تیواناکو و واری

پیش از امپراتوری اینکا، دو امپراتوری بزرگ در آند وجود داشتند: تیواناکو (حدود ۳۰۰ تا ۱۱۰۰ میلادی) که در اطراف دریاچه تیتیکاکا مستقر بود، و واری یا هواری (حدود ۶۰۰ تا ۱۱۰۰ میلادی) که در نزدیکی شهر آیاکوچو متمرکز بود. واری حدود ۴۰۰ سال منطقه کوسکو را در اشغال داشت. بنابراین، بسیاری از ویژگی‌های امپراتوری اینکا از فرهنگ‌های چندقومی و گسترده‌تر پیشین آند نشأت گرفته است.

ممکن است دارای خطا باشد.