śr. paź 11, 1899 do sob. maj 31, 1902
South Africa
II wojna burska (11 października 1899 – 31 maja 1902) toczona była między Imperium Brytyjskim a dwoma państwami burskimi: Republiką Południowoafrykańską (Republiką Transwalu) i Oranią, o wpływy Imperium w Afryce Południowej. Jest ona również znana pod różnymi nazwami, takimi jak wojna burska, wojna anglo-burska lub wojna południowoafrykańska. Początkowe ataki Burów były skuteczne i choć brytyjskie posiłki później odwróciły losy wojny, konflikt trwał latami w formie burskiej wojny partyzanckiej, aż surowe brytyjskie środki zaradcze zmusiły Burów do kapitulacji.
Pierwsze europejskie osadnictwo w Afryce Południowej zostało założone na Przylądku Dobrej Nadziei w 1652 roku i od tego czasu było administrowane jako część holenderskiej Kolonii Przylądkowej.
Przylądek był rządzony przez Holenderską Kompanię Wschodnioindyjską aż do jej bankructwa pod koniec XVIII wieku, a następnie bezpośrednio przez Holandię.
Burowie byli wędrownymi rolnikami, którzy żyli na granicach kolonii, szukając lepszych pastwisk dla swojego inwentarza. Wielu Burów, niezadowolonych z aspektów brytyjskiej administracji, w szczególności ze zniesienia niewolnictwa przez Wielką Brytanię 1 grudnia 1834 roku, zdecydowało się na migrację z dala od brytyjskich rządów, co stało się znane jako Wielki Trek.
Około 15 000 trekujących Burów opuściło Kolonię Przylądkową i podążyło wzdłuż wschodniego wybrzeża w kierunku Natalu. Po tym, jak Wielka Brytania zaanektowała Natal w 1843 roku, wyruszyli dalej na północ w głąb rozległego wschodniego wnętrza Afryki Południowej.
Tam założyli dwie niezależne republiki burskie: Republikę Południowoafrykańską (1852; znaną również jako Republika Transwalu).
Tam założyli dwie niezależne republiki burskie: Oranię (1854).
W 1866 roku w Kimberley odkryto diamenty, co wywołało gorączkę diamentów i masowy napływ obcokrajowców na granice Oranii.
W 1868 roku Wielka Brytania zaanektowała Basutoland w górach Drakensberg po apelu Moshesza, przywódcy mieszanej grupy afrykańskich uchodźców z wojen zuluskich, który szukał brytyjskiej ochrony przed Burami.
Wielka Brytania uznała dwie republiki burskie w 1852 i 1854 roku, ale próba brytyjskiej aneksji Transwalu w 1877 roku doprowadziła do I wojny burskiej w latach 1880–81. Po porażkach Wielkiej Brytanii, zwłaszcza w bitwie pod Majuba Hill (1881), niepodległość obu republik została przywrócona pod pewnymi warunkami; stosunki jednak pozostały napięte.
Wielka Brytania próbowała zaanektować najpierw Republikę Południowoafrykańską w 1880 roku, a następnie, w 1899 roku, zarówno Republikę Południowoafrykańską, jak i Oranię.
W latach 80. XIX wieku Beczuana (współczesna Botswana, położona na północ od rzeki Oranje) stała się przedmiotem sporu między Niemcami na zachodzie, Burami na wschodzie i brytyjską Kolonią Przylądkową na południu.
Konflikt ten jest powszechnie określany jako wojna burska, ponieważ I wojna burska (grudzień 1880 – marzec 1881) była znacznie mniejszym konfliktem. „Bur” (oznaczające rolnika) to powszechne określenie białych mieszkańców Afryki Południowej mówiących po afrikaans, wywodzących się od pierwotnych osadników Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej na Przylądku Dobrej Nadziei. Wśród niektórych mieszkańców Afryki Południowej znana jest również jako (druga) wojna anglo-burska. W języku afrikaans może być nazywana Anglo-Boereoorlog („wojna anglo-burska”), Tweede Boereoorlog („II wojna burska”), Tweede Vryheidsoorlog („II wojna o wolność”) lub Engelse oorlog („wojna angielska”).
Chociaż Beczuana nie miała wartości ekonomicznej, przechodziła przez nią „Droga Misjonarzy” w kierunku terytoriów położonych dalej na północ. Po tym, jak Niemcy zaanektowali Damaraland i Namaqualand (współczesna Namibia) w 1884 roku, Wielka Brytania zaanektowała Beczuanę w 1885 roku.
Następnie w 1886 roku odkryto złoto w rejonie Witwatersrand w Republice Południowoafrykańskiej. Złoto uczyniło Transwal najbogatszym państwem w Afryce Południowej; jednak kraj nie posiadał ani siły roboczej, ani bazy przemysłowej, aby samodzielnie rozwijać ten zasób.
W 1886 roku, kiedy odkryto duże pole złota w wychodni na dużym grzbiecie około 69 km (43 mile) na południe od burskiej stolicy w Pretorii, ponownie rozbudziło to brytyjskie interesy imperialne. Grzbiet, znany lokalnie jako „Witwatersrand” (grzbiet białej wody, dział wodny), zawierał największe na świecie złoże rudy złota.
Brytyjskie interesy imperialne zostały zaalarmowane, gdy w latach 1894–95 Kruger zaproponował budowę linii kolejowej przez Portugalską Afrykę Wschodnią do zatoki Delagoa, omijając porty kontrolowane przez Brytyjczyków w Natalu i Kapsztadzie oraz unikając brytyjskich ceł. Paul Kruger: był jedną z dominujących postaci politycznych i wojskowych w XIX-wiecznej Afryce Południowej oraz prezydentem Republiki Południowoafrykańskiej (lub Transwalu) w latach 1883–1900.
Prezydent Paul Kruger przezbroił armię Transwalu, importując 37 000 najnowszych karabinów Mauser wzór 1895 oraz około 40 do 50 milionów sztuk amunicji.
W 1895 roku uknuto plan za przyzwoleniem premiera Kolonii Przylądkowej Cecila Rhodesa i magnata złota z Johannesburga Alfreda Beita, aby zająć Johannesburg, kończąc kontrolę rządu Transwalu. Kolumna 600 uzbrojonych ludzi (składająca się głównie z jego rodezyjskich i beczuańskich policjantów z Brytyjskiej Kompanii Południowoafrykańskiej) została poprowadzona przez dr. Leandera Starra Jamesona (administratora w Rodezji z ramienia Brytyjskiej Kompanii Południowoafrykańskiej (lub Chartered Company), której prezesem był Cecil Rhodes) przez granicę z Beczuany w kierunku Johannesburga.
Plan zakładał trzydniowy rajd na Johannesburg i wywołanie powstania przez głównie brytyjskich pracowników ekspatriowanych (uitlanders), zorganizowanych przez Komitet Reform, zanim komanda burskie zdążą się zmobilizować. Władze Transwalu otrzymały wcześniejsze ostrzeżenie o rajdzie Jamesona i śledziły go od momentu przekroczenia granicy. Cztery dni później wyczerpana i zdemoralizowana kolumna została otoczona w pobliżu Krugersdorp, w zasięgu wzroku Johannesburga. Po krótkiej potyczce, w której kolumna straciła 65 zabitych i rannych – podczas gdy Burowie stracili tylko jednego człowieka – ludzie Jamesona poddali się i zostali aresztowani przez Burów.
Rząd burski przekazał swoich więźniów Brytyjczykom w celu postawienia ich przed sądem. Jameson był sądzony w Anglii za dowodzenie rajdem, gdzie brytyjska prasa i londyńskie społeczeństwo, podżegane nastrojami antyburskimi i antyniemieckimi oraz w szale szowinizmu, uczyniły z Jamesona bohatera. Choć skazano go na 15 miesięcy więzienia (które odbył w Holloway), Jameson został później nagrodzony stanowiskiem premiera Kolonii Przylądkowej (1904–1908) i ostatecznie namaszczony na jednego z założycieli Związku Południowej Afryki.
Nieudany rajd wywołał reperkusje w całej południowej Afryce i Europie. W Rodezji wyjazd tak wielu policjantów umożliwił ludom Matabele i Maszona powstanie przeciwko Kompanii (Chartered Company), a rebelia, znana jako II wojna matabelska, została stłumiona dopiero ogromnym kosztem.
Wojna miała trzy fazy. W pierwszej fazie Burowie przeprowadzili uderzenia wyprzedzające na terytoria kontrolowane przez Brytyjczyków w Natalu i Kolonii Przylądkowej, oblegając brytyjskie garnizony w Ladysmith, Mafeking i Kimberley. Następnie Burowie odnieśli serię zwycięstw taktycznych pod Colenso, Magersfontein i Spion Kop.
Negocjacje w Bloemfontein w czerwcu 1899 roku zakończyły się niepowodzeniem, a we wrześniu 1899 roku brytyjski minister kolonii Joseph Chamberlain zażądał pełnych praw wyborczych i reprezentacji dla uitlanders zamieszkujących Transwal.
