1929 تا 1933
U.S., Worldwide
رکود بزرگ یک رکود اقتصادی شدید جهانی بود که عمدتاً در دهه ۱۹۳۰ رخ داد و از ایالات متحده آغاز شد. زمانبندی رکود بزرگ در سراسر جهان متفاوت بود؛ در اکثر کشورها، این رکود از سال ۱۹۲۹ آغاز شد و تا دهه ۱۹۳۰ ادامه یافت. این طولانیترین، عمیقترین و گستردهترین رکود قرن بیستم بود. رکود بزرگ معمولاً به عنوان نمونهای از شدت کاهش اقتصاد جهانی مورد استفاده قرار میگیرد.
مجموع سود خالص ۵۳۶ شرکت تولیدی و تجاری، افزایشی ۳۶.۶ درصدی را نسبت به دوره مشابه در سال ۱۹۲۸ نشان داد که تولید فولاد پیشتاز آن بود. فروش خردهفروشی، شروع ساختوساز و درآمدهای راهآهن رکورد پشت رکورد ثبت کردند. سهام همچنان به سودهای بیسابقه ادامه میدهد. مازاد عظیم گندم از سال ۱۹۲۸ قیمت گندم را کاهش داد و بازارهای کالا و درآمد کشاورزان را تحت فشار قرار داد. نرخ بیکاری در حدود ۴ درصد باقی ماند. تولید ناخالص داخلی اسمی ایالات متحده ۱۰۵ میلیارد دلار بود.
یک سقوط کوچک در بازار سهام پس از هشدار فدرال رزرو در مورد سفتهبازی بیش از حد رخ میدهد. با این حال، این سقوط کوچک دو روز بعد با تزریق ۲۵ میلیون دلار اعتبار توسط نشنال سیتی بانک به بازار سهام خنثی شد.
بازار سهام تقریباً به طور کامل سودهای بیوقفهای را تجربه میکند و در این دوره (مه تا سپتامبر) ۲۰ درصد رشد میکند.
هزینههای مصرفکننده و تولید صنعتی در تابستان شروع به رکود میکنند. فدرال رزرو در تلاش برای مبارزه با رفتارهای سفتهبازانه، به برنامه خود برای افزایش نرخ بهره از ۴ درصد در اواسط ۱۹۲۸ به ۶ درصد تا اواسط ۱۹۲۹ ادامه میدهد.
قانون بازاریابی کشاورزی ۱۹۲۹ به قانون تبدیل شد و حدود ۱۰۰ میلیون دلار وام اضطراری برای کشاورزان در مضیقه فراهم کرد.
یک رکود جزئی دو ماه قبل از سقوط بازار سهام آغاز میشود. تولید فولاد و فروش خودرو و مسکن به طور قابل توجهی کاهش مییابد، ساختوساز راکد میشود و بدهی مصرفکننده به دلیل اعتبار آسان به سطوح خطرناکی میرسد. بیش از ۸.۵ میلیارد دلار وام اعتباری برای سهام وجود داشت که ارزش آن از کل پول در گردش ایالات متحده در آن زمان بیشتر بود.
بورس اوراق بهادار لندن پس از فروپاشی گروه هتری به اتهام کلاهبرداری و جعل سقوط میکند. ۲۴ میلیون پوند از ارزش آن از بین میرود. این فروپاشی اعتماد سرمایهگذاران آمریکایی به امنیت سرمایهگذاریهای خارجی را متزلزل میکند.
سقوط وال استریت در سال ۱۹۲۹ آغاز میشود. سهام در لحظه باز شدن بازار بیش از ۱۱ درصد از ارزش خود را از دست میدهند. مورخان اقتصادی معمولاً کاتالیزور رکود بزرگ را فروپاشی ناگهانی و ویرانگر قیمتهای بازار سهام ایالات متحده میدانند که از ۲۴ اکتبر ۱۹۲۹ آغاز شد.
بازار یک بهبودی کوتاه را تجربه کرد.
بورس اوراق بهادار نیویورک سقوط میکند و شاخص داو جونز با بیش از ۱۲ درصد کاهش بسته میشود.
بهبودی یک روزه.
فدرال رزرو شروع به کاهش نرخ تنزیل از سطح ۶ درصدی خود میکند.
بازار سهام به کف ۱۹۸.۶۰ میرسد و به دنبال آن یک بازار نزولی آغاز میشود که تا آوریل ۱۹۳۰ ادامه مییابد. با این حال، قیمت کالاها همچنان به شدت کاهش مییابد.
داو به اوج ثانویه (یعنی رالی بازار نزولی) ۲۹۴.۰۷ میرسد و به دنبال آن رکود طولانی تا آغاز کاهش شدید در آوریل ۱۹۳۱ رخ میدهد. این اوج با سطوح اوایل ۱۹۲۹ مطابقت دارد، اما ۳۰ درصد پایینتر از اوج سپتامبر ۱۹۲۹ است.
فروش خودرو به زیر سطوح سال ۱۹۲۸ سقوط میکند.
قانون تعرفه اسموت-هاولی تصویب شد که فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی در حال تضعیف وارد کرد، عمدتاً از طریق فروپاشی تجارت محصولات کشاورزی که بانکهایی را که به کشاورزان وامهای کلان داده بودند، تحت فشار قرار داد. کاهش بیشتر در تجارت محصولات تولیدی منجر به اخراج کارکنان و کاهش سود شرکتها شد و اقتصاد را تضعیف کرد. اجماع کلی در میان اقتصاددانان این است که قانون اسموت-هاولی باعث رکود نشد، اما آن را بدتر کرد و تلاشهای بهبودی پس از ۱۹۳۳ را متوقف کرد. صادرات از ۵.۲ میلیارد دلار در ۱۹۲۹ به تنها ۱.۷ میلیارد دلار در ۱۹۳۳ کاهش یافت.
شرکت کالدول، یک شرکت بزرگ خوشهای که خدمات بانکی، بیمه و کارگزاری در جنوب ایالات متحده ارائه میداد، فروپاشید و اثر آبشاری هجوم به بانکهای کوچکتر در تنسی و کنتاکی را ایجاد کرد. این فروپاشی تیترهای ملی را به خود اختصاص داد و به سرایت ترس در مورد سیستم بانکی کمک کرد.
نرخ وجوه فدرال فدرال رزرو به ۲ درصد میرسد که در آن زمان یک رکورد پایین بود.
اولین دور بزرگ ورشکستگی بانکهای ایالات متحده. حدود ۵۵۰ میلیون دلار سپرده از دست رفت. تنها در ماه دسامبر بیش از ۳۰۰ بانک ورشکست شدند.
بانک ایالات متحده (یک بانک خصوصی در شهر نیویورک) فرو میپاشد.
رکود عمیقتر میشود. تولید ناخالص داخلی ایالات متحده ۸.۵ درصد کاهش مییابد و تولید ناخالص داخلی اسمی به ۹۲ میلیارد دلار میرسد. قیمتها اندکی کاهش مییابند اما دستمزدها نسبتاً ثابت میمانند. نرخ تورم سالانه ایالات متحده ۶.۴- درصد است. بیکاری به ۹ درصد میرسد. ۱۳۵۰ بانک ورشکست میشوند.
کردیتآنستالت، بانک برتر اتریش با سهام عمده در صنایع مختلف، پس از مجبور شدن به پذیرش بدهیهای سه بانک ورشکسته دیگر، دچار ورشکستگی شد و اثر آبشاری ورشکستگی بانکها در سراسر اروپای مرکزی را ایجاد کرد. کردیتآنستالت ۱۶ درصد از تولید ناخالص داخلی اتریش را تشکیل میداد و نتوانست مؤسسه دیگری برای تضمین نقدینگی پیدا کند. ۱۴۰ میلیون شیلینگ اتریش از دست رفت. فروپاشی کردیتآنستالت باعث شد بانک فرانسه، بانک ملی بلژیک، بانک هلند و بانک ملی سوئیس هجوم برای تبدیل دلار آمریکا به طلا را آغاز کنند و فدرال رزرو را مجبور کرد نرخ بهره را از ۱.۵ درصد به ۳.۵ درصد افزایش دهد تا استانداردهای طلا را حفظ کند، که این امر به نوبه خود به تعمیق رکود و دور دوم ورشکستگیهای بانکی در ایالات متحده در تابستان ۱۹۳۱ کمک کرد.
نرخ بهره فدرال رزرو به حداقل ۱.۵ درصد میرسد.
دومین دور بزرگ ورشکستگی بانکهای ایالات متحده و وخیمتر شدن وضعیت اقتصادی به تغییر دائمی در انتظارات مردم از اقتصاد کمک میکند. این بحران بر بانکهای شیکاگو متمرکز بود که از نکول وامهای املاک و مستغلات رنج میبردند. از ۱۹۳ بانک دارای مجوز ایالتی در منطقه شیکاگو در سال ۱۹۲۹، تنها ۳۵ بانک تا پایان سال ۱۹۳۳ باقی ماندند.
مهلت قانونی هوور در ۲۰ ژوئن صادر شد که پرداخت غرامت از سوی آلمان را برای تثبیت وضعیت این کشور به حالت تعلیق درآورد.
رایشسبانک در کمتر از ۳ هفته ۸۴۰ میلیون مارک از دست داد، زیرا سرمایهگذاران سپردههای کوتاهمدت خود را خارج کردند.
دومین بانک بزرگ آلمان، داناتبانک، در ۱۳ ژوئیه ورشکست شد. تعطیلی دو روزه بانکها اعلام شد. صنعت دچار فروپاشی فاجعهباری شد.
تعمیق کسری بودجه و تقاضا برای بودجه متوازن منجر به این شد که دولت کارگری رمزی مکدونالد مالیاتها را ۲۴ میلیون پوند افزایش و هزینهها را ۹۶ میلیون پوند کاهش دهد؛ بحثبرانگیزترین اقدام، کاهش ۲۰ درصدی مزایای بیکاری (به مبلغ ۶۴ میلیون پوند) بود. بدهی عمومی بریتانیا در آن زمان ۱۸۰ درصد تولید ناخالص داخلی بود که عمدتاً از هزینههای جنگ جهانی اول باقی مانده بود. خشم عمومی منجر به نابودی تقریباً کامل حزب کارگر در انتخابات اکتبر ۱۹۳۱ شد.
بریتانیا استاندارد طلا را ترک میکند و ارزش پوند استرلینگ ۲۵ درصد کاهش مییابد. با وجود هشدارهای فاجعه، این خروج برای اقتصاد بریتانیا مفید واقع شد، زیرا صادرات رقابتیتر شد. علاوه بر این، بانک انگلستان اکنون آزاد بود که به خلق پول بپردازد و نرخ بهره را از ۶.۰۰ درصد به ۲.۰۰ درصد کاهش داد.
انتخابات سراسری ۱۹۳۱ بریتانیا برگزار شد که حزب کارگر را نابود کرد و پیروزی قاطعی را برای حزب محافظهکار به ارمغان آورد.
۲۲۹۴ بانک با نزدیک به ۱.۷ میلیارد دلار سپرده سقوط کردند. ۲۸۲۸۵ کسبوکار در سال ۱۹۳۱ شکست خوردند که نرخ روزانه ۱۳۳ ورشکستگی را نشان میدهد. نرخ بیکاری به ۱۶ درصد افزایش یافت. تولید ناخالص داخلی اسمی ایالات متحده به ۷۷ میلیارد دلار کاهش یافت و رشد اقتصادی ۸.۵- درصد بود. تورم سالانه ۹.۳- درصد بود.
