Historia Karta Atlantycka

9 sierpnia 1941 roku brytyjski pancernik HMS Prince of Wales wpłynął do zatoki Placentia Bay z Churchillem na pokładzie i spotkał się z amerykańskim krążownikiem ciężkim USS Augusta, na którym czekali Roosevelt i członkowie jego sztabu. Podczas pierwszego spotkania Churchill i Roosevelt przez chwilę milczeli, aż Churchill powiedział: „Wreszcie, panie prezydencie”, na co Roosevelt odpowiedział: „Cieszę się, że pana widzę na pokładzie, panie Churchill”. Następnie Churchill przekazał prezydentowi list od króla Jerzego VI i wygłosił oficjalne oświadczenie, którego – mimo dwóch prób – obecna ekipa dźwiękowa nie zdołała nagrać.

King George VIWinston ChurchillFranklin Roosevelt Image

Kontynuuj w Storyteller

Prezydent USA Franklin D. Roosevelt i premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill omawiali to, co miało stać się Kartą Atlantycką, w 1941 roku podczas konferencji atlantyckiej w Placentia Bay na Nowej Fundlandii. Wspólną deklarację wydali 14 sierpnia 1941 roku z amerykańskiej bazy morskiej w zatoce, Naval Base Argentia, która została niedawno wydzierżawiona od Wielkiej Brytanii w ramach umowy, na mocy której USA przekazały Wielkiej Brytanii 50 nadwyżkowych niszczycieli do walki z niemieckimi U-bootami (USA nie przystąpiły do wojny jako strona walcząca aż do ataku na Pearl Harbor cztery miesiące później).

Winston ChurchillFranklin Roosevelt Image

Kontynuuj w Storyteller

Nigdy nie istniała podpisana wersja dokumentu. Treść była wypracowywana w kilku projektach, a ostateczny uzgodniony tekst został przesłany telegraficznie do Londynu i Waszyngtonu. Prezydent Roosevelt przedstawił treść Karty Kongresowi 21 sierpnia 1941 roku.

Franklin Roosevelt Image

Kontynuuj w Storyteller

W momencie publikacji Karta nosiła tytuł „Wspólna deklaracja Prezydenta i Premiera” i była powszechnie znana jako „Wspólna deklaracja”. Gazeta Partii Pracy Daily Herald ukuła nazwę Karta Atlantycka, ale Churchill użył jej w parlamencie 24 sierpnia 1941 roku i od tego czasu została ona powszechnie przyjęta.

Narody alianckie i wiodące organizacje szybko i szeroko poparły Kartę. Na kolejnym spotkaniu Rady Międzyalianckiej w Londynie 24 września 1941 roku rządy na uchodźstwie Belgii, Czechosłowacji, Grecji, Luksemburga, Holandii, Norwegii, Polski i Jugosławii, a także Związek Radziecki oraz przedstawiciele Wolnych Francuzów jednogłośnie przyjęli przestrzeganie wspólnych zasad polityki określonych w Karcie Atlantyckiej.

1 stycznia 1942 roku szersza grupa narodów, które przestrzegały zasad Karty Atlantyckiej, wydała wspólną Deklarację Narodów Zjednoczonych, podkreślając swoją solidarność w obronie przed hitleryzmem.

Podczas wojny Churchill argumentował za taką interpretacją karty, która pozwoliłaby Związkowi Radzieckiemu na dalszą kontrolę państw bałtyckich – interpretacją odrzuconą przez USA aż do marca 1944 roku.