Zakupiono również najlepszą nowoczesną europejską artylerię. Do października 1899 roku artyleria stanowa Transwalu posiadała 73 ciężkie działa, w tym cztery 155-milimetrowe działa forteczne Creusot oraz 25 dział 37 mm Maxim Nordenfeldt. Armia Transwalu została przekształcona; około 25 000 ludzi wyposażonych w nowoczesne karabiny i artylerię mogło zmobilizować się w ciągu dwóch tygodni. Zwycięstwo prezydenta Krugera w incydencie rajdu Jamesona nie rozwiązało fundamentalnego problemu znalezienia formuły pojednania z uitlanders bez rezygnacji z niepodległości Transwalu.
Paul Kruger, prezydent Republiki Południowoafrykańskiej, wystosował 9 października 1899 roku ultimatum, dając rządowi brytyjskiemu 48 godzin na wycofanie wszystkich wojsk z granic Transwalu i Oranii, mimo że Kruger nakazał wysłanie komand na granicę z Natalem już na początku września, a Brytyjczycy mieli wojska tylko w miastach garnizonowych z dala od granicy. W przeciwnym razie Transwal, w sojuszu z Oranią, wypowie wojnę rządowi brytyjskiemu.
Wojnę wypowiedziano 11 października 1899 roku ofensywą burską na kontrolowane przez Brytyjczyków obszary Natalu i Kolonii Przylądkowej. Burowie mieli około 33 000 żołnierzy i zdecydowanie przewyższali liczebnie Brytyjczyków, którzy mogli skierować na linię frontu tylko 13 000 żołnierzy.
Burowie uderzyli jako pierwsi 12 października w bitwie pod Kraaipan, ataku, który zwiastował inwazję na Kolonię Przylądkową i Kolonię Natal między październikiem 1899 a styczniem 1900 roku.
Tymczasem na północnym zachodzie, w Mafeking na granicy z Transwalem, pułkownik Robert Baden-Powell sformował dwa pułki lokalnych sił liczące około 1200 ludzi, aby atakować i tworzyć dywersję, gdyby sytuacja na południu się pogorszyła. Mafeking, będąc węzłem kolejowym, zapewniało dobre zaplecze zaopatrzeniowe i było oczywistym miejscem do ufortyfikowania przez Baden-Powella w gotowości do takich ataków. Jednak zamiast być agresorem, Baden-Powell i Mafeking zostali zmuszeni do obrony, gdy 6000 Burów pod dowództwem Pieta Cronjé podjęło zdecydowany szturm na miasto. Szybko jednak przerodziło się to w chaotyczne działania, w których Burowie byli przygotowani na zagłodzenie twierdzy, więc 13 października rozpoczęło się 217-dniowe oblężenie Mafeking.
Wreszcie, ponad 360 kilometrów na południe od Mafeking leżało miasto górnicze Kimberley, które również zostało poddane oblężeniu. Choć nie miało ono znaczenia militarnego, stanowiło enklawę brytyjskiego imperializmu na granicach Oranii i było zatem ważnym celem dla Burów. Oblężenie Kimberley miało miejsce podczas II wojny burskiej w Kimberley, w Kolonii Przylądkowej (dzisiejsza RPA), kiedy siły burskie z Oranii i Transwalu obległy miasto górnicze. Burowie szybko podjęli próbę zdobycia obszaru, gdy w październiku 1899 roku wybuchła wojna między Brytyjczykami a dwiema republikami burskimi.
Burskie działa rozpoczęły ostrzał brytyjskiego obozu ze szczytu wzgórza Talana o świcie 20 października. Penn Symons natychmiast przeprowadził kontratak: jego piechota wyparła Burów ze wzgórza, co kosztowało Brytyjczyków 446 ofiar, w tym śmierć Penna Symonsa.
Bitwa pod Elandslaagte była starciem II wojny burskiej i jednym z niewielu wyraźnych zwycięstw taktycznych odniesionych przez Brytyjczyków podczas tego konfliktu. Jednak siły brytyjskie wycofały się później, marnując swoją przewagę.
Gdy Burowie otoczyli Ladysmith i otworzyli ogień do miasta z dział oblężniczych, White zarządził wielki wypad przeciwko ich pozycjom artyleryjskim. Rezultat był katastrofalny: 140 ludzi zginęło, a ponad 1000 dostało się do niewoli. Rozpoczęło się oblężenie Ladysmith, które miało trwać kilka miesięcy. Oblężenie Ladysmith było długotrwałym starciem podczas II wojny burskiej, mającym miejsce między 2 listopada 1899 a 28 lutego 1900 roku w Ladysmith, w Natalu.
Bitwa pod Belmont była starciