάλθηκε για να αποκαταστήσει την τάξη. Το 122 ο Αδριανός ξεκίνησε την κατασκευή ενός τείχους, «για να χωρίσει τους Ρωμαίους από τους βαρβάρους». Η ιδέα ότι το τείχος χτίστηκε για να αντιμετωπιστεί μια πραγματική απειλή ή η αναζωπύρωσή της, ωστόσο, είναι πιθανή αλλά παρ' όλα αυτά εικαστική.
Λίγο αργότερα, το 125, ο Αδριανός διόρισε τον Κόιντο Μάρκιο Τούρβο ως Έπαρχο του Πραιτωρίου. Ο Τούρβων ήταν στενός του φίλος, κορυφαία προσωπικότητα της τάξης των ιππέων, ανώτερος δικαστής του δικαστηρίου και επίτροπος.
Ο Αντωνίνος Πίος κέρδισε μεγάλη εύνοια από τον Αδριανό, ο οποίος τον υιοθέτησε ως γιο και διάδοχό του στις 25 Φεβρουαρίου 138, μετά τον θάνατο του πρώτου θετού γιου του Λούκιου Αίλιου, υπό τον όρο ότι ο Αντωνίνος θα υιοθετούσε με τη σειρά του τον Μάρκο Άννιο Βήρο, γιο του αδελφού της συζύγου του, και τον Λούκιο, γιο του Λούκιου Αίλιου, οι οποίοι αργότερα έγιναν οι αυτοκράτορες Μάρκος Αυρήλιος και Λούκιος Βήρος.
Η βασιλεία του Αντωνίνου Πίου ήταν συγκριτικά ειρηνική· υπήρξαν αρκετές στρατιωτικές αναταραχές σε όλη την Αυτοκρατορία κατά την εποχή του, στη Μαυριτανία, την Ιουδαία και μεταξύ των Βριγάντων στη Βρετανία, αλλά καμία από αυτές δεν θεωρείται σοβαρή.
Ο Μάρκος Αυρήλιος είχε ήδη οριστεί ύπατος μαζί με τον Αντωνίνο το 140, λαμβάνοντας τον τίτλο του Καίσαρα, δηλαδή του διαδόχου. Καθώς ο Αντωνίνος γερνούσε, ο Μάρκος ανέλαβε περισσότερα διοικητικά καθήκοντα.
Ωστόσο, στη Βρετανία ο Αντωνίνος αποφάσισε να ακολουθήσει μια νέα, πιο επιθετική πορεία, με τον διορισμό ενός νέου κυβερνήτη το 139, του Κόιντου Λόλλιου Ουρβικού, ο οποίος καταγόταν από τη Νουμιδία και ήταν προηγουμένως κυβερνήτης της Κάτω Γερμανίας, καθώς και «νέος άνθρωπος» (homo novus). Κατόπιν εντολών του αυτοκράτορα, ο Λόλλιος ανέλαβε μια εισβολή στη νότια Σκωτία, κερδίζοντας μερικές σημαντικές νίκες και κατασκευάζοντας το Τείχος του Αντωνίνου από τον κόλπο Φερθ οφ Φορθ έως τον κόλπο Φερθ οφ Κλάιντ. Το τείχος, ωστόσο, σταδιακά τέθηκε εκτός λειτουργίας στα μέσα της δεκαετίας του 150 και τελικά εγκαταλείφθηκε αργά κατά τη διάρκεια της βασιλείας (αρχές της δεκαετίας του 160), για λόγους που δεν είναι ακόμη απόλυτα σαφείς.
Μέχρι τον 2ο αιώνα μ.Χ., τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι οι Σκύθες είχαν σε μεγάλο βαθμό αφομοιωθεί από τους Σαρμάτες και τους Αλανούς.
Ο Αντωνίνος ήταν ήδη άρρωστος· πέθανε στις 7 Μαρτίου.
Ο Μάρκος ήταν ουσιαστικά ο μοναδικός ηγεμόνας της Αυτοκρατορίας. Οι επισημότητες της θέσης θα ακολουθούσαν. Η σύγκλητος σύντομα θα του απένειμε το όνομα Αύγουστος και τον τίτλο του αυτοκράτορα (imperator), και σύντομα θα εκλεγόταν επίσημα ως Pontifex Maximus, αρχιερέας των επίσημων λατρειών. Ο Μάρκος έδειξε κάποια αντίσταση: ο βιογράφος γράφει ότι «αναγκάστηκε» να αναλάβει την αυτοκρατορική εξουσία.
Ο Βέρος ξεκίνησε την πολιτική του σταδιοδρομία ως ταμίας (quaestor) το 153, έγινε ύπατος το 154 και το 161 ήταν ξανά ύπατος με τον Μάρκο Αυρήλιο ως ανώτερο συνεργάτη του.
Η Αντωνίνειος Πανώλη, γνωστή και ως πανώλη του Γαληνού, του Έλληνα ιατρού που ζούσε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και την περιέγραψε. Υποπτεύεται ότι επρόκειτο για ευλογιά ή ιλαρά. Οι συνολικοί θάνατοι εκτιμώνται σε πέντε εκατομμύρια και η νόσος σκότωσε έως και το ένα τρίτο του πληθυσμού σε ορισμένες περιοχές και κατέστρεψε τον ρωμαϊκό στρατό.
Η Αντωνίνειος Πανώλη του 165 έως 180 μ.Χ., γνωστή και ως Πανώλη του Γαληνού (από το όνομα του Έλληνα ιατρού που ζούσε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και την περιέγραψε), ήταν μια αρχαία πανδημία που μεταφέρθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από στρατεύματα που επέστρεφαν από εκστρατείες στην Εγγύς Ανατολή. Η ασθένεια ξέσπασε ξανά εννέα χρόνια αργότερα, σύμφωνα με τον Ρωμαίο ιστορικό Δίωνα Κάσσιο (155–235), προκαλώντας έως και 2.000 θανάτους την ημέρα στη Ρώμη, το ένα τέταρτο όσων προσβλήθηκαν, δίνοντας στην ασθένεια ποσοστό θνησιμότητας περίπου 25%. Οι συνολικοί θάνατοι έχουν εκτιμηθεί σε πέντε εκατομμύρια, και η ασθένεια σκότωσε έως και το ένα τρίτο του πληθυσμού σε ορισμένες περιοχές και κατέστρεψε τον ρωμαϊκό στρατό.
Την άνοιξη του 168 ξέσπασε πόλεμος στα σύνορα του Δούναβη όταν οι Μαρκομάνοι εισέβαλαν στη ρωμαϊκή επικράτεια. Αυτός ο πόλεμος θα διαρκούσε μέχρι το 180, αλλά ο Βέρος δεν πρόλαβε το τέλος του. Το 168, καθώς ο Βέρος και ο Μάρκος Αυρήλιος επέστρεφαν στη Ρώμη από το μέτωπο, ο Βέρος αρρώστησε με συμπτώματα που αποδόθηκαν σε τροφική δηλητηρίαση, πεθαίνοντας μετά από λίγες ημέρες (169).
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Μάρκος, φιλόσοφος αλλά και αυτοκράτορας, έγραψε το βιβλίο του στωικής φιλοσοφίας γνωστό ως «Τα Εις Εαυτόν» (Meditations). Το βιβλίο έχει έκτοτε χαιρετιστεί ως η μεγάλη συνεισφορά του Μάρκου στη φιλοσοφία.
Όταν ο Μάρκος πέθανε το 180, ο θρόνος πέρασε στον γιο του Κόμμοδο, ο οποίος είχε ανυψωθεί στο αξίωμα του συναυτοκράτορα το 177.
Η πρώτη κρίση της βασιλείας ήρθε το 182 όταν η Λουκίλλα οργάνωσε μια συνωμοσία εναντίον του αδελφού της. Το κίνητρό της φέρεται να ήταν ο φθόνος για την αυτοκράτειρα Κρισπίνα. Ο σύζυγός της, Πομπηιανός, δεν εμπλεκόταν, αλλά δύο άνδρες που φέρονταν να είναι εραστές της, ο Μάρκος Ουμμίδιος Κουαδράτος Αννιανός (ο ύπατος του 167, ο οποίος ήταν επίσης πρώτος ξάδελφός της) και ο Άππιος Κλαύδιος Κουιντιανός, επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον Κόμμοδο καθώς έμπαινε σε ένα θέατρο. Απέτυχαν και συνελήφθησαν από τη σωματοφυλακή του αυτοκράτορα.
Στα τέλη του 2ου ή στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., ο Έλληνας ιατρός Γαληνός γράφει ότι οι Σκύθες, οι Σαρμάτες, οι Ιλλυριοί, οι γερμανικοί λαοί και άλλοι βόρειοι λαοί έχουν κοκκινωπά μαλλιά.
Στις 31 Δεκεμβρίου, η Μαρκία δηλητηρίασε το φαγητό του Κόμμοδου, αλλά εκείνος έκανε εμετό και απέβαλε το δηλητήριο, οπότε οι συνωμότες έστειλαν τον παλαιστή-σύντροφό του, Νάρκισσο, να τον στραγγαλίσει στο λουτρό του.
Στις 28 Μαρτίου 193, ο Πέρτιναξ βρισκόταν στο παλάτι του όταν ένα απόσπασμα περίπου τριακοσίων στρατιωτών της Πραιτωριανής Φρουράς όρμησε στις πύλες (διακόσιοι σύμφωνα με τον Κάσσιο Δίωνα). Οι πηγές υποδηλώνουν ότι είχαν λάβει μόνο το μισό από τον υποσχεμένο μισθό τους. Ούτε οι φρουροί που ήταν σε υπηρεσία ούτε οι αξιωματούχοι του παλατιού επέλεξαν να τους αντισταθούν. Ο Πέρτιναξ έστειλε τον Λαίτο να τους συναντήσει, αλλά εκείνος επέλεξε να ταχθεί με το μέρος των εξεγερμένων και εγκατέλειψε τον αυτοκράτορα.
Μετά τη δολοφονία του Πέρτινακα στις 28 Μαρτίου 193, η Πραιτωριανή φρουρά ανακοίνωσε ότι ο θρόνος θα πουληθεί σε αυτόν που θα προσέφερε το υψηλότερο τίμημα. Ο Τίτος Φλάβιος Κλαύδιος Σουλπικιανός, έπαρχος της Ρώμης και πεθερός του Πέρτινακα, ο οποίος βρισκόταν στο στρατόπεδο των Πραιτωριανών υποτίθεται για να ηρεμήσει τα στρατεύματα, άρχισε να κάνει προσφορές για τον θρόνο. Εν τω μεταξύ, ο Ιουλιανός έφτασε επίσης στο στρατόπεδο και, επειδή η είσοδός του εμποδίστηκε, φώναξε προσφορές στη φρουρά. Μετά από ώρες πλειστηριασμού, ο Σουλπικιανός υποσχέθηκε 20.000 σηστέρτια σε κάθε στρατιώτη· ο Ιουλιανός, φοβούμενος ότι ο Σουλπικιανός θα κέρδιζε τον θρόνο, προσέφερε τότε 25.000. Οι φρουροί δέχτηκαν την προσφορά του Ιουλιανού, άνοιξαν τις πύλες και τον ανακήρυξαν αυτοκράτορα. Απειλούμενη από τον στρατό, η σύγκλητος τον ανακήρυξε επίσης αυτοκράτορα. Η σύζυγός του και η κόρη του έλαβαν και οι δύο τον τίτλο της Αυγούστας.
Επειδή ο Ιουλιανός αγόρασε τη θέση του αντί να την αποκτήσει συμβατικά μέσω διαδοχής ή κατάκτησης, ήταν ένας βαθιά αντιδημοφιλής αυτοκράτορας. Όταν ο Ιουλιανός εμφανιζόταν δημόσια, συχνά τον υποδέχονταν με αποδοκιμασίες και φωνές «ληστή και πατροκτόνε». Κάποτε, ένα πλήθος εμπόδισε ακόμη και την πορεία του προς το Καπιτώλιο πετώντας του μεγάλες πέτρες.
Ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας το 193 από τους λεγεωνάριούς του στο Νωρικό κατά τη διάρκεια της πολιτικής αναταραχής που ακολούθησε τον θάνατο του Κόμμοδου, και εξασφάλισε την απόλυτη κυριαρχία στην αυτοκρατορία το 197 μετά την ήττα του τελευταίου του αντιπάλου, Κλόδιου Αλβίνου, στη μάχη του Λούγδουνου. Εξασφαλίζοντας τη θέση του ως αυτοκράτορας, ίδρυσε τη δυναστεία των Σεβήρων.
Ο Ιουλιανός καταδικάστηκε σε θάνατο.
Μέχρι τον 3ο αιώνα, ο Πλωτίνος είχε αναπτύξει διαλογιστικές τεχνικές, οι οποίες όμως δεν προσέλκυσαν οπαδούς μεταξύ των Χριστιανών διαλογιστών. Ο Άγιος Αυγουστίνος πειραματίστηκε με τις μεθόδους του Πλωτίνου και απέτυχε να επιτύχει έκσταση.
Λέγεται ότι ο Σεβήρος έδωσε τη διάσημη συμβουλή στους γιους του: «Να είστε ομόνοοι, να πλουτίζετε τους στρατιώτες, να περιφρονείτε όλους τους άλλους» πριν πεθάνει στις 4 Φεβρουαρίου 211. Με τον θάνατό του, ο Σεβήρος θεοποιήθηκε από τη Σύγκλητο και τον διαδέχθηκαν οι γιοι του, Καρακάλλας και Γέτας, οι οποίοι είχαν ως σύμβουλο τη μητέρα τους, Ιουλία Δόμνα. Ο Σεβήρος ενταφιάστηκε στο Μαυσωλείο του Αδριανού στη Ρώμη. Τα λείψανά του έχουν πλέον χαθεί.
Η τρέχουσα σταθερότητα της κοινής τους κυβέρνησης οφειλόταν μόνο στη μεσολάβηση και την ηγεσία της μητέρας τους, Ιουλίας Δόμνας, συνοδευόμενης από άλλους ανώτερους αυλικούς και στρατηγούς του στρατού. Ο ιστορικός Ηρωδιανός υποστήριξε ότι οι αδελφοί αποφάσισαν να χωρίσουν την αυτοκρατορία στα δύο, αλλά λόγω της έντονης αντίθεσης της μητέρας τους, η ιδέα απορρίφθηκε, όταν, μέχρι το τέλος του 211, η κατάσταση είχε γίνει ανυπόφορη. Ο Καρακάλλας προσπάθησε ανεπιτυχώς να δολοφονήσει τον Γέτα κατά τη διάρκεια της γιορτής των Σατουρναλίων (17 Δεκεμβρίου).
Τελικά, την επόμενη εβδομάδα, ο Καρακάλλας έβαλε τη μητέρα του να κανονίσει μια συνάντηση ειρήνης με τον αδελφό του στα διαμερίσματά της, στερώντας έτσι από τον Γέτα τους σωματοφύλακές του, και στη συνέχεια τον δολοφόνησε στην αγκαλιά της με τη βοήθεια εκατοντάρχων.
Στις 8 Απριλίου 217, ο Καρακάλλας δολοφονήθηκε ενώ ταξίδευε προς τις Κάρρες. Τρεις ημέρες αργότερα, ο Μακρίνος ανακηρύχθηκε Αύγουστος. Ο Διαδουμιανός ήταν γιος του Μακρίνου, γεννημένος το 208. Έλαβε τον τίτλο του Καίσαρα το 217, όταν ο πατέρας του έγινε Αύγουστος, και ανυψώθηκε σε συναυτοκράτορα το επόμενο έτος.
Ο Αλέξανδρος Σεβήρος υιοθετήθηκε ως γιος και Καίσαρας από τον ελαφρώς μεγαλύτερο και πολύ αντιδημοφιλή ξάδελφό του, τον αυτοκράτορα Ελαγάβαλο, μετά από παρότρυνση της επιδραστικής και ισχυρής Ιουλίας Μαίσα — η οποία ήταν γιαγιά και των δύο ξαδέλφων και είχε μεριμνήσει για την ανακήρυξη του αυτοκράτορα από την Τρίτη Λεγεώνα. Στις 6 Μαρτίου 222, όταν ο Αλέξανδρος ήταν μόλις δεκατεσσάρων ετών, κυκλοφόρησε μια φήμη στα στρατεύματα της πόλης ότι ο Αλέξανδρος είχε σκοτωθεί, προκαλώντας εξέγερση των φρουρών που είχαν ορκιστεί να τον προστατεύουν από τον Ελαγάβαλο και την άνοδό του στον θρόνο ως αυτοκράτορα.
Η διοίκηση της Αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αφέθηκε κυρίως στη γιαγιά του και τη μητέρα του (Ιουλία Σοαιμιάδα). Βλέποντας ότι η εξωφρενική συμπεριφορά του εγγονού της θα μπορούσε να σημάνει την απώλεια της εξουσίας, η Ιουλία Μαίσα έπεισε τον Ελαγάβαλο να αποδεχθεί τον ξάδελφό του Αλέξανδρο Σεβήρο ως Καίσαρα (και συνεπώς ως τον ονομαστικό μελλοντικό αυτοκράτορα). Ωστόσο, ο Αλέξανδρος ήταν δημοφιλής στα στρατεύματα, τα οποία έβλεπαν τον νέο τους αυτοκράτορα με αντιπάθεια: όταν ο Ελαγάβαλος, ζηλεύοντας αυτή τη δημοτικότητα, αφαίρεσε τον τίτλο του Καίσαρα από τον ξάδελφό του, η εξοργισμένη Πραιτωριανή Φρουρά ορκίστηκε να τον προστατεύσει. Ο Ελαγάβαλος και η μητέρα του δολοφονήθηκαν σε ανταρσία στο στρατόπεδο της Πραιτωριανής Φρουράς.
Ο Άγιος Βαλεντίνος του Τέρνι λέγεται ότι ήταν επίσκοπος που τελούσε μυστικούς γάμους για χριστιανικά ζευγάρια ενάντια στις διαταγές του αυτοκράτορα, γεγονός που γλίτωνε τους άνδρες από την κατάταξη στον στρατό.
Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι ο Βαλεντίνος αρνήθηκε να θυσιάσει σε παγανιστικούς θεούς. Όντας φυλακισμένος γι' αυτό, ο Βαλεντίνος έδωσε τη μαρτυρία του στη φυλακή και μέσω των προσευχών του θεράπευσε την κόρη του δεσμοφύλακα που έπασχε από τύφλωση. Την ημέρα της εκτέλεσής του, της άφησε ένα σημείωμα που ήταν υπογεγραμμένο, "Ο Βαλεντίνος σου". Υπάρχουν δύο πιθανές προσωπικότητες πίσω από τον χαρακτήρα του Αγίου Βαλεντίνου: ο Άγιος Βαλεντίνος της Ρώμης και ο Άγιος Βαλεντίνος του Τέρνι.
Η διεξαγωγή του πολέμου κατά μιας γερμανικής εισβολής στη Γαλατία οδήγησε στην ανατροπή του από τα στρατεύματα που διοικούσε, την εκτίμηση των οποίων ο εικοσιεπτάχρονος είχε χάσει κατά τη διάρκεια της εκστρατείας. Ο Αλέξανδρος αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους Γερμανούς εχθρούς του τους πρώτους μήνες του 235. Μέχρι τη στιγμή που έφτασαν εκείνος και η μητέρα του, η κατάσταση είχε ηρεμήσει, και έτσι η μητέρα του τον έπεισε ότι για να αποφευχθεί η βία, η προσπάθεια δωροδοκίας του γερμανικού στρατού για να παραδοθεί ήταν η πιο λογική πορεία δράσης. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, αυτή η τακτική σε συνδυασμό με την ανυπακοή των δικών του ανδρών κατέστρεψε τη φήμη και τη δημοτικότητά του. Ο Αλέξανδρος δολοφονήθηκε έτσι μαζί με τη μητέρα του σε ανταρσία της Legio XXII Primigenia στο Moguntiacum (Μάιντς) κατά τη διάρκεια συνάντησης με τους στρατηγούς του. Αυτές οι δολοφονίες εξασφάλισαν τον θρόνο για τον Μαξιμίνο. Πέθανε μετά από 13 χρόνια διακυβέρνησης.
Ο αυτοκράτορας στις αρχές του έτους ήταν ο Μαξιμίνος ο Θραξ, ο οποίος κυβερνούσε από το 235. Μεταγενέστερες πηγές ισχυρίζονται ότι ήταν ένας σκληρός τύραννος, και τον Ιανουάριο του 238, ξέσπασε εξέγερση στη Βόρεια Αφρική.
Ο ρωμαϊκός στρατός κατάφερε να κατακτήσει πολλά εδάφη που κάλυπταν την περιοχή της Μεσογείου και τις παράκτιες περιοχές στη νοτιοδυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική. Αυτά τα εδάφη φιλοξενούσαν πολλές διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες, τόσο αστικούς όσο και αγροτικούς πληθυσμούς. Η Δύση υπέφερε επίσης περισσότερο από την αστάθεια του 3ου αιώνα. Αυτή η διάκριση μεταξύ της καθιερωμένης εξελληνισμένης Ανατολής και της νεότερης εκλατινισμένης Δύσης παρέμεινε και έγινε όλο και πιο σημαντική στους επόμενους αιώνες, οδηγώντας σε μια σταδιακή αποξένωση των δύο κόσμων.
Μερικοί νεαροί αριστοκράτες στην Αφρική δολοφόνησαν τον αυτοκρατορικό φοροεισπράκτορα και στη συνέχεια προσέγγισαν τον περιφερειακό κυβερνήτη, Γορδιανό, και επέμειναν να ανακηρύξει τον εαυτό του αυτοκράτορα. Ο Γορδιανός συμφώνησε απρόθυμα, αλλά επειδή ήταν σχεδόν 80 ετών, αποφάσισε να κάνει τον γιο του συναυτοκράτορα, με ίση εξουσία. Η Σύγκλητος αναγνώρισε τον πατέρα και τον γιο ως αυτοκράτορες Γορδιανό Α' και Γορδιανό Β', αντίστοιχα. Η βασιλεία τους, ωστόσο, διήρκεσε μόνο 20 ημέρες. Ο Καπελιανός, ο κυβερνήτης της γειτονικής επαρχίας της Νουμιδίας, έτρεφε μνησικακία κατά των Γορδιανών. Οδήγησε έναν στρατό για να τους πολεμήσει και τους νίκησε αποφασιστικά στην Καρχηδόνα. Ο Γορδιανός Β' σκοτώθηκε στη μάχη και, ακούγοντας αυτά τα νέα, ο Γορδιανός Α' απαγχονίστηκε. Ο Γορδιανός Α' και ο Β' θεοποιήθηκαν από τη Σύγκλητο.
Στο μεταξύ, ο Μαξιμίνος, που είχε πλέον κηρυχθεί δημόσιος εχθρός, είχε ήδη αρχίσει να βαδίζει προς τη Ρώμη με έναν άλλο στρατό. Οι προηγούμενοι υποψήφιοι της συγκλήτου, οι Γορδιανοί, είχαν αποτύχει να τον νικήσουν και, γνωρίζοντας ότι θα πέθαιναν αν εκείνος πετύχαινε, η σύγκλητος χρειαζόταν έναν νέο αυτοκράτορα για να τον νικήσει. Χωρίς άλλους υποψήφιους στον ορίζοντα, στις 22 Απριλίου 238, εξέλεξαν δύο ηλικιωμένους συγκλητικούς, τον Πουπιηνό και τον Βαλβίνο (οι οποίοι ήταν και οι δύο μέλη μιας ειδικής συγκλητικής επιτροπής για την αντιμετώπιση του Μαξιμίνου), ως συν-αυτοκράτορες. Επομένως, ο Μάρκος Αντώνιος Γορδιανός Πίος, ο δεκατριάχρονος εγγονός του Γορδιανού Α', ονομάστηκε αυτοκράτορας Γορδιανός Γ', κατέχοντας την εξουσία μόνο ονομαστικά προκειμένου να κατευναστεί ο πληθυσμός της πρωτεύουσας, ο οποίος παρέμενε πιστός στην οικογένεια των Γορδιανών.
Τον Μάιο του 238, στρατιώτες της II Parthica στο στρατόπεδό του δολοφόνησαν τον ίδιο, τον γιο του και τους κύριους υπουργούς του. Τα κεφάλια τους αποκόπηκαν, τοποθετήθηκαν σε κοντάρια και μεταφέρθηκαν στη Ρώμη από ιππείς.
Η κατάσταση για τον Πουπιηνό και τον Βαλβίνο, παρά τον θάνατο του Μαξιμίνου, ήταν καταδικασμένη από την αρχή λόγω λαϊκών ταραχών, στρατιωτικής δυσαρέσκειας και μιας τεράστιας πυρκαγιάς που κατέκαψε τη Ρώμη τον Ιούνιο του 238. Στις 29 Ιουλίου, ο Πουπιηνός και ο Βαλβίνος δολοφονήθηκαν από την Πραιτωριανή Φρουρά και ο Γορδιανός ανακηρύχθηκε μοναδικός αυτοκράτορας.
Σε μια προσπάθεια να ενισχύσει το καθεστώς του, ο Φίλιππος κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια για να διατηρήσει καλές σχέσεις με τη Σύγκλητο και, από την αρχή της βασιλείας του, επιβεβαίωσε τις παλιές ρωμαϊκές αρετές και παραδόσεις.
Οι Κάρποι κινήθηκαν μέσω της Δακίας, διέσχισαν τον Δούναβη και εμφανίστηκαν στη Μοισία, όπου απείλησαν τα Βαλκάνια. Εγκαθιστώντας το αρχηγείο του στη Φιλιππούπολη της Θράκης, έσπρωξε τους Κάρπους πέρα από τον Δούναβη και τους καταδίωξε πίσω στη Δακία, έτσι ώστε μέχρι το καλοκαίρι του 246, να διεκδικήσει τη νίκη εναντίον τους, μαζί με τον τίτλο "Carpicus Maximus".
Καταβεβλημένος από τον αριθμό των εισβολών και των σφετεριστών, ο Φίλιππος προσφέρθηκε να παραιτηθεί, αλλά η Σύγκλητος αποφάσισε να στηρίξει τον αυτοκράτορα, με κάποιον Γάιο Μέσσιο Κόιντο Δέκιο να είναι ο πιο ένθερμος από όλους τους συγκλητικούς. Ο Φίλιππος εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από την υποστήριξή του που έστειλε τον Δέκιο στην περιοχή με ειδική διοίκηση που περιλάμβανε όλες τις επαρχίες της Παννονίας και της Μοισίας. Αυτό είχε διπλό σκοπό: τόσο την καταστολή της εξέγερσης του Πακατιανού όσο και την αντιμετώπιση των βαρβαρικών επιδρομών. Αν και ο Δέκιος κατάφερε να καταστείλει την εξέγερση, η δυσαρέσκεια στις λεγεώνες μεγάλωνε. Ο Δέκιος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας από τους στρατούς του Δούναβη την άνοιξη του 249 και βάδισε αμέσως κατά της Ρώμης.
Αν και ο Δέκιος προσπάθησε να έρθει σε συμφωνία με τον Φίλιππο, ο στρατός του Φιλίππου συνάντησε τον σφετεριστή κοντά στη σύγχρονη Βερόνα εκείνο το καλοκαίρι. Ο Δέκιος κέρδισε εύκολα τη μάχη και ο Φίλιππος σκοτώθηκε κάποια στιγμή τον Σεπτέμβριο του 249, είτε κατά τη διάρκεια των μαχών είτε δολοφονήθηκε από τους ίδιους του τους στρατιώτες που ήταν πρόθυμοι να ευχαριστήσουν τον νέο ηγεμόνα. Ο εντεκάχρονος γιος και κληρονόμος του Φιλίππου μπορεί να σκοτώθηκε μαζί με τον πατέρα του και ο Πρίσκος εξαφανίστηκε χωρίς ίχνη.
Η Πανώλη του Κυπριανού ξεσπά στη Ρώμη. Εκτιμάται ότι σκοτώνει περίπου 5.000 ανθρώπους την ημέρα.
Η Μάχη της Αβρίττου διεξήχθη μεταξύ των Ρωμαίων και μιας ομοσπονδίας γοτθικών και σκυθικών φυλών υπό τον Γότθο βασιλιά Κνίβα. Ο ρωμαϊκός στρατός των τριών λεγεώνων ηττήθηκε κατά κράτος και οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες Δέκιος και ο γιος του Ερέννιος Ετρούσκος σκοτώθηκαν και οι δύο στη μάχη.
Τον Ιούνιο του 251, ο Δέκιος και ο συν-αυτοκράτορας και γιος του Ερέννιος Ετρούσκος πέθαναν στη Μάχη της Αβρίττου από τα χέρια των Γότθων που υποτίθεται ότι θα τιμωρούσαν για τις επιδρομές τους στην αυτοκρατορία. Σύμφωνα με φήμες που υποστηρίζονται από τον Δέξιππο (έναν σύγχρονο Έλληνα ιστορικό) και το δέκατο τρίτο Σιβυλλικό Χρησμό, η αποτυχία του Δεκίου οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στον Γάλλο, ο οποίος είχε συνωμοτήσει με τους εισβολείς. Σε κάθε περίπτωση, όταν ο στρατός άκουσε τα νέα, οι στρατιώτες ανακήρυξαν τον Γάλλο αυτοκράτορα, παρά το γεγονός ότι ο Οστιλιανός, ο επιζών γιος του Δεκίου, ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο στη Ρώμη. Αυτή η ενέργεια του στρατού, και το γεγονός ότι ο Γάλλος φαίνεται να είχε καλές σχέσεις με την οικογένεια του Δεκίου, καθιστά τον ισχυρισμό του Δέξιππου απίθανο. Ο Γάλλος δεν υποχώρησε από την πρόθεσή του να γίνει αυτοκράτορας, αλλά αποδέχτηκε τον Οστιλιανό ως συν-αυτοκράτορα, ίσως για να αποφύγει τη ζημιά ενός άλλου εμφυλίου πολέμου.
Εφόσον ο στρατός δεν ήταν πλέον ευχαριστημένος με τον Αυτοκράτορα, οι στρατιώτες ανακήρυξαν τον Αιμιλιανό αυτοκράτορα. Με έναν σφετεριστή, υποστηριζόμενο από τον Παυλόκτο, να απειλεί τον θρόνο, ο Γάλλος προετοιμάστηκε για μάχη. Ανακάλεσε αρκετές λεγεώνες και διέταξε ενισχύσεις να επιστρέψουν στη Ρώμη από τη Γαλατία υπό τη διοίκηση του μελλοντικού αυτοκράτορα Πόπλιου Λικίνιου Βαλεριανού. Παρά αυτές τις διατάξεις, ο Αιμιλιανός βάδισε προς την Ιταλία έτοιμος να πολεμήσει για τη διεκδίκησή του και πρόλαβε τον Γάλλο στην Ιντεραμνα (σύγχρονη Τέρνι) πριν από την άφιξη του Βαλεριανού. Τι ακριβώς συνέβη δεν είναι σαφές. Μεταγενέστερες πηγές ισχυρίζονται ότι μετά από μια αρχική ήττα, ο Γάλλος και ο Βολουσιανός δολοφονήθηκαν από τα ίδια τους τα στρατεύματα· ή ότι ο Γάλλος δεν είχε καν την ευκαιρία να αντιμετωπίσει τον Αιμιλιανό επειδή ο στρατός του πέρασε με το μέρος του σφετεριστή. Σε κάθε περίπτωση, τόσο ο Γάλλος όσο και ο Βολουσιανός σκοτώθηκαν τον Αύγουστο του 253.
Ο Αιμιλιανός συνέχισε την πορεία του προς τη Ρώμη. Η ρωμαϊκή σύγκλητος, μετά από μια σύντομη αντίσταση, αποφάσισε να τον αναγνωρίσει ως αυτοκράτορα. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, ο Αιμιλιανός έγραψε τότε στη Σύγκλητο, υποσχόμενος να πολεμήσει για την Αυτοκρατορία στη Θράκη και κατά της Περσίας, και να παραχωρήσει την εξουσία του στη Σύγκλητο, της οποίας θεωρούσε τον εαυτό του στρατηγό.
Ο Βαλεριανός, κυβερνήτης των επαρχιών του Ρήνου, κατευθυνόταν προς τον νότο με έναν στρατό ο οποίος, σύμφωνα με τον Ζώσιμο, είχε κληθεί ως ενίσχυση από τον Γάλλο. Ωστόσο, οι σύγχρονοι ιστορικοί πιστεύουν ότι αυτός ο στρατός, που πιθανώς είχε κινητοποιηθεί για μια επικείμενη εκστρατεία στην Ανατολή, κινήθηκε μόνο μετά τον θάνατο του Γάλλου για να υποστηρίξει τη διεκδίκηση της εξουσίας από τον Βαλεριανό. Οι άνδρες του αυτοκράτορα Αιμιλιανού, φοβούμενοι τον εμφύλιο πόλεμο και τη μεγαλύτερη δύναμη του Βαλεριανού, στασίασαν. Σκότωσαν τον Αιμιλιανό στο Σπολέτιο ή στη γέφυρα Sanguinarium, μεταξύ Oriculum και Narnia (στα μισά του δρόμου μεταξύ Σπολετίου και Ρώμης), και αναγνώρισαν τον Βαλεριανό ως τον νέο αυτοκράτορα.
Η πρώτη πράξη του Βαλεριανού ως αυτοκράτορα στις 22 Οκτωβρίου 253, ήταν να διορίσει τον γιο του Γαλλιηνό καίσαρα. Στις αρχές της βασιλείας του, οι υποθέσεις στην Ευρώπη πήγαν από το κακό στο χειρότερο και ολόκληρη η Δύση περιήλθε σε αταξία. Στην Ανατολή, η Αντιόχεια είχε πέσει στα χέρια ενός υποτελούς των Σασσανιδών και η Αρμενία είχε καταληφθεί από τον Σαπώρη Α'.
Στον Δούναβη, σκυθικές φυλές είχαν βγει και πάλι εκτός ελέγχου, παρά τη συνθήκη ειρήνης που υπογράφηκε το 251. Εισέβαλαν στη Μικρά Ασία από τη θάλασσα, έκαψαν τον μεγάλο Ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο και επέστρεψαν στην πατρίδα τους με τα λάφυρα. Η Κάτω Μοισία δέχθηκε επίσης εισβολή στις αρχές του 253. Ο Αιμιλιανός, κυβερνήτης της Άνω Μοισίας και της Παννονίας, πήρε την πρωτοβουλία και νίκησε τους εισβολείς.
Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στον Δούναβη (ο Drinkwater προτείνει το 255 ή 256), ανακήρυξε τον μεγαλύτερο γιο του, Βαλεριανό Β', καίσαρα και έτσι επίσημο διάδοχο του ιδίου και του Βαλεριανού Α'· το αγόρι πιθανότατα συνόδευσε τον Γαλλιηνό στην εκστρατεία εκείνη την εποχή, και όταν ο Γαλλιηνός μετακινήθηκε δυτικά προς τις επαρχίες του Ρήνου το 257, παρέμεινε πίσω στον Δούναβη ως η προσωποποίηση της Αυτοκρατορικής εξουσίας.
Κάποια στιγμή μεταξύ 258 και 260 (η ακριβής ημερομηνία είναι ασαφής), ενώ ο Βαλεριανός ήταν απασχολημένος με τη συνεχιζόμενη εισβολή του Σαπώρη Α' στην Ανατολή και ο Γαλλιηνός ήταν απορροφημένος με τα προβλήματά του στη Δύση, ο Ινγένουος, κυβερνήτης τουλάχιστον μίας από τις επαρχίες της Παννονίας, εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση και ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας. Ο Βαλεριανός Β' είχε προφανώς πεθάνει στον Δούναβη, πιθανότατα το 258. Ο Ινγένουος μπορεί να ευθύνεται για τον θάνατο του Βαλεριανού Β'. Εναλλακτικά, η ήττα και η αιχμαλωσία του Βαλεριανού στη μάχη της Έδεσσας μπορεί να αποτέλεσαν το έναυσμα για τις μετέπειτα εξεγέρσεις του Ινγένουου, του Ρηγαλιανού και του Πόστουμου.
Σε κάθε περίπτωση, ο Γαλλιηνός αντέδρασε με μεγάλη ταχύτητα. Άφησε τον γιο του Σαλωνίνο ως καίσαρα στην Κολωνία, υπό την επίβλεψη του Αλβανού (ή Σιλβανού) και τη στρατιωτική ηγεσία του Πόστουμου. Στη συνέχεια διέσχισε βιαστικά τα Βαλκάνια, παίρνοντας μαζί του το νέο σώμα ιππικού (comitatus) υπό τη διοίκηση του Αυρήολου και νίκησε τον Ινγένουο στη Μούρσα ή το Σίρμιο. Ο Ινγένουος σκοτώθηκε από τους ίδιους τους φρουρούς του ή αυτοκτόνησε πνίγοντας τον εαυτό του μετά την πτώση της πρωτεύουσάς του, του Σιρμίου.
Κατά τα έτη 267–269, οι Γότθοι και άλλοι βάρβαροι εισέβαλαν στην αυτοκρατορία κατά μεγάλα πλήθη. Οι πηγές είναι εξαιρετικά συγκεχυμένες σχετικά με τη χρονολόγηση αυτών των εισβολών, τους συμμετέχοντες και τους στόχους τους. Οι σύγχρονοι ιστορικοί δεν είναι καν σε θέση να διακρίνουν με βεβαιότητα αν υπήρξαν δύο ή περισσότερες από αυτές τις εισβολές ή μία ενιαία παρατεταμένη. Φαίνεται ότι, αρχικά, μια μεγάλη ναυτική εκστρατεία καθοδηγήθηκε από τους Έρουλους ξεκινώντας από τα βόρεια της Μαύρης Θάλασσας και οδηγώντας στη λεηλασία πολλών πόλεων της Ελλάδας (μεταξύ αυτών, της Αθήνας και της Σπάρτης). Στη συνέχεια, ένας άλλος, ακόμη πιο πολυάριθμος στρατός εισβολέων ξεκίνησε μια δεύτερη ναυτική εισβολή στην αυτοκρατορία. Οι Ρωμαίοι νίκησαν τους βαρβάρους πρώτα στη θάλασσα. Ο στρατός του Γαλλιηνού κέρδισε στη συνέχεια μια μάχη στη Θράκη και ο αυτοκράτορας καταδίωξε τους εισβολείς. Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, ήταν ο αρχηγός του στρατού που κέρδισε τη μεγάλη Μάχη της Ναϊσσού, ενώ η πλειοψηφία πιστεύει ότι η νίκη πρέπει να αποδοθεί στον διάδοχό του, Κλαύδιο Β'.
Το 268, κάποια στιγμή πριν ή λίγο μετά τη μάχη της Ναϊσσού, η εξουσία του Γαλλιηνού αμφισβητήθηκε από τον Αυρήολο, διοικητή του ιππικού που στάθμευε στα Μεδιόλανα (Μιλάνο), ο οποίος υποτίθεται ότι έπρεπε να προσέχει τον Πόστουμο. Αντίθετα, έδρασε ως αναπληρωτής του Πόστουμου μέχρι τις τελευταίες ημέρες της εξέγερσής του, όταν φαίνεται ότι διεκδίκησε τον θρόνο για τον εαυτό του. Η αποφασιστική μάχη έλαβε χώρα στη σημερινή Pontirolo Nuovo κοντά στο Μιλάνο· ο Αυρήολος ηττήθηκε κατά κράτος και υποχώρησε στο Μιλάνο. Ο Γαλλιηνός πολιόρκησε την πόλη αλλά δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια της πολιορκίας. Υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές για τη δολοφονία, αλλά οι πηγές συμφωνούν ότι οι περισσότεροι αξιωματούχοι του Γαλλιηνού ήθελαν τον θάνατό του.
Ο Κέκροπιος, διοικητής των Δαλματών, διέδωσε ότι οι δυνάμεις του Αυρήολου εγκατέλειπαν την πόλη, και ο Γαλλιηνός βγήκε από τη σκηνή του χωρίς τη σωματοφυλακή του, για να χτυπηθεί από τον Κέκροπιο. Σύμφωνα με τον Αυρήλιο Βίκτωρα και τον Ζωναρά, μόλις έμαθε τα νέα ότι ο Γαλλιηνός ήταν νεκρός, η Σύγκλητος στη Ρώμη διέταξε την εκτέλεση της οικογένειάς του (συμπεριλαμβανομένου του αδελφού του Βαλεριανού και του γιου του Μαρινιανού) και των υποστηρικτών τους, λίγο πριν λάβουν μήνυμα από τον Κλαύδιο να τους χαρίσουν τη ζωή και να αποθεώσουν τον προκάτοχό του.
Όποια ιστορία κι αν είναι αληθινή, ο Γαλλιηνός σκοτώθηκε το καλοκαίρι του 268 και ο Κλαύδιος επιλέχθηκε από τον στρατό έξω από το Μιλάνο για να τον διαδεχθεί. Οι αφηγήσεις λένε ότι οι άνθρωποι, ακούγοντας τα νέα για τον νέο αυτοκράτορα, αντέδρασαν δολοφονώντας μέλη της οικογένειας του Γαλλιηνού, μέχρι που ο Κλαύδιος δήλωσε ότι θα σεβαστεί τη μνήμη του προκατόχου του. Ο Κλαύδιος θεοποίησε τον αποθανόντα αυτοκράτορα και τον έθαψε σε οικογενειακό τάφο στην Αππία Οδό. Ο προδότης Αυρήολος δεν έτυχε της ίδιας μεταχείρισης, καθώς σκοτώθηκε από τους πολιορκητές του μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια παράδοσης.
Ο Άγιος Βαλεντίνος μαρτύρησε από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο Β' τον Γοτθικό και θάφτηκε στη Via Flaminia.
Ωστόσο, έπεσε θύμα της Πανώλης του Κυπριανού (πιθανώς ευλογιά) και πέθανε στις αρχές Ιανουαρίου του 270. Πριν από τον θάνατό του, πιστεύεται ότι όρισε τον Αυρηλιανό ως διάδοχό του, αν και ο αδελφός του Κλαύδιου, ο Κουίντιλλος, κατέλαβε για λίγο την εξουσία.
Ο Κουίντιλλος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας είτε από τη Σύγκλητο είτε από τους στρατιώτες του αδελφού του μετά τον θάνατο του τελευταίου το 270. Ο Ευτρόπιος αναφέρει ότι ο Κουίντιλλος εξελέγη από τους στρατιώτες του ρωμαϊκού στρατού αμέσως μετά τον θάνατο του αδελφού του· η επιλογή φέρεται να εγκρίθηκε από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο.
Οι ιλλυρικές φυλές επαναστάτησαν και έπρεπε να κατασταλούν, ενώ τρεις πλήρεις λεγεώνες υπό τη διοίκηση του Πόπλιου Κουίνκτιλιου Βάρου παγιδεύτηκαν και καταστράφηκαν στη Μάχη του Τευτοβούργιου Δρυμού το 9 μ.Χ. από γερμανικές φυλές με επικεφαλής τον Αρμίνιο.
Το 13 μ.Χ. ψηφίστηκε νόμος που επέκτεινε τις εξουσίες του Αυγούστου επί των επαρχιών στον Τιβέριο, έτσι ώστε οι νόμιμες εξουσίες του Τιβέριου να είναι ισοδύναμες και ανεξάρτητες από εκείνες του Αυγούστου.
Το 14 μ.Χ. ο Αύγουστος πέθανε σε ηλικία εβδομήντα πέντε ετών, έχοντας κυβερνήσει την αυτοκρατορία για σαράντα χρόνια, και τον διαδέχθηκε ως αυτοκράτορας ο Τιβέριος.
Τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Τιβέριου ήταν σχετικά ειρηνικά. Ο Τιβέριος εξασφάλισε τη συνολική ισχύ της Ρώμης και εμπλούτισε το θησαυροφυλάκιό της. Ωστόσο, η διακυβέρνησή του σύντομα άρχισε να χαρακτηρίζεται από παράνοια. Ξεκίνησε μια σειρά από δίκες για προδοσία και εκτελέσεις, οι οποίες συνεχίστηκαν μέχρι τον θάνατό του το 37.
Ο Σηιανός άρχισε επίσης να εδραιώνει τη δική του εξουσία· το 31 ονομάστηκε συνύπατος με τον Τιβέριο και παντρεύτηκε τη Λιβίλλα, την ανιψιά του αυτοκράτορα.
Ο Τιβέριος πέθανε στο Μισένο στις 16 Μαρτίου 37 μ.Χ., λίγους μήνες πριν από τα 78α γενέθλιά του.
Την εποχή του θανάτου του Τιβέριου, οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που θα μπορούσαν να τον διαδεχθούν είχαν σκοτωθεί. Ο λογικός διάδοχος (και προσωπική επιλογή του Τιβέριου) ήταν ο 24χρονος τρισέγγονός του, Γάιος, γνωστότερος ως "Καλιγούλας" ("μικρές μπότες").
Ο Καλιγούλας που εμφανίστηκε στα τέλη του 37 επέδειξε χαρακτηριστικά ψυχικής αστάθειας που οδήγησαν τους σύγχρονους σχολιαστές να τον διαγνώσουν με ασθένειες όπως εγκεφαλίτιδα, η οποία μπορεί να προκαλέσει ψυχική διαταραχή, υπερθυρεοειδισμό ή ακόμα και νευρικό κλονισμό (ίσως προκληθέντα από το άγχος της θέσης του).
Το 41, ο Καλιγούλας δολοφονήθηκε από τον διοικητή της φρουράς Κάσσιο Χαιρέα. Επίσης σκοτώθηκαν η τέταρτη σύζυγός του Καισωνία και η κόρη τους Ιουλία Δρουσίλλα. Για δύο ημέρες μετά τη δολοφονία του, η σύγκλητος συζητούσε τα πλεονεκτήματα της αποκατάστασης της Δημοκρατίας.
Ο Κλαύδιος ήταν νεότερος αδελφός του Γερμανικού και θεωρούνταν από καιρό αδύναμος και ανόητος από την υπόλοιπη οικογένειά του. Η Πραιτωριανή Φρουρά, ωστόσο, τον ανακήρυξε αυτοκράτορα. Ο Κλαύδιος δεν ήταν ούτε παρανοϊκός όπως ο θείος του Τιβέριος, ούτε παράφρων όπως ο ανιψιός του Καλιγούλας, και ήταν, επομένως, σε θέση να διοικήσει την Αυτοκρατορία με λογική ικανότητα.
Το 43, ο Κλαύδιος επανέλαβε τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Βρετανίας που είχε ξεκινήσει ο Ιούλιος Καίσαρας τη δεκαετία του 50 π.Χ. και ενσωμάτωσε περισσότερες ανατολικές επαρχίες στην αυτοκρατορία.
Στην προσωπική του οικογενειακή ζωή, ο Κλαύδιος ήταν λιγότερο επιτυχημένος. Η σύζυγός του Μεσσαλίνα τον απατούσε· όταν το έμαθε, την εκτέλεσε και παντρεύτηκε την ανιψιά του, Αγριππίνα τη Νεότερη.
Ο Κλαύδιος θεοποιήθηκε αργότερα εκείνο το έτος. Ο θάνατος του Κλαύδιου άνοιξε τον δρόμο για τον γιο της Αγριππίνας, τον 17χρονο Λεύκιο Δομίτιο Νέρωνα.
Ο Νέρωνας κυβέρνησε από το 54 έως το 68. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, ο Νέρωνας εστίασε μεγάλο μέρος της προσοχής του στη διπλωματία, το εμπόριο και την αύξηση του πολιτιστικού κεφαλαίου της αυτοκρατορίας.
Πίστευε ότι ήταν θεός και αποφάσισε να χτίσει ένα πολυτελές παλάτι για τον εαυτό του. Ο λεγόμενος Domus Aurea, που σημαίνει χρυσό σπίτι στα λατινικά, κατασκευάστηκε πάνω στα καμένα ερείπια της Ρώμης μετά τη Μεγάλη Πυρκαγιά της Ρώμης (64). Ο Νέρωνας ήταν τελικά υπεύθυνος για τη φωτιά. Μέχρι τότε ο Νέρωνας ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής παρά τις προσπάθειές του να κατηγορήσει τους Χριστιανούς για τα περισσότερα προβλήματα του καθεστώτος του.
Ο Σέρβιος Σουλπίκιος Γάλβας, γεννημένος ως Λούκιος Λίβιος Οκέλλα Σουλπίκιος Γάλβας, ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας που κυβέρνησε από το 68 έως το 69 μ.Χ. Ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας στο Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων και ανέλαβε τη θέση μετά την αυτοκτονία του Αυτοκράτορα Νέρωνα. Η σωματική αδυναμία και η γενική απάθεια του Γάλβα τον οδήγησαν στο να παραγκωνιστεί από τους ευνοούμενους. Μη μπορώντας να κερδίσει τη δημοτικότητα του λαού ή να διατηρήσει την υποστήριξη της Πραιτωριανής Φρουράς, ο Γάλβας δολοφονήθηκε από τον Όθωνα, ο οποίος έγινε αυτοκράτορας στη θέση του.
Ένα στρατιωτικό πραξικόπημα ανάγκασε τον Νέρωνα να κρυφτεί. Αντιμετωπίζοντας την εκτέλεση από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο, φέρεται να αυτοκτόνησε το 68. Σύμφωνα με τον Κάσσιο Δίωνα, τα τελευταία λόγια του Νέρωνα ήταν «Ζευ, τι καλλιτέχνης χάνεται μαζί μου!»
Ο Μάρκος Όθων ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας για τρεις μήνες, από τις 15 Ιανουαρίου έως τις 16 Απριλίου του 69. Ήταν ο δεύτερος αυτοκράτορας του Έτους των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων. Κληρονομώντας το πρόβλημα της εξέγερσης του Βιτέλλιου, διοικητή του στρατού στην Κάτω Γερμανία, ο Όθων οδήγησε μια υπολογίσιμη δύναμη που συνάντησε τον στρατό του Βιτέλλιου στη Μάχη του Μπετριάκου. Αφού οι αρχικές συγκρούσεις είχαν ως αποτέλεσμα 40.000 απώλειες και την υποχώρηση των δυνάμεών του, ο Όθων αυτοκτόνησε αντί να συνεχίσει τη μάχη, και ο Βιτέλλιος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας.
Ο Αύλος Βιτέλλιος ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας για οκτώ μήνες, από τις 19 Απριλίου έως τις 20 Δεκεμβρίου του 69 μ.Χ. Ο Βιτέλλιος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας μετά τη γρήγορη διαδοχή των προηγούμενων αυτοκρατόρων Γάλβα και Όθωνα, σε ένα έτος εμφυλίου πολέμου γνωστό ως Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων. Η αξίωσή του για τον θρόνο αμφισβητήθηκε σύντομα από λεγεώνες που στάθμευαν στις ανατολικές επαρχίες, οι οποίες ανακήρυξαν τον διοικητή τους Βεσπασιανό αυτοκράτορα. Ακολούθησε πόλεμος, που οδήγησε σε συντριπτική ήττα για τον Βιτέλλιο στη Δεύτερη Μάχη του Μπετριάκου στη βόρεια Ιταλία. Μόλις συνειδητοποίησε ότι η υποστήριξή του κλονιζόταν, ο Βιτέλλιος ετοιμάστηκε να παραιτηθεί υπέρ του Βεσπασιανού. Δεν του επιτράπηκε να το πράξει από τους υποστηρικτές του, με αποτέλεσμα μια βάναυση μάχη για τη Ρώμη μεταξύ των δυνάμεων του Βιτέλλιου και των στρατών του Βεσπασιανού. Εκτελέστηκε στη Ρώμη από τους στρατιώτες του Βεσπασιανού στις 20 Δεκεμβρίου του 69.
Ως αποτέλεσμα της Δεύτερης Μάχης του Μπετριάκου, ο Βεσπασιανός έγινε ο τέταρτος και τελευταίος αυτοκράτορας που βασίλεψε στο Έτος των Τεσσάρων Αυτοκρατόρων, ίδρυσε τη δυναστεία των Φλαβίων που κυβέρνησε την Αυτοκρατορία για 27 χρόνια.
Η Εξέγερση των Βαταβών έλαβε χώρα στη ρωμαϊκή επαρχία της Κάτω Γερμανίας μεταξύ 69 και 70 μ.Χ. Ήταν μια εξέγερση κατά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που ξεκίνησε από τους Βαταβούς, μια μικρή αλλά στρατιωτικά ισχυρή γερμανική φυλή που κατοικούσε στη Βαταβία, στο δέλτα του ποταμού Ρήνου. Σύντομα ενώθηκαν μαζί τους κελτικές φυλές από τη Γαλατία Βελγική και ορισμένες γερμανικές φυλές.
Ο Βεσπασιανός ξεκίνησε την κατασκευή του Κολοσσαίου.
Ο Τίτος, διάδοχος του Βεσπασιανού, απέδειξε γρήγορα την αξία του, αν και η σύντομη βασιλεία του σημαδεύτηκε από καταστροφές, συμπεριλαμβανομένης της έκρηξης του Βεζούβιου στην Πομπηία. Πραγματοποίησε τις τελετές έναρξης στο ακόμα ημιτελές Κολοσσαίο, αλλά πέθανε το 81.
Ο Βεζούβιος εξερράγη στην Πομπηία.
Ο αδελφός του Τίτου, ο Δομιτιανός, τον διαδέχθηκε. Έχοντας εξαιρετικά κακές σχέσεις με τη Σύγκλητο, ο Δομιτιανός δολοφονήθηκε τον Σεπτέμβριο του 96.
Ο Δομιτιανός απέκρουσε τους Δάκες στον Δακικό του Πόλεμο· οι Δάκες είχαν επιδιώξει να κατακτήσουν τη Μοισία, νότια του Δούναβη στα ρωμαϊκά Βαλκάνια.
Στις 18 Σεπτεμβρίου του 96, ο Δομιτιανός δολοφονήθηκε σε μια συνωμοσία στο παλάτι που περιελάμβανε μέλη της Πραιτωριανής Φρουράς και αρκετούς από τους απελεύθερούς του. Την ίδια μέρα, ο Νέρβας ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο. Ως νέος ηγεμόνας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ορκίστηκε να αποκαταστήσει τις ελευθερίες που είχαν περιοριστεί κατά τη διάρκεια της αυταρχικής κυβέρνησης του Δομιτιανού.
Η σύντομη βασιλεία του Νέρβα σημαδεύτηκε από οικονομικές δυσκολίες και την αδυναμία του να επιβάλει την εξουσία του στον ρωμαϊκό στρατό. Μια εξέγερση της Πραιτωριανής Φρουράς τον Οκτώβριο του 97 τον ανάγκασε ουσιαστικά να υιοθετήσει έναν κληρονόμο. Μετά από κάποια διαβούλευση, ο Νέρβας υιοθέτησε τον Τραϊανό, έναν νεαρό και δημοφιλή στρατηγό, ως διάδοχό του.
Μετά από μόλις δεκαπέντε μήνες στο αξίωμα, ο Νέρβας πέθανε από φυσικά αίτια στις 27 Ιανουαρίου του 98. Μετά τον θάνατό του, διαδέχθηκε και θεοποιήθηκε από τον Τραϊανό.
Με την άνοδό του στον θρόνο, ο Τραϊανός προετοίμασε και εξαπέλυσε μια προσεκτικά σχεδιασμένη στρατιωτική εισβολή στη Δακία, μια περιοχή βόρεια του κάτω Δούναβη, οι κάτοικοι της οποίας, οι Δάκες, ήταν από καιρό αντίπαλοι της Ρώμης. Το 101, ο Τραϊανός διέσχισε προσωπικά τον Δούναβη και νίκησε τους στρατούς του Δάκα βασιλιά Δεκεβάλου στη Μάχη των Ταπών.
Ο Δεκέβαλος συμμορφώθηκε με τους όρους για ένα διάστημα, αλλά σύντομα άρχισε να υποκινεί εξέγερση. Το 105 ο Τραϊανός εισέβαλε ξανά και μετά από μια ετήσια εισβολή νίκησε τελικά τους Δάκες κατακτώντας την πρωτεύουσά τους, τη Σαρμιζεγετούσα Ρέγια. Ο βασιλιάς Δεκέβαλος, στριμωγμένος από το ρωμαϊκό ιππικό, τελικά αυτοκτόνησε αντί να συλληφθεί και να ταπεινωθεί στη Ρώμη.
Η κατάκτηση της Δακίας ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα για τον Τραϊανό, ο οποίος διέταξε 123 ημέρες εορτασμών σε όλη την αυτοκρατορία. Κατασκεύασε επίσης τη Στήλη του Τραϊανού στη μέση της Αγοράς του Τραϊανού στη Ρώμη για να δοξάσει τη νίκη.
Μία από τις καλύτερα διατηρημένες ήταν η αρχαία Ουλπία Βιβλιοθήκη που χτίστηκε από τον αυτοκράτορα Τραϊανό. Ολοκληρώθηκε το 112/113 μ.Χ. και αποτελούσε μέρος της Αγοράς του Τραϊανού που χτίστηκε στον Καπιτωλίνο Λόφο. Η Στήλη του Τραϊανού χώριζε τις ελληνικές και λατινικές αίθουσες που ήταν αντικριστές. Η κατασκευή είχε ύψος περίπου πενήντα πόδια, με την κορυφή της στέγης να φτάνει σχεδόν τα εβδομήντα πόδια.
Ο Τραϊανός κατέστειλε τον Πόλεμο του Κίτου, μια εβραϊκή εξέγερση στις ανατολικές επαρχίες.
Παρά την εξαιρετική του ικανότητα ως στρατιωτικού διοικητή, η βασιλεία του Αδριανού σημαδεύτηκε περισσότερο από την υπεράσπιση των τεράστιων εδαφών της αυτοκρατορίας, παρά από μεγάλες στρατιωτικές συγκρούσεις.
Ο Αδριανός απάλλαξε τον κυβερνήτη της Ιουδαίας, τον εξαιρετικό Μαυριτανό στρατηγό Λούσιο Κουίετο, από την προσωπική του φρουρά Μαυριτανών βοηθητικών στρατευμάτων· στη συνέχεια κινήθηκε για να καταστείλει τις ταραχές κατά μήκος των συνόρων του Δούναβη. Δεν υπήρξε δημόσια δίκη για τους τέσσερις – δικάστηκαν ερήμην, καταδιώχθηκαν και θανατώθηκαν. Ο Αδριανός ισχυρίστηκε ότι ο Αττιανός είχε ενεργήσει με δική του πρωτοβουλία και τον αντάμειψε με συγκλητικό αξίωμα και υπατικό βαθμό· στη συνέχεια τον έθεσε σε αποστρατεία, το αργότερο μέχρι το 120. Ο Αδριανός διαβεβαίωσε τη σύγκλητο ότι στο εξής το αρχαίο δικαίωμά τους να διώκουν και να κρίνουν τους δικούς τους θα γινόταν σεβαστό. Στη Ρώμη, ο πρώην κηδεμόνας του Αδριανού και νυν Έπαρχος του Πραιτωρίου, Αττιανός, ισχυρίστηκε ότι αποκάλυψε μια συνωμοσία στην οποία εμπλέκονταν ο Λούσιος Κουίετος και τρεις άλλοι κορυφαίοι συγκλητικοί, ο Λούκιος Πουβλίλιος Κέλσος, ο Αύλος Κορνήλιος Πάλμα Φροντονιανός και ο Γάιος Αβίδιος Νιγρίνος.
Πριν από την άφιξη του Αδριανού στη Βρετανία, η επαρχία είχε υποστεί μια μεγάλη εξέγερση, από το 119 έως το 121. Επιγραφές αναφέρουν μια expeditio Britannica που περιελάμβανε σημαντικές μετακινήσεις στρατευμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποστολής ενός αποσπάσματος (vexillatio), που αποτελούνταν από περίπου 3.000 στρατιώτες. Ο Φρόντων γράφει για τις στρατιωτικές απώλειες στη Βρετανία εκείνη την εποχή.
Έχοντας υπηρετήσει στα αξιώματα του ταμία (quaestor) και του πραίτορα με μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη επιτυχία, ο Αντωνίνος Πίος έλαβε την υπατεία το 120, έχοντας ως συνάδελφο τον Λούκιο Κατίλιο Σεβήρο.
Ένα ιερό ανεγέρθηκε στην Υόρκη προς τιμήν της Βρετανίας ως θεϊκής προσωποποίησης της Βρετανίας· κόπηκαν νομίσματα που έφεραν την εικόνα της, με την ένδειξη BRITANNIA. Μέχρι το τέλος του 122, ο Αδριανός είχε ολοκληρώσει την επίσκεψή του στη Βρετανία. Δεν είδε ποτέ το ολοκληρωμένο τείχος που φέρει το όνομά του.
Οι επιγραφές στα νομίσματα του 119–120 πιστοποιούν ότι ο Κόιντος Πομπήιος Φάλκων στάλθηκε για να αποκαταστήσει την τάξη. Το 122 ο Αδριανός ξεκίνησε την κατασκευή ενός τείχους, «για να χωρίσει τους Ρωμαίους από τους βαρβάρους». Η ιδέα ότι το τείχος χτίστηκε για να αντιμετωπιστεί μια πραγματική απειλή ή η αναζωπύρωσή της, ωστόσο, είναι πιθανή αλλά παρ' όλα αυτά εικαστική.
Λίγο αργότερα, το 125, ο Αδριανός διόρισε τον Κόιντο Μάρκιο Τούρβο ως Έπαρχο του Πραιτωρίου. Ο Τούρβων ήταν στενός του φίλος, κορυφαία προσωπικότητα της τάξης των ιππέων, ανώτερος δικαστής του δικαστηρίου και επίτροπος.
Ο Αντωνίνος Πίος κέρδισε μεγάλη εύνοια από τον Αδριανό, ο οποίος τον υιοθέτησε ως γιο και διάδοχό του στις 25 Φεβρουαρίου 138, μετά τον θάνατο του πρώτου θετού γιου του Λούκιου Αίλιου, υπό τον όρο ότι ο Αντωνίνος θα υιοθετούσε με τη σειρά του τον Μάρκο Άννιο Βήρο, γιο του αδελφού της συζύγου του, και τον Λούκιο, γιο του Λούκιου Αίλιου, οι οποίοι αργότερα έγιναν οι αυτοκράτορες Μάρκος Αυρήλιος και Λούκιος Βήρος.
Η βασιλεία του Αντωνίνου Πίου ήταν συγκριτικά ειρηνική· υπήρξαν αρκετές στρατιωτικές αναταραχές σε όλη την Αυτοκρατορία κατά την εποχή του, στη Μαυριτανία, την Ιουδαία και μεταξύ των Βριγάντων στη Βρετανία, αλλά καμία από αυτές δεν θεωρείται σοβαρή.
Ο Μάρκος Αυρήλιος είχε ήδη οριστεί ύπατος μαζί με τον Αντωνίνο το 140, λαμβάνοντας τον τίτλο του Καίσαρα, δηλαδή του διαδόχου. Καθώς ο Αντωνίνος γερνούσε, ο Μάρκος ανέλαβε περισσότερα διοικητικά καθήκοντα.
Ωστόσο, στη Βρετανία ο Αντωνίνος αποφάσισε να ακολουθήσει μια νέα, πιο επιθετική πορεία, με τον διορισμό ενός νέου κυβερνήτη το 139, του Κόιντου Λόλλιου Ουρβικού, ο οποίος καταγόταν από τη Νουμιδία και ήταν προηγουμένως κυβερνήτης της Κάτω Γερμανίας, καθώς και «νέος άνθρωπος» (homo novus). Κατόπιν εντολών του αυτοκράτορα, ο Λόλλιος ανέλαβε μια εισβολή στη νότια Σκωτία, κερδίζοντας μερικές σημαντικές νίκες και κατασκευάζοντας το Τείχος του Αντωνίνου από τον κόλπο Φερθ οφ Φορθ έως τον κόλπο Φερθ οφ Κλάιντ. Το τείχος, ωστόσο, σταδιακά τέθηκε εκτός λειτουργίας στα μέσα της δεκαετίας του 150 και τελικά εγκαταλείφθηκε αργά κατά τη διάρκεια της βασιλείας (αρχές της δεκαετίας του 160), για λόγους που δεν είναι ακόμη απόλυτα σαφείς.
Μέχρι τον 2ο αιώνα μ.Χ., τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι οι Σκύθες είχαν σε μεγάλο βαθμό αφομοιωθεί από τους Σαρμάτες και τους Αλανούς.
Ο Αντωνίνος ήταν ήδη άρρωστος· πέθανε στις 7 Μαρτίου.
Ο Μάρκος ήταν ουσιαστικά ο μοναδικός ηγεμόνας της Αυτοκρατορίας. Οι επισημότητες της θέσης θα ακολουθούσαν. Η σύγκλητος σύντομα θα του απένειμε το όνομα Αύγουστος και τον τίτλο του αυτοκράτορα (imperator), και σύντομα θα εκλεγόταν επίσημα ως Pontifex Maximus, αρχιερέας των επίσημων λατρειών. Ο Μάρκος έδειξε κάποια αντίσταση: ο βιογράφος γράφει ότι «αναγκάστηκε» να αναλάβει την αυτοκρατορική εξουσία.
Ο Βέρος ξεκίνησε την πολιτική του σταδιοδρομία ως ταμίας (quaestor) το 153, έγινε ύπατος το 154 και το 161 ήταν ξανά ύπατος με τον Μάρκο Αυρήλιο ως ανώτερο συνεργάτη του.
Η Αντωνίνειος Πανώλη, γνωστή και ως πανώλη του Γαληνού, του Έλληνα ιατρού που ζούσε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και την περιέγραψε. Υποπτεύεται ότι επρόκειτο για ευλογιά ή ιλαρά. Οι συνολικοί θάνατοι εκτιμώνται σε πέντε εκατομμύρια και η νόσος σκότωσε έως και το ένα τρίτο του πληθυσμού σε ορισμένες περιοχές και κατέστρεψε τον ρωμαϊκό στρατό.
Η Αντωνίνειος Πανώλη του 165 έως 180 μ.Χ., γνωστή και ως Πανώλη του Γαληνού (από το όνομα του Έλληνα ιατρού που ζούσε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και την περιέγραψε), ήταν μια αρχαία πανδημία που μεταφέρθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από στρατεύματα που επέστρεφαν από εκστρατείες στην Εγγύς Ανατολή. Η ασθένεια ξέσπασε ξανά εννέα χρόνια αργότερα, σύμφωνα με τον Ρωμαίο ιστορικό Δίωνα Κάσσιο (155–235), προκαλώντας έως και 2.000 θανάτους την ημέρα στη Ρώμη, το ένα τέταρτο όσων προσβλήθηκαν, δίνοντας στην ασθένεια ποσοστό θνησιμότητας περίπου 25%. Οι συνολικοί θάνατοι έχουν εκτιμηθεί σε πέντε εκατομμύρια, και η ασθένεια σκότωσε έως και το ένα τρίτο του πληθυσμού σε ορισμένες περιοχές και κατέστρεψε τον ρωμαϊκό στρατό.
Την άνοιξη του 168 ξέσπασε πόλεμος στα σύνορα του Δούναβη όταν οι Μαρκομάνοι εισέβαλαν στη ρωμαϊκή επικράτεια. Αυτός ο πόλεμος θα διαρκούσε μέχρι το 180, αλλά ο Βέρος δεν πρόλαβε το τέλος του. Το 168, καθώς ο Βέρος και ο Μάρκος Αυρήλιος επέστρεφαν στη Ρώμη από το μέτωπο, ο Βέρος αρρώστησε με συμπτώματα που αποδόθηκαν σε τροφική δηλητηρίαση, πεθαίνοντας μετά από λίγες ημέρες (169).
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Μάρκος, φιλόσοφος αλλά και αυτοκράτορας, έγραψε το βιβλίο του στωικής φιλοσοφίας γνωστό ως «Τα Εις Εαυτόν» (Meditations). Το βιβλίο έχει έκτοτε χαιρετιστεί ως η μεγάλη συνεισφορά του Μάρκου στη φιλοσοφία.
Όταν ο Μάρκος πέθανε το 180, ο θρόνος πέρασε στον γιο του Κόμμοδο, ο οποίος είχε ανυψωθεί στο αξίωμα του συναυτοκράτορα το 177.
Η πρώτη κρίση της βασιλείας ήρθε το 182 όταν η Λουκίλλα οργάνωσε μια συνωμοσία εναντίον του αδελφού της. Το κίνητρό της φέρεται να ήταν ο φθόνος για την αυτοκράτειρα Κρισπίνα. Ο σύζυγός της, Πομπηιανός, δεν εμπλεκόταν, αλλά δύο άνδρες που φέρονταν να είναι εραστές της, ο Μάρκος Ουμμίδιος Κουαδράτος Αννιανός (ο ύπατος του 167, ο οποίος ήταν επίσης πρώτος ξάδελφός της) και ο Άππιος Κλαύδιος Κουιντιανός, επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον Κόμμοδο καθώς έμπαινε σε ένα θέατρο. Απέτυχαν και συνελήφθησαν από τη σωματοφυλακή του αυτοκράτορα.
Στα τέλη του 2ου ή στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., ο Έλληνας ιατρός Γαληνός γράφει ότι οι Σκύθες, οι Σαρμάτες, οι Ιλλυριοί, οι γερμανικοί λαοί και άλλοι βόρειοι λαοί έχουν κοκκινωπά μαλλιά.
Στις 31 Δεκεμβρίου, η Μαρκία δηλητηρίασε το φαγητό του Κόμμοδου, αλλά εκείνος έκανε εμετό και απέβαλε το δηλητήριο, οπότε οι συνωμότες έστειλαν τον παλαιστή-σύντροφό του, Νάρκισσο, να τον στραγγαλίσει στο λουτρό του.
Στις 28 Μαρτίου 193, ο Πέρτιναξ βρισκόταν στο παλάτι του όταν ένα απόσπασμα περίπου τριακοσίων στρατιωτών της Πραιτωριανής Φρουράς όρμησε στις πύλες (διακόσιοι σύμφωνα με τον Κάσσιο Δίωνα). Οι πηγές υποδηλώνουν ότι είχαν λάβει μόνο το μισό από τον υποσχεμένο μισθό τους. Ούτε οι φρουροί που ήταν σε υπηρεσία ούτε οι αξιωματούχοι του παλατιού επέλεξαν να τους αντισταθούν. Ο Πέρτιναξ έστειλε τον Λαίτο να τους συναντήσει, αλλά εκείνος επέλεξε να ταχθεί με το μέρος των εξεγερμένων και εγκατέλειψε τον αυτοκράτορα.
Μετά τη δολοφονία του Πέρτινακα στις 28 Μαρτίου 193, η Πραιτωριανή φρουρά ανακοίνωσε ότι ο θρόνος θα πουληθεί σε αυτόν που θα προσέφερε το υψηλότερο τίμημα. Ο Τίτος Φλάβιος Κλαύδιος Σουλπικιανός, έπαρχος της Ρώμης και πεθερός του Πέρτινακα, ο οποίος βρισκόταν στο στρατόπεδο των Πραιτωριανών υποτίθεται για να ηρεμήσει τα στρατεύματα, άρχισε να κάνει προσφορές για τον θρόνο. Εν τω μεταξύ, ο Ιουλιανός έφτασε επίσης στο στρατόπεδο και, επειδή η είσοδός του εμποδίστηκε, φώναξε προσφορές στη φρουρά. Μετά από ώρες πλειστηριασμού, ο Σουλπικιανός υποσχέθηκε 20.000 σηστέρτια σε κάθε στρατιώτη· ο Ιουλιανός, φοβούμενος ότι ο Σουλπικιανός θα κέρδιζε τον θρόνο, προσέφερε τότε 25.000. Οι φρουροί δέχτηκαν την προσφορά του Ιουλιανού, άνοιξαν τις πύλες και τον ανακήρυξαν αυτοκράτορα. Απειλούμενη από τον στρατό, η σύγκλητος τον ανακήρυξε επίσης αυτοκράτορα. Η σύζυγός του και η κόρη του έλαβαν και οι δύο τον τίτλο της Αυγούστας.
Επειδή ο Ιουλιανός αγόρασε τη θέση του αντί να την αποκτήσει συμβατικά μέσω διαδοχής ή κατάκτησης, ήταν ένας βαθιά αντιδημοφιλής αυτοκράτορας. Όταν ο Ιουλιανός εμφανιζόταν δημόσια, συχνά τον υποδέχονταν με αποδοκιμασίες και φωνές «ληστή και πατροκτόνε». Κάποτε, ένα πλήθος εμπόδισε ακόμη και την πορεία του προς το Καπιτώλιο πετώντας του μεγάλες πέτρες.
Ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας το 193 από τους λεγεωνάριούς του στο Νωρικό κατά τη διάρκεια της πολιτικής αναταραχής που ακολούθησε τον θάνατο του Κόμμοδου, και εξασφάλισε την απόλυτη κυριαρχία στην αυτοκρατορία το 197 μετά την ήττα του τελευταίου του αντιπάλου, Κλόδιου Αλβίνου, στη μάχη του Λούγδουνου. Εξασφαλίζοντας τη θέση του ως αυτοκράτορας, ίδρυσε τη δυναστεία των Σεβήρων.
Ο Ιουλιανός καταδικάστηκε σε θάνατο.
Μέχρι τον 3ο αιώνα, ο Πλωτίνος είχε αναπτύξει διαλογιστικές τεχνικές, οι οποίες όμως δεν προσέλκυσαν οπαδούς μεταξύ των Χριστιανών διαλογιστών. Ο Άγιος Αυγουστίνος πειραματίστηκε με τις μεθόδους του Πλωτίνου και απέτυχε να επιτύχει έκσταση.
Λέγεται ότι ο Σεβήρος έδωσε τη διάσημη συμβουλή στους γιους του: «Να είστε ομόνοοι, να πλουτίζετε τους στρατιώτες, να περιφρονείτε όλους τους άλλους» πριν πεθάνει στις 4 Φεβρουαρίου 211. Με τον θάνατό του, ο Σεβήρος θεοποιήθηκε από τη Σύγκλητο και τον διαδέχθηκαν οι γιοι του, Καρακάλλας και Γέτας, οι οποίοι είχαν ως σύμβουλο τη μητέρα τους, Ιουλία Δόμνα. Ο Σεβήρος ενταφιάστηκε στο Μαυσωλείο του Αδριανού στη Ρώμη. Τα λείψανά του έχουν πλέον χαθεί.
Η τρέχουσα σταθερότητα της κοινής τους κυβέρνησης οφειλόταν μόνο στη μεσολάβηση και την ηγεσία της μητέρας τους, Ιουλίας Δόμνας, συνοδευόμενης από άλλους ανώτερους αυλικούς και στρατηγούς του στρατού. Ο ιστορικός Ηρωδιανός υποστήριξε ότι οι αδελφοί αποφάσισαν να χωρίσουν την αυτοκρατορία στα δύο, αλλά λόγω της έντονης αντίθεσης της μητέρας τους, η ιδέα απορρίφθηκε, όταν, μέχρι το τέλος του 211, η κατάσταση είχε γίνει ανυπόφορη. Ο Καρακάλλας προσπάθησε ανεπιτυχώς να δολοφονήσει τον Γέτα κατά τη διάρκεια της γιορτής των Σατουρναλίων (17 Δεκεμβρίου).
Τελικά, την επόμενη εβδομάδα, ο Καρακάλλας έβαλε τη μητέρα του να κανονίσει μια συνάντηση ειρήνης με τον αδελφό του στα διαμερίσματά της, στερώντας έτσι από τον Γέτα τους σωματοφύλακές του, και στη συνέχεια τον δολοφόνησε στην αγκαλιά της με τη βοήθεια εκατοντάρχων.
Στις 8 Απριλίου 217, ο Καρακάλλας δολοφονήθηκε ενώ ταξίδευε προς τις Κάρρες. Τρεις ημέρες αργότερα, ο Μακρίνος ανακηρύχθηκε Αύγουστος. Ο Διαδουμιανός ήταν γιος του Μακρίνου, γεννημένος το 208. Έλαβε τον τίτλο του Καίσαρα το 217, όταν ο πατέρας του έγινε Αύγουστος, και ανυψώθηκε σε συναυτοκράτορα το επόμενο έτος.
Ο Αλέξανδρος Σεβήρος υιοθετήθηκε ως γιος και Καίσαρας από τον ελαφρώς μεγαλύτερο και πολύ αντιδημοφιλή ξάδελφό του, τον αυτοκράτορα Ελαγάβαλο, μετά από παρότρυνση της επιδραστικής και ισχυρής Ιουλίας Μαίσα — η οποία ήταν γιαγιά και των δύο ξαδέλφων και είχε μεριμνήσει για την ανακήρυξη του αυτοκράτορα από την Τρίτη Λεγεώνα. Στις 6 Μαρτίου 222, όταν ο Αλέξανδρος ήταν μόλις δεκατεσσάρων ετών, κυκλοφόρησε μια φήμη στα στρατεύματα της πόλης ότι ο Αλέξανδρος είχε σκοτωθεί, προκαλώντας εξέγερση των φρουρών που είχαν ορκιστεί να τον προστατεύουν από τον Ελαγάβαλο και την άνοδό του στον θρόνο ως αυτοκράτορα.
Η διοίκηση της Αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αφέθηκε κυρίως στη γιαγιά του και τη μητέρα του (Ιουλία Σοαιμιάδα). Βλέποντας ότι η εξωφρενική συμπεριφορά του εγγονού της θα μπορούσε να σημάνει την απώλεια της εξουσίας, η Ιουλία Μαίσα έπεισε τον Ελαγάβαλο να αποδεχθεί τον ξάδελφό του Αλέξανδρο Σεβήρο ως Καίσαρα (και συνεπώς ως τον ονομαστικό μελλοντικό αυτοκράτορα). Ωστόσο, ο Αλέξανδρος ήταν δημοφιλής στα στρατεύματα, τα οποία έβλεπαν τον νέο τους αυτοκράτορα με αντιπάθεια: όταν ο Ελαγάβαλος, ζηλεύοντας αυτή τη δημοτικότητα, αφαίρεσε τον τίτλο του Καίσαρα από τον ξάδελφό του, η εξοργισμένη Πραιτωριανή Φρουρά ορκίστηκε να τον προστατεύσει. Ο Ελαγάβαλος και η μητέρα του δολοφονήθηκαν σε ανταρσία στο στρατόπεδο της Πραιτωριανής Φρουράς.
Ο Άγιος Βαλεντίνος του Τέρνι λέγεται ότι ήταν επίσκοπος που τελούσε μυστικούς γάμους για χριστιανικά ζευγάρια ενάντια στις διαταγές του αυτοκράτορα, γεγονός που γλίτωνε τους άνδρες από την κατάταξη στον στρατό.
Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι ο Βαλεντίνος αρνήθηκε να θυσιάσει σε παγανιστικούς θεούς. Όντας φυλακισμένος γι' αυτό, ο Βαλεντίνος έδωσε τη μαρτυρία του στη φυλακή και μέσω των προσευχών του θεράπευσε την κόρη του δεσμοφύλακα που έπασχε από τύφλωση. Την ημέρα της εκτέλεσής του, της άφησε ένα σημείωμα που ήταν υπογεγραμμένο, "Ο Βαλεντίνος σου". Υπάρχουν δύο πιθανές προσωπικότητες πίσω από τον χαρακτήρα του Αγίου Βαλεντίνου: ο Άγιος Βαλεντίνος της Ρώμης και ο Άγιος Βαλεντίνος του Τέρνι.
Η διεξαγωγή του πολέμου κατά μιας γερμανικής εισβολής στη Γαλατία οδήγησε στην ανατροπή του από τα στρατεύματα που διοικούσε, την εκτίμηση των οποίων ο εικοσιεπτάχρονος είχε χάσει κατά τη διάρκεια της εκστρατείας. Ο Αλέξανδρος αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους Γερμανούς εχθρούς του τους πρώτους μήνες του 235. Μέχρι τη στιγμή που έφτασαν εκείνος και η μητέρα του, η κατάσταση είχε ηρεμήσει, και έτσι η μητέρα του τον έπεισε ότι για να αποφευχθεί η βία, η προσπάθεια δωροδοκίας του γερμανικού στρατού για να παραδοθεί ήταν η πιο λογική πορεία δράσης. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, αυτή η τακτική σε συνδυασμό με την ανυπακοή των δικών του ανδρών κατέστρεψε τη φήμη και τη δημοτικότητά του. Ο Αλέξανδρος δολοφονήθηκε έτσι μαζί με τη μητέρα του σε ανταρσία της Legio XXII Primigenia στο Moguntiacum (Μάιντς) κατά τη διάρκεια συνάντησης με τους στρατηγούς του. Αυτές οι δολοφονίες εξασφάλισαν τον θρόνο για τον Μαξιμίνο. Πέθανε μετά από 13 χρόνια διακυβέρνησης.
Ο αυτοκράτορας στις αρχές του έτους ήταν ο Μαξιμίνος ο Θραξ, ο οποίος κυβερνούσε από το 235. Μεταγενέστερες πηγές ισχυρίζονται ότι ήταν ένας σκληρός τύραννος, και τον Ιανουάριο του 238, ξέσπασε εξέγερση στη Βόρεια Αφρική.
Ο ρωμαϊκός στρατός κατάφερε να κατακτήσει πολλά εδάφη που κάλυπταν την περιοχή της Μεσογείου και τις παράκτιες περιοχές στη νοτιοδυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική. Αυτά τα εδάφη φιλοξενούσαν πολλές διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες, τόσο αστικούς όσο και αγροτικούς πληθυσμούς. Η Δύση υπέφερε επίσης περισσότερο από την αστάθεια του 3ου αιώνα. Αυτή η διάκριση μεταξύ της καθιερωμένης εξελληνισμένης Ανατολής και της νεότερης εκλατινισμένης Δύσης παρέμεινε και έγινε όλο και πιο σημαντική στους επόμενους αιώνες, οδηγώντας σε μια σταδιακή αποξένωση των δύο κόσμων.
Μερικοί νεαροί αριστοκράτες στην Αφρική δολοφόνησαν τον αυτοκρατορικό φοροεισπράκτορα και στη συνέχεια προσέγγισαν τον περιφερειακό κυβερνήτη, Γορδιανό, και επέμειναν να ανακηρύξει τον εαυτό του αυτοκράτορα. Ο Γορδιανός συμφώνησε απρόθυμα, αλλά επειδή ήταν σχεδόν 80 ετών, αποφάσισε να κάνει τον γιο του συναυτοκράτορα, με ίση εξουσία. Η Σύγκλητος αναγνώρισε τον πατέρα και τον γιο ως αυτοκράτορες Γορδιανό Α' και Γορδιανό Β', αντίστοιχα. Η βασιλεία τους, ωστόσο, διήρκεσε μόνο 20 ημέρες. Ο Καπελιανός, ο κυβερνήτης της γειτονικής επαρχίας της Νουμιδίας, έτρεφε μνησικακία κατά των Γορδιανών. Οδήγησε έναν στρατό για να τους πολεμήσει και τους νίκησε αποφασιστικά στην Καρχηδόνα. Ο Γορδιανός Β' σκοτώθηκε στη μάχη και, ακούγοντας αυτά τα νέα, ο Γορδιανός Α' απαγχονίστηκε. Ο Γορδιανός Α' και ο Β' θεοποιήθηκαν από τη Σύγκλητο.
Στο μεταξύ, ο Μαξιμίνος, που είχε πλέον κηρυχθεί δημόσιος εχθρός, είχε ήδη αρχίσει να βαδίζει προς τη Ρώμη με έναν άλλο στρατό. Οι προηγούμενοι υποψήφιοι της συγκλήτου, οι Γορδιανοί, είχαν αποτύχει να τον νικήσουν και, γνωρίζοντας ότι θα πέθαιναν αν εκείνος πετύχαινε, η σύγκλητος χρειαζόταν έναν νέο αυτοκράτορα για να τον νικήσει. Χωρίς άλλους υποψήφιους στον ορίζοντα, στις 22 Απριλίου 238, εξέλεξαν δύο ηλικιωμένους συγκλητικούς, τον Πουπιηνό και τον Βαλβίνο (οι οποίοι ήταν και οι δύο μέλη μιας ειδικής συγκλητικής επιτροπής για την αντιμετώπιση του Μαξιμίνου), ως συν-αυτοκράτορες. Επομένως, ο Μάρκος Αντώνιος Γορδιανός Πίος, ο δεκατριάχρονος εγγονός του Γορδιανού Α', ονομάστηκε αυτοκράτορας Γορδιανός Γ', κατέχοντας την εξουσία μόνο ονομαστικά προκειμένου να κατευναστεί ο πληθυσμός της πρωτεύουσας, ο οποίος παρέμενε πιστός στην οικογένεια των Γορδιανών.
Τον Μάιο του 238, στρατιώτες της II Parthica στο στρατόπεδό του δολοφόνησαν τον ίδιο, τον γιο του και τους κύριους υπουργούς του. Τα κεφάλια τους αποκόπηκαν, τοποθετήθηκαν σε κοντάρια και μεταφέρθηκαν στη Ρώμη από ιππείς.
Η κατάσταση για τον Πουπιηνό και τον Βαλβίνο, παρά τον θάνατο του Μαξιμίνου, ήταν καταδικασμένη από την αρχή λόγω λαϊκών ταραχών, στρατιωτικής δυσαρέσκειας και μιας τεράστιας πυρκαγιάς που κατέκαψε τη Ρώμη τον Ιούνιο του 238. Στις 29 Ιουλίου, ο Πουπιηνός και ο Βαλβίνος δολοφονήθηκαν από την Πραιτωριανή Φρουρά και ο Γορδιανός ανακηρύχθηκε μοναδικός αυτοκράτορας.
Σε μια προσπάθεια να ενισχύσει το καθεστώς του, ο Φίλιππος κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια για να διατηρήσει καλές σχέσεις με τη Σύγκλητο και, από την αρχή της βασιλείας του, επιβεβαίωσε τις παλιές ρωμαϊκές αρετές και παραδόσεις.
Οι Κάρποι κινήθηκαν μέσω της Δακίας, διέσχισαν τον Δούναβη και εμφανίστηκαν στη Μοισία, όπου απείλησαν τα Βαλκάνια. Εγκαθιστώντας το αρχηγείο του στη Φιλιππούπολη της Θράκης, έσπρωξε τους Κάρπους πέρα από τον Δούναβη και τους καταδίωξε πίσω στη Δακία, έτσι ώστε μέχρι το καλοκαίρι του 246, να διεκδικήσει τη νίκη εναντίον τους, μαζί με τον τίτλο "Carpicus Maximus".
Καταβεβλημένος από τον αριθμό των εισβολών και των σφετεριστών, ο Φίλιππος προσφέρθηκε να παραιτηθεί, αλλά η Σύγκλητος αποφάσισε να στηρίξει τον αυτοκράτορα, με κάποιον Γάιο Μέσσιο Κόιντο Δέκιο να είναι ο πιο ένθερμος από όλους τους συγκλητικούς. Ο Φίλιππος εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από την υποστήριξή του που έστειλε τον Δέκιο στην περιοχή με ειδική διοίκηση που περιλάμβανε όλες τις επαρχίες της Παννονίας και της Μοισίας. Αυτό είχε διπλό σκοπό: τόσο την καταστολή της εξέγερσης του Πακατιανού όσο και την αντιμετώπιση των βαρβαρικών επιδρομών. Αν και ο Δέκιος κατάφερε να καταστείλει την εξέγερση, η δυσαρέσκεια στις λεγεώνες μεγάλωνε. Ο Δέκιος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας από τους στρατούς του Δούναβη την άνοιξη του 249 και βάδισε αμέσως κατά της Ρώμης.
Αν και ο Δέκιος προσπάθησε να έρθει σε συμφωνία με τον Φίλιππο, ο στρατός του Φιλίππου συνάντησε τον σφετεριστή κοντά στη σύγχρονη Βερόνα εκείνο το καλοκαίρι. Ο Δέκιος κέρδισε εύκολα τη μάχη και ο Φίλιππος σκοτώθηκε κάποια στιγμή τον Σεπτέμβριο του 249, είτε κατά τη διάρκεια των μαχών είτε δολοφονήθηκε από τους ίδιους του τους στρατιώτες που ήταν πρόθυμοι να ευχαριστήσουν τον νέο ηγεμόνα. Ο εντεκάχρονος γιος και κληρονόμος του Φιλίππου μπορεί να σκοτώθηκε μαζί με τον πατέρα του και ο Πρίσκος εξαφανίστηκε χωρίς ίχνη.
Η Πανώλη του Κυπριανού ξεσπά στη Ρώμη. Εκτιμάται ότι σκοτώνει περίπου 5.000 ανθρώπους την ημέρα.
Η Μάχη της Αβρίττου διεξήχθη μεταξύ των Ρωμαίων και μιας ομοσπονδίας γοτθικών και σκυθικών φυλών υπό τον Γότθο βασιλιά Κνίβα. Ο ρωμαϊκός στρατός των τριών λεγεώνων ηττήθηκε κατά κράτος και οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες Δέκιος και ο γιος του Ερέννιος Ετρούσκος σκοτώθηκαν και οι δύο στη μάχη.
Τον Ιούνιο του 251, ο Δέκιος και ο συν-αυτοκράτορας και γιος του Ερέννιος Ετρούσκος πέθαναν στη Μάχη της Αβρίττου από τα χέρια των Γότθων που υποτίθεται ότι θα τιμωρούσαν για τις επιδρομές τους στην αυτοκρατορία. Σύμφωνα με φήμες που υποστηρίζονται από τον Δέξιππο (έναν σύγχρονο Έλληνα ιστορικό) και το δέκατο τρίτο Σιβυλλικό Χρησμό, η αποτυχία του Δεκίου οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στον Γάλλο, ο οποίος είχε συνωμοτήσει με τους εισβολείς. Σε κάθε περίπτωση, όταν ο στρατός άκουσε τα νέα, οι στρατιώτες ανακήρυξαν τον Γάλλο αυτοκράτορα, παρά το γεγονός ότι ο Οστιλιανός, ο επιζών γιος του Δεκίου, ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο στη Ρώμη. Αυτή η ενέργεια του στρατού, και το γεγονός ότι ο Γάλλος φαίνεται να είχε καλές σχέσεις με την οικογένεια του Δεκίου, καθιστά τον ισχυρισμό του Δέξιππου απίθανο. Ο Γάλλος δεν υποχώρησε από την πρόθεσή του να γίνει αυτοκράτορας, αλλά αποδέχτηκε τον Οστιλιανό ως συν-αυτοκράτορα, ίσως για να αποφύγει τη ζημιά ενός άλλου εμφυλίου πολέμου.
Εφόσον ο στρατός δεν ήταν πλέον ευχαριστημένος με τον Αυτοκράτορα, οι στρατιώτες ανακήρυξαν τον Αιμιλιανό αυτοκράτορα. Με έναν σφετεριστή, υποστηριζόμενο από τον Παυλόκτο, να απειλεί τον θρόνο, ο Γάλλος προετοιμάστηκε για μάχη. Ανακάλεσε αρκετές λεγεώνες και διέταξε ενισχύσεις να επιστρέψουν στη Ρώμη από τη Γαλατία υπό τη διοίκηση του μελλοντικού αυτοκράτορα Πόπλιου Λικίνιου Βαλεριανού. Παρά αυτές τις διατάξεις, ο Αιμιλιανός βάδισε προς την Ιταλία έτοιμος να πολεμήσει για τη διεκδίκησή του και πρόλαβε τον Γάλλο στην Ιντεραμνα (σύγχρονη Τέρνι) πριν από την άφιξη του Βαλεριανού. Τι ακριβώς συνέβη δεν είναι σαφές. Μεταγενέστερες πηγές ισχυρίζονται ότι μετά από μια αρχική ήττα, ο Γάλλος και ο Βολουσιανός δολοφονήθηκαν από τα ίδια τους τα στρατεύματα· ή ότι ο Γάλλος δεν είχε καν την ευκαιρία να αντιμετωπίσει τον Αιμιλιανό επειδή ο στρατός του πέρασε με το μέρος του σφετεριστή. Σε κάθε περίπτωση, τόσο ο Γάλλος όσο και ο Βολουσιανός σκοτώθηκαν τον Αύγουστο του 253.
Ο Αιμιλιανός συνέχισε την πορεία του προς τη Ρώμη. Η ρωμαϊκή σύγκλητος, μετά από μια σύντομη αντίσταση, αποφάσισε να τον αναγνωρίσει ως αυτοκράτορα. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, ο Αιμιλιανός έγραψε τότε στη Σύγκλητο, υποσχόμενος να πολεμήσει για την Αυτοκρατορία στη Θράκη και κατά της Περσίας, και να παραχωρήσει την εξουσία του στη Σύγκλητο, της οποίας θεωρούσε τον εαυτό του στρατηγό.
Ο Βαλεριανός, κυβερνήτης των επαρχιών του Ρήνου, κατευθυνόταν προς τον νότο με έναν στρατό ο οποίος, σύμφωνα με τον Ζώσιμο, είχε κληθεί ως ενίσχυση από τον Γάλλο. Ωστόσο, οι σύγχρονοι ιστορικοί πιστεύουν ότι αυτός ο στρατός, που πιθανώς είχε κινητοποιηθεί για μια επικείμενη εκστρατεία στην Ανατολή, κινήθηκε μόνο μετά τον θάνατο του Γάλλου για να υποστηρίξει τη διεκδίκηση της εξουσίας από τον Βαλεριανό. Οι άνδρες του αυτοκράτορα Αιμιλιανού, φοβούμενοι τον εμφύλιο πόλεμο και τη μεγαλύτερη δύναμη του Βαλεριανού, στασίασαν. Σκότωσαν τον Αιμιλιανό στο Σπολέτιο ή στη γέφυρα Sanguinarium, μεταξύ Oriculum και Narnia (στα μισά του δρόμου μεταξύ Σπολετίου και Ρώμης), και αναγνώρισαν τον Βαλεριανό ως τον νέο αυτοκράτορα.
Η πρώτη πράξη του Βαλεριανού ως αυτοκράτορα στις 22 Οκτωβρίου 253, ήταν να διορίσει τον γιο του Γαλλιηνό καίσαρα. Στις αρχές της βασιλείας του, οι υποθέσεις στην Ευρώπη πήγαν από το κακό στο χειρότερο και ολόκληρη η Δύση περιήλθε σε αταξία. Στην Ανατολή, η Αντιόχεια είχε πέσει στα χέρια ενός υποτελούς των Σασσανιδών και η Αρμενία είχε καταληφθεί από τον Σαπώρη Α'.
Στον Δούναβη, σκυθικές φυλές είχαν βγει και πάλι εκτός ελέγχου, παρά τη συνθήκη ειρήνης που υπογράφηκε το 251. Εισέβαλαν στη Μικρά Ασία από τη θάλασσα, έκαψαν τον μεγάλο Ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο και επέστρεψαν στην πατρίδα τους με τα λάφυρα. Η Κάτω Μοισία δέχθηκε επίσης εισβολή στις αρχές του 253. Ο Αιμιλιανός, κυβερνήτης της Άνω Μοισίας και της Παννονίας, πήρε την πρωτοβουλία και νίκησε τους εισβολείς.
Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στον Δούναβη (ο Drinkwater προτείνει το 255 ή 256), ανακήρυξε τον μεγαλύτερο γιο του, Βαλεριανό Β', καίσαρα και έτσι επίσημο διάδοχο του ιδίου και του Βαλεριανού Α'· το αγόρι πιθανότατα συνόδευσε τον Γαλλιηνό στην εκστρατεία εκείνη την εποχή, και όταν ο Γαλλιηνός μετακινήθηκε δυτικά προς τις επαρχίες του Ρήνου το 257, παρέμεινε πίσω στον Δούναβη ως η προσωποποίηση της Αυτοκρατορικής εξουσίας.
Κάποια στιγμή μεταξύ 258 και 260 (η ακριβής ημερομηνία είναι ασαφής), ενώ ο Βαλεριανός ήταν απασχολημένος με τη συνεχιζόμενη εισβολή του Σαπώρη Α' στην Ανατολή και ο Γαλλιηνός ήταν απορροφημένος με τα προβλήματά του στη Δύση, ο Ινγένουος, κυβερνήτης τουλάχιστον μίας από τις επαρχίες της Παννονίας, εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση και ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας. Ο Βαλεριανός Β' είχε προφανώς πεθάνει στον Δούναβη, πιθανότατα το 258. Ο Ινγένουος μπορεί να ευθύνεται για τον θάνατο του Βαλεριανού Β'. Εναλλακτικά, η ήττα και η αιχμαλωσία του Βαλεριανού στη μάχη της Έδεσσας μπορεί να αποτέλεσαν το έναυσμα για τις μετέπειτα εξεγέρσεις του Ινγένουου, του Ρηγαλιανού και του Πόστουμου.
Σε κάθε περίπτωση, ο Γαλλιηνός αντέδρασε με μεγάλη ταχύτητα. Άφησε τον γιο του Σαλωνίνο ως καίσαρα στην Κολωνία, υπό την επίβλεψη του Αλβανού (ή Σιλβανού) και τη στρατιωτική ηγεσία του Πόστουμου. Στη συνέχεια διέσχισε βιαστικά τα Βαλκάνια, παίρνοντας μαζί του το νέο σώμα ιππικού (comitatus) υπό τη διοίκηση του Αυρήολου και νίκησε τον Ινγένουο στη Μούρσα ή το Σίρμιο. Ο Ινγένουος σκοτώθηκε από τους ίδιους τους φρουρούς του ή αυτοκτόνησε πνίγοντας τον εαυτό του μετά την πτώση της πρωτεύουσάς του, του Σιρμίου.
Κατά τα έτη 267–269, οι Γότθοι και άλλοι βάρβαροι εισέβαλαν στην αυτοκρατορία κατά μεγάλα πλήθη. Οι πηγές είναι εξαιρετικά συγκεχυμένες σχετικά με τη χρονολόγηση αυτών των εισβολών, τους συμμετέχοντες και τους στόχους τους. Οι σύγχρονοι ιστορικοί δεν είναι καν σε θέση να διακρίνουν με βεβαιότητα αν υπήρξαν δύο ή περισσότερες από αυτές τις εισβολές ή μία ενιαία παρατεταμένη. Φαίνεται ότι, αρχικά, μια μεγάλη ναυτική εκστρατεία καθοδηγήθηκε από τους Έρουλους ξεκινώντας από τα βόρεια της Μαύρης Θάλασσας και οδηγώντας στη λεηλασία πολλών πόλεων της Ελλάδας (μεταξύ αυτών, της Αθήνας και της Σπάρτης). Στη συνέχεια, ένας άλλος, ακόμη πιο πολυάριθμος στρατός εισβολέων ξεκίνησε μια δεύτερη ναυτική εισβολή στην αυτοκρατορία. Οι Ρωμαίοι νίκησαν τους βαρβάρους πρώτα στη θάλασσα. Ο στρατός του Γαλλιηνού κέρδισε στη συνέχεια μια μάχη στη Θράκη και ο αυτοκράτορας καταδίωξε τους εισβολείς. Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, ήταν ο αρχηγός του στρατού που κέρδισε τη μεγάλη Μάχη της Ναϊσσού, ενώ η πλειοψηφία πιστεύει ότι η νίκη πρέπει να αποδοθεί στον διάδοχό του, Κλαύδιο Β'.
Το 268, κάποια στιγμή πριν ή λίγο μετά τη μάχη της Ναϊσσού, η εξουσία του Γαλλιηνού αμφισβητήθηκε από τον Αυρήολο, διοικητή του ιππικού που στάθμευε στα Μεδιόλανα (Μιλάνο), ο οποίος υποτίθεται ότι έπρεπε να προσέχει τον Πόστουμο. Αντίθετα, έδρασε ως αναπληρωτής του Πόστουμου μέχρι τις τελευταίες ημέρες της εξέγερσής του, όταν φαίνεται ότι διεκδίκησε τον θρόνο για τον εαυτό του. Η αποφασιστική μάχη έλαβε χώρα στη σημερινή Pontirolo Nuovo κοντά στο Μιλάνο· ο Αυρήολος ηττήθηκε κατά κράτος και υποχώρησε στο Μιλάνο. Ο Γαλλιηνός πολιόρκησε την πόλη αλλά δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια της πολιορκίας. Υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές για τη δολοφονία, αλλά οι πηγές συμφωνούν ότι οι περισσότεροι αξιωματούχοι του Γαλλιηνού ήθελαν τον θάνατό του.
Ο Κέκροπιος, διοικητής των Δαλματών, διέδωσε ότι οι δυνάμεις του Αυρήολου εγκατέλειπαν την πόλη, και ο Γαλλιηνός βγήκε από τη σκηνή του χωρίς τη σωματοφυλακή του, για να χτυπηθεί από τον Κέκροπιο. Σύμφωνα με τον Αυρήλιο Βίκτωρα και τον Ζωναρά, μόλις έμαθε τα νέα ότι ο Γαλλιηνός ήταν νεκρός, η Σύγκλητος στη Ρώμη διέταξε την εκτέλεση της οικογένειάς του (συμπεριλαμβανομένου του αδελφού του Βαλεριανού και του γιου του Μαρινιανού) και των υποστηρικτών τους, λίγο πριν λάβουν μήνυμα από τον Κλαύδιο να τους χαρίσουν τη ζωή και να αποθεώσουν τον προκάτοχό του.
Όποια ιστορία κι αν είναι αληθινή, ο Γαλλιηνός σκοτώθηκε το καλοκαίρι του 268 και ο Κλαύδιος επιλέχθηκε από τον στρατό έξω από το Μιλάνο για να τον διαδεχθεί. Οι αφηγήσεις λένε ότι οι άνθρωποι, ακούγοντας τα νέα για τον νέο αυτοκράτορα, αντέδρασαν δολοφονώντας μέλη της οικογένειας του Γαλλιηνού, μέχρι που ο Κλαύδιος δήλωσε ότι θα σεβαστεί τη μνήμη του προκατόχου του. Ο Κλαύδιος θεοποίησε τον αποθανόντα αυτοκράτορα και τον έθαψε σε οικογενειακό τάφο στην Αππία Οδό. Ο προδότης Αυρήολος δεν έτυχε της ίδιας μεταχείρισης, καθώς σκοτώθηκε από τους πολιορκητές του μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια παράδοσης.
Ο Άγιος Βαλεντίνος μαρτύρησε από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο Β' τον Γοτθικό και θάφτηκε στη Via Flaminia.
Ωστόσο, έπεσε θύμα της Πανώλης του Κυπριανού (πιθανώς ευλογιά) και πέθανε στις αρχές Ιανουαρίου του 270. Πριν από τον θάνατό του, πιστεύεται ότι όρισε τον Αυρηλιανό ως διάδοχό του, αν και ο αδελφός του Κλαύδιου, ο Κουίντιλλος, κατέλαβε για λίγο την εξουσία.
Ο Κουίντιλλος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας είτε από τη Σύγκλητο είτε από τους στρατιώτες του αδελφού του μετά τον θάνατο του τελευταίου το 270. Ο Ευτρόπιος αναφέρει ότι ο Κουίντιλλος εξελέγη από τους στρατιώτες του ρωμαϊκού στρατού αμέσως μετά τον θάνατο του αδελφού του· η επιλογή φέρεται να εγκρίθηκε από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο.
