czw. wrz 17, 1908 do Teraz
World
Katastrofy lotnicze, które miały miejsce w XX wieku.
Pierwsza katastrofa z udziałem samolotu silnikowego miała miejsce 17 września 1908 roku w Fort Myer w stanie Wirginia w Stanach Zjednoczonych, kiedy to rozbił się samolot Wright Model A. W wypadku ranny został jego współtwórca i pilot, Orville Wright, a pasażer, porucznik Korpusu Łączności Thomas Selfridge, zginął.
Lot Turkish Airlines 981, obsługiwany przez samolot McDonnell Douglas DC-10, rozbił się w lesie na północny wschód od Paryża we Francji 3 marca 1974 roku. Lecący do Londynu samolot rozbił się krótko po starcie z lotniska Orly. Wszystkie 346 osób na pokładzie zginęło. Później ustalono, że oderwały się drzwi luku bagażowego, co spowodowało dekompresję wybuchową; doprowadziło to do zawalenia się podłogi bezpośrednio nad lukiem. Zawalona podłoga przecięła linki sterownicze, co pozbawiło pilotów kontroli nad sterami wysokości, sterem kierunku i drugim silnikiem. Samolot wszedł w strome nurkowanie i rozbił się. Jest to obecnie najtragiczniejsza katastrofa z udziałem jednego samolotu, w której nie było ocalałych.
Katastrofa na lotnisku na Teneryfie, która miała miejsce 27 marca 1977 roku, pozostaje wypadkiem z największą liczbą ofiar śmiertelnych wśród pasażerów samolotów pasażerskich. 583 osoby zginęły, gdy Boeing 747 linii KLM próbował wystartować bez zezwolenia i zderzył się z kołującym Boeingiem 747 linii Pan Am na lotnisku Los Rodeos na hiszpańskiej wyspie Teneryfa. Z samolotu KLM nikt nie przeżył, a z 396 pasażerów i członków załogi samolotu Pan Am ocalało tylko 61 osób. Główną przyczyną był błąd pilota, ponieważ kapitan KLM rozpoczął start bez uzyskania zezwolenia od kontroli ruchu lotniczego.
Boeing 747-237B, wykonujący lot Air India 855, 1 stycznia 1978 roku rozbił się na Morzu Arabskim tuż przy wybrzeżu Bombaju w Indiach, zabijając wszystkich 190 pasażerów i 23 członków załogi. Dochodzenie wykazało, że kapitan stracił orientację po awarii jednego z przyrządów pokładowych w kokpicie, co doprowadziło do „irracjonalnych działań sterowniczych”, które spowodowały katastrofę samolotu.
Lot American Airlines 191, obsługiwany przez McDonnell Douglas DC-10-10, rozbił się 25 maja 1979 roku, krótko po oderwaniu się od pasa startowego na lotnisku Chicago O'Hare, po tym jak silnik numer jeden (lewy) wraz z pylonem oderwał się od skrzydła. Przerwało to przewody hydrauliczne, co spowodowało schowanie się urządzeń zwiększających siłę nośną na krawędzi natarcia skrzydła po tej stronie samolotu, co doprowadziło do asymetrycznej siły nośnej i utraty kontroli. Wypadek przypisano niewłaściwym procedurom konserwacji. Katastrofa spowodowała śmierć wszystkich 271 pasażerów i członków załogi na pokładzie, a także dwóch osób na ziemi. Pozostaje to najtragiczniejsza katastrofa lotnictwa komercyjnego w historii Stanów Zjednoczonych.
Lot Air New Zealand 901, antarktyczny lot widokowy, 28 listopada 1979 roku zderzył się z górą Erebus na wyspie Rossa na Antarktydzie, zabijając wszystkich 237 pasażerów i 20 członków załogi na pokładzie. Załoga lotnicza nie została poinformowana, że współrzędne komputerowe trasy lotu samolotu McDonnell Douglas DC-10-30 zostały zmienione poprzedniej nocy, kierując lot bezpośrednio na górę Erebus zamiast zwykłą trasą nad cieśniną McMurdo Sound.
Lot Saudi Arabian Airlines 163, obsługiwany przez Lockheed L-1011, stał się najtragiczniejszym wypadkiem lotniczym na świecie, który nie wiązał się z rozbiciem samolotu. 19 sierpnia 1980 roku załoga wykonała awaryjne lądowanie w Rijadzie po wybuchu pożaru w tylnym luku bagażowym. Ogień przepalił sufit luku i przedostał się do kabiny pasażerskiej. Choć załodze udało się bezpiecznie wylądować, kapitan nie zatrzymał się natychmiast i nie zarządził ewakuacji. Zamiast tego kołował poza pas startowy, w czasie czego wszyscy w kabinie stracili przytomność z powodu oparów i nie byli w stanie otworzyć żadnych drzwi ani się ewakuować. Wszyscy 301 pasażerów i członków załogi zginęło z powodu uduszenia, zanim ekipy ratunkowe zdołały otworzyć jakiekolwiek drzwi, po czym samolot stanął w płomieniach i spłonął.
Radziecki myśliwiec przechwytujący Suchoj Su-15 zestrzelił lot Korean Air Lines 007, Boeinga 747-230B, lecącego na międzynarodowe lotnisko Gimpo w Seulu w Korei Południowej, po tym jak wleciał on w radziecką przestrzeń powietrzną; wszyscy 269 pasażerów i członków załogi na pokładzie zginęli.
Lot Air India 182, Boeing 747-237B, rozbił się u południowo-zachodnich wybrzeży Irlandii 23 czerwca 1985 roku, gdy w luku bagażowym wybuchła bomba. Zginęło wszystkich 307 pasażerów i 22 członków załogi. Jeden pasażer zameldował się jako „M. Singh”. Singh nie wszedł na pokład samolotu. Jednak jego walizka zawierająca bombę została załadowana na pokład. „Pan Singh” nigdy nie został zidentyfikowany ani schwytany. Później ustalono, że za zamachem stali sikhijscy ekstremiści w odwecie za atak rządu indyjskiego na Złotą Świątynię w mieście Amritsar, która jest bardzo ważna dla Sikhów. Był to w tamtym czasie najtragiczniejszy atak terrorystyczny z udziałem samolotu.
Tupolew Tu-154B-2, lot Aerofłot 7425, na krajowej trasie Karszy–Ufa–Leningrad, 10 lipca 1985 roku rozbił się w pobliżu Uchkuduk w Uzbeckiej SRR w Związku Radzieckim, na drugim etapie trasy. Zginęło wszystkich 191 pasażerów i 9 członków załogi. Dochodzenie wykazało, że samolot spadł z powodu błędu pilota. Załoga użyła zbyt niskiej prędkości lotu, co spowodowało wibracje, które błędnie zinterpretowali jako pompowanie silników. W rezultacie jeszcze bardziej zmniejszyli moc silników, co doprowadziło do przeciągnięcia i katastrofy samolotu.
Katastrofa lotu Japan Airlines 123 z 12 sierpnia 1985 roku jest katastrofą z udziałem jednego samolotu o największej liczbie ofiar śmiertelnych: na pokładzie Boeinga 747 zginęło 520 osób. Samolot uległ dekompresji wybuchowej z powodu nieprawidłowo naprawionej tylnej grodzi ciśnieniowej, która uległa awarii w trakcie lotu, niszcząc większość statecznika pionowego i zrywając wszystkie przewody hydrauliczne, co uczyniło Boeinga 747 praktycznie niesterownym. Piloci zdołali utrzymać maszynę w powietrzu przez 32 minuty po awarii mechanicznej, zanim samolot rozbił się o górę. Zginęło wszystkich 15 członków załogi oraz 505 z 509 pasażerów na pokładzie.
Douglas DC-8, lot Arrow Air 1285, 12 grudnia 1985 roku, przewożący amerykański personel wojskowy czarterowym lotem do domu na święta Bożego Narodzenia, rozbił się w Nowej Fundlandii; zginęło wszystkich 248 pasażerów i 8 członków załogi. Kanadyjska Rada Bezpieczeństwa Transportu (Canadian Aviation Safety Board), badająca przyczynę katastrofy, wydała dwa różne raporty: raport większościowy wskazywał na oblodzenie skrzydeł jako przyczynę katastrofy; raport mniejszościowy sugeruje, że prawdopodobną przyczyną był wybuch.
Lot Iran Air 655, irański samolot pasażerski Airbus A300-200, został zestrzelony 3 lipca 1988 roku przez dwa pociski ziemia-powietrze wystrzelone z krążownika rakietowego Marynarki Wojennej USA USS Vincennes nad Cieśniną Ormuz. Zginęło wszystkich 290 pasażerów i członków załogi znajdujących się na pokładzie.
Lot Pan Am 103, Boeing 747–121 lecący z Londynu-Heathrow do Nowego Jorku-JFK z kontynuacją lotu do Detroit, został zniszczony przez bombę terrorystyczną nad miastem Lockerbie w Szkocji. Zginęło wszystkich 243 pasażerów i 16 członków załogi oraz 11 osób na ziemi (wszyscy byli mieszkańcami Sherwood Crescent w Lockerbie), co czyni to wydarzenie najgorszym atakiem terrorystycznym z udziałem samolotu w Wielkiej Brytanii i najbardziej śmiercionośnym atakiem terrorystycznym na brytyjskiej ziemi.
Boeing 767-3Z9ER, 26 maja 1991 roku, lot Lauda Air 004, rozpadł się w powietrzu nad odległym obszarem Tajlandii z powodu niezamierzonego uruchomienia odwracacza ciągu w jednym z silników samolotu, zabijając wszystkich 213 pasażerów i 10 członków załogi na pokładzie. Lot, który rozpoczął się na lotnisku Kai Tak w Hongkongu i miał międzylądowanie na międzynarodowym lotnisku Don Mueang w Bangkoku w Tajlandii, był w drodze na międzynarodowe lotnisko w Wiedniu w Austrii, gdy doszło do wypadku.
Lot Nigeria Airways 2120, samolot Douglas DC-8-61 obsługiwany przez Nationair Canada, rozbił się w Dżuddzie w Arabii Saudyjskiej 11 lipca 1991 roku po tym, jak dwie opony zapaliły się podczas startu, co doprowadziło do pożaru w trakcie lotu. Zginęło wszystkich 247 pasażerów i 14 członków załogi. Jest to najbardziej śmiercionośny wypadek lotniczy z udziałem DC-8, największa katastrofa lotnicza z udziałem samolotu zarejestrowanego w Kanadzie i drugi najgorszy wypadek w Arabii Saudyjskiej.
Do zderzenia w powietrzu nad Charkhi Dadri doszło między lotem Saudia 763 a lotem Kazakhstan Airlines 1907 nad Charkhi Dadri w Indiach 12 listopada 1996 roku. Zderzenie było głównie wynikiem lotu kazachskiego pilota na wysokości niższej niż wyznaczona wysokość przelotowa. Zginęło wszystkich 349 pasażerów i członków załogi na pokładzie obu samolotów. Pozostaje to najbardziej śmiercionośnym zderzeniem w powietrzu na świecie.
Boeing 747-131, lot TWA 800, przewożący 212 pasażerów i 18 członków załogi, eksplodował i wpadł do Oceanu Atlantyckiego w pobliżu East Moriches w stanie Nowy Jork, krótko po starcie z międzynarodowego lotniska im. Johna F. Kennedy'ego w locie do Paryża i Rzymu. Długotrwałe śledztwo wykazało, że prawdopodobną przyczyną wypadku było zwarcie w zbiorniku paliwa, który zawierał wybuchową mieszankę oparów paliwa i powietrza. W rezultacie opracowano nowe wymogi, aby zapobiec przyszłym wybuchom zbiorników paliwa w samolotach.
Boeing 747-3B5, lot Korean Air 801, rozbił się 6 sierpnia 1997 roku podczas podchodzenia do lądowania na międzynarodowym lotnisku na terytorium USA Guam, zabijając 228 z 254 osób na pokładzie. Czynnikami przyczyniającymi się do katastrofy były zmęczenie i błędy załogi lotniczej, nieodpowiednie szkolenie załogi oraz modyfikacja systemu ostrzegania o wysokości na lotnisku, która uniemożliwiła wykrycie samolotów znajdujących się poniżej minimalnej bezpiecznej wysokości.
Airbus A300B4-220, lot Garuda Indonesia 152, który wystartował z Dżakarty w Indonezji i przygotowywał się do lądowania w Medan na Sumatrze Północnej, rozbił się w górzystym terenie, zabijając 222 pasażerów i 12 członków załogi. Przyczyny obejmowały skręt w lewo zamiast w prawo zgodnie z instrukcjami kontroli ruchu lotniczego (ATC) oraz zejście poniżej wyznaczonej wysokości 2000 stóp z powodu błędu pilota.
Airbus A300B4-622R, lot China Airlines 676, 16 lutego 1998 roku, w drodze z lotniska Ngurah Rai na Bali w Indonezji na międzynarodowe lotnisko Chiang Kai-shek (obecnie międzynarodowe lotnisko Taoyuan) na Tajwanie, rozbił się na drodze i w dzielnicy mieszkalnej w Taoyuan na Tajwanie, zabijając 182 pasażerów, 14 członków załogi i 7 osób na ziemi. Śledztwo wykazało, że gdy wieża kontrolna nakazała pilotowi przerwanie lądowania i „odejście na drugi krąg”, pilot, który nieumyślnie wyłączył autopilota, przez 11 sekund nie zrobił nic, aby przejąć kontrolę nad samolotem, najwyraźniej myśląc, że autopilot zainicjuje odejście. Gdy samolot zbliżył się do lotniska, pilot wykonał nagłe, strome wznoszenie, które doprowadziło do przeciągnięcia i katastrofy.
Boeing 767-366ER, lot EgyptAir 990, lecący z międzynarodowego lotniska w Los Angeles w Stanach Zjednoczonych na międzynarodowe lotnisko w Kairze w Egipcie, z międzylądowaniem na międzynarodowym lotnisku im. Johna F. Kennedy'ego w Nowym Jorku, rozbił się w Oceanie Atlantyckim na południe od wyspy Nantucket w stanie Massachusetts, zabijając wszystkich 203 pasażerów i 14 członków załogi. Narodowa Rada Bezpieczeństwa Transportu (NTSB) ustaliła, że prawdopodobną przyczyną katastrofy było celowe działanie pomocniczego pierwszego oficera w odpowiedzi na usunięcie go z międzynarodowej służby w liniach EgyptAir – ustalenie to jest kwestionowane przez egipskie władze, które utrzymują, że przyczyną wypadku było coś innego.
Najtragiczniejszą katastrofą lotniczą pod względem liczby ofiar śmiertelnych, biorąc pod uwagę zarówno osoby na pokładzie samolotów, jak i na ziemi, było zniszczenie World Trade Center w Nowym Jorku 11 września 2001 roku. Tego ranka cztery samoloty pasażerskie odbywające loty transkontynentalne z lotnisk na Wschodnim Wybrzeżu do Kalifornii zostały porwane po starcie. Cztery porwane maszyny zostały następnie wykorzystane w czterech oddzielnych atakach samobójczych na kluczowe amerykańskie obiekty przez 19 islamskich terrorystów powiązanych z Al-Kaidą. Lot American Airlines 11 i lot United Airlines 175 zostały celowo skierowane odpowiednio w Północną i Południową Wieżę World Trade Center, niszcząc oba budynki w czasie krótszym niż dwie godziny. W wyniku katastrof w World Trade Center zginęło 2753 osoby, z czego zdecydowana większość to osoby przebywające w wieżach World Trade Center lub personel ratunkowy reagujący na katastrofę. Ponadto 184 osoby zginęły w wyniku uderzenia lotu American Airlines 77 w Pentagon (co spowodowało poważne uszkodzenia i częściowe zniszczenie zachodniej strony budynku). 40 pasażerów zginęło również, gdy lot United Airlines 93 rozbił się na polu w hrabstwie Somerset w Pensylwanii, po tym jak pasażerowie podjęli walkę i uniemożliwili porywaczom dotarcie do wyznaczonego celu.
Lot American Airlines 587, obsługiwany przez Airbusa A300, rozbił się 12 listopada 2001 roku w dzielnicy Belle Harbor w Queens w Nowym Jorku, tuż po starcie z międzynarodowego lotniska im. Johna F. Kennedy'ego w drodze na międzynarodowe lotnisko Las Américas w Santo Domingo. Jako przyczynę podano nadmierne użycie steru kierunku przez pierwszego oficera w odpowiedzi na turbulencje w śladzie aerodynamicznym samolotu Japan Airlines 747. W katastrofie zginęło wszystkich 260 osób na pokładzie oraz pięć osób na ziemi. Jest to druga pod względem liczby ofiar katastrofa lotnicza na terytorium USA, po locie American Airlines 191.
Boeing 747-209B wykonujący 25 maja 2002 roku lot China Airlines 611 do międzynarodowego lotniska w Hongkongu rozpadł się w powietrzu i wpadł do Cieśniny Tajwańskiej 20 minut po starcie z międzynarodowego lotniska Czang Kaj-szeka (obecnie międzynarodowe lotnisko Tajpej-Taiwan Taoyuan) na Tajwanie. Ustalono, że katastrofa, w której zginęło wszystkich 206 pasażerów i 19 członków załogi, była spowodowana niewłaściwymi naprawami samolotu przeprowadzonymi 22 lata wcześniej, gdy maszyna uderzyła ogonem o pas startowy.
Irański wojskowy samolot Ił-76 rozbił się w górzystym terenie w pobliżu Kerman w Iranie 19 lutego 2003 roku. Oficjalny raport wskazuje, że przyczyną katastrofy były złe warunki pogodowe; w momencie wypadku panowały silne wiatry i mgła.
Lot Malaysia Airlines 17, obsługiwany przez Boeinga 777-200ER, lecący z Amsterdamu do Kuala Lumpur z 298 osobami na pokładzie, został zestrzelony nad obszarem wschodniej Ukrainy w pobliżu granicy ukraińsko-rosyjskiej podczas wojny w Donbasie. Na pokładzie MH17 znajdowało się 283 pasażerów, w tym 3 niemowląt, oraz 15 członków załogi; wszyscy zginęli. Cała załoga była pochodzenia malezyjskiego, natomiast pasażerowie byli różnych narodowości, głównie z Holandii.
Airbus A321-231, wykonujący lot Metrojet 9268, rozbił się na półwyspie Synaj po starcie z międzynarodowego lotniska Szarm el-Szejk w Egipcie 31 października 2015 roku, w drodze na lotnisko Pułkowo w Petersburgu w Rosji. Zginęło wszystkich 217 pasażerów i 7 członków załogi. Odłam Państwa Islamskiego w Iraku i Lewancie przyznał się do zestrzelenia samolotu, a rosyjskie śledztwo wykazało, że na pokładzie samolotu na dużej wysokości zdetonowano bombę.
Samolot transportowy Ił-76 algierskich sił powietrznych rozbił się krótko po starcie z lotniska Boufarik 11 kwietnia 2018 roku, zabijając wszystkich 247 pasażerów i 10 członków załogi na pokładzie.