شرکت مالی بازسازی برای وام دادن ۲ میلیارد دلار به موسسات مالی مشکلداری که بخشی از سیستم فدرال رزرو نبودند اما در بلندمدت توانایی پرداخت داشتند، ایجاد شد. تا سال ۱۹۴۱، این شرکت حدود ۹.۵ میلیارد دلار به بانکها، راهآهنها، انجمنهای وام مسکن و همچنین دولتهای ایالتی و محلی وام داد.
میشیگان اولین ایالت در ایالات متحده شد که تعطیلی نامحدود بانکها را اعلام کرد، تلاشی برای جلوگیری از فروپاشی قریبالوقوع بانک فرست نشنال دیترویت و بانک گاردین نشنال آو کامرس، دو بانک بزرگ دیترویت. اگر شرکت فورد موتور تصمیم خود را برای برداشت تمام سپردههایش از این دو بانک عملی میکرد، فرست نشنال و گاردین نشنال با خطر ورشکستگی مواجه میشدند؛ فورد برای پوشش زیان ۷۵ میلیون دلاری خود در سال ۱۹۳۲ به این نقدینگی نیاز داشت.
فدرال رزرو معاملات بازار آزاد را انجام میدهد و عرضه پول را ۱ میلیارد دلار افزایش میدهد.
قانون درآمد ۱۹۳۲ به امضا رسید و مالیات بر درآمد شخصی، درآمد شرکتها و مالیات بر فروش کالاهای مختلف را افزایش داد.
بیشتر محدودیتهای تجارت خارجی، از اسموت-هاولی در ایالات متحده و ترجیحات امپراتوری در امپراتوری بریتانیا، اجرایی شد.
دولت ایالات متحده عملیات بازار آزاد را متوقف کرد.
شاخص صنعتی داو جونز به حداقل ۴۱.۲۲ رسید که پایینترین سطح ثبتشده در قرن بیستم است و نشاندهنده ۸۹ درصد کاهش نسبت به اوج خود در سپتامبر ۱۹۲۹ است.
انتخابات فدرال آلمان در ژوئیه ۱۹۳۲ برگزار شد و حزب نازی به رهبری آدولف هیتلر به بزرگترین حزب در رایشستاگ تبدیل شد.
انتخابات فدرال آلمان در نوامبر ۱۹۳۲، آخرین انتخابات آزاد و عادلانه سراسری آلمان تا سال ۱۹۹۰، برگزار شد. با وجود شکست جزئی برای حزب نازی، کمپین خشونت و ارعاب گسترده در آستانه انتخابات بعدی در مارس ۱۹۳۳ آغاز شد. هیتلر بعداً توسط رئیسجمهور پل فون هیندنبورگ به عنوان صدراعظم آلمان منصوب شد و از آتشسوزی رایشستاگ به عنوان بهانهای برای اعلام وضعیت اضطراری در آلمان و گسترش اختیارات خود استفاده کرد.
انتخابات ۱۹۳۲ ایالات متحده: فرانکلین دی. روزولت با پیروزی قاطع به عنوان سی و دومین رئیسجمهور ایالات متحده انتخاب شد و حزب دموکرات اکثریت عظیمی را در هر دو مجلس کنگره به دست آورد.
نرخ بیکاری به ۲۳ درصد افزایش یافت، رشد تولید ناخالص داخلی ۱۳- درصد بود، نرخ تورم سالانه ۱۱- درصد بود و ۱۷۰۰ بانک ورشکست شدند. تولید ناخالص داخلی اسمی ایالات متحده به ۶۰ میلیارد دلار کاهش یافت. بیش از ۱۳ میلیون نفر در ایالات متحده و ۳.۵ میلیون نفر در بریتانیا بیکار بودند.
فرانکلین دی. روزولت به عنوان رئیسجمهور سوگند یاد کرد.
قانون بحثبرانگیز اقتصاد ۱۹۳۳ به امضا رسید که ۲۴۳ میلیون دلار از حقوق و مستمریهای دولتی و مزایای کهنهسربازان را کاهش داد. با وجود بحران اقتصادی، اکثریت قاطع اقتصاددانان، سیاستگذاران و عموم مردم آمریکا معتقد بودند که دولت فدرال باید بودجه را متوازن کند و از کسری بودجه بپرهیزد تا فشار بیشتری بر بازار اوراق قرضه وارد نشود، چرا که این امر بر هزینههای استقراض دولت، بانکها، شرکتها و سرمایهگذاران خارجی تأثیر منفی میگذاشت. از سال ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۳، کل بدهی دولت ایالات متحده از ۱۶.۹ میلیارد دلار به بیش از ۲۳ میلیارد دلار افزایش یافت.
تا پایان ماه مارس، بیش از ۱.۱ میلیارد دلار پول نقد احتکار شده به سیستم بانکی واریز شد.
سپاه حفاظت غیرنظامی، یک برنامه امدادی کارهای عمومی، ایجاد شد. این برنامه تا سال ۱۹۴۲ ادامه یافت و نمادی از برنامههای «نیو دیل» (New Deal) است.
فرمان اجرایی ۶۱۰۲ رئیسجمهور فرانکلین دی. روزولت صادر شد که احتکار سکه طلا، شمش و گواهیهای طلا را از تاریخ ۱ مه ۱۹۳۳ ممنوع کرد.
قانون اضطراری بانکداری تصویب شد که امکان بازسازی سیستم بانکی را فراهم کرد.
قانون تعدیل کشاورزی تصویب شد که با هدف افزایش قیمت محصولات کشاورزی از طریق کاهش مازاد تولید طراحی شده بود.
قانون اوراق بهادار ۱۹۳۳ تصویب شد که مستلزم ثبت کلیه خرید و فروشهای اوراق بهادار مالی و همچنین افشای اطلاعات مالی حیاتی درباره شرکتهای درگیر بود. کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده سال بعد تأسیس شد که به مبارزه با معاملات نهانی و کاهش ریسک معاملات کمک کرد.
شاخص تولید صنعتی فدرال رزرو به ۸۵.۵ بازگشت که نشاندهنده ۵۷ درصد افزایش نسبت به رقم ۵۴.۳ ثبتشده در مارس ۱۹۳۳ است.
اداره کارهای عمرانی ایجاد شد که بیش از ۴ میلیون نفر را به کار گرفت و بیش از ۴۰۰ میلیون دلار بودجه برای برنامههای کاری تا پایان فعالیتش در ۳۱ مارس ۱۹۳۴ توزیع کرد، زمانی که با «اداره پیشرفت کار» (Works Progress Administration) که دائمیتر بود، جایگزین شد.
قانون منع مشروبات الکلی در سطح ملی لغو شد. ۱۸ ایالت همچنان به ممنوعیت در سطح ایالتی ادامه دادند. پایان این ممنوعیت به جرایم سازمانیافته ضربه زد، اشتغال قانونی در تولید نوشیدنیهای الکلی را ممکن ساخت و درآمدهای مالیاتی ایالتی را افزایش داد.
نرخ تورم مثبت شد و به ۱ درصد در سال رسید. رشد تولید ناخالص داخلی فصلی تا تابستان مثبت شد، اما نرخ کلی سالانه رشد منفی ۱.۳ درصد بود. نرخ بیکاری به اوج ۲۵ درصد رسید. ۲ میلیون نفر بیخانمان بودند. تولید صنعتی نصف میزان سال ۱۹۲۹ بود. تولید ناخالص داخلی اسمی ایالات متحده به پایینترین حد خود یعنی ۵۷ میلیارد دلار رسید (که نسبت به ۱۰۵ میلیارد دلار در سال ۱۹۲۹ کاهش یافته بود).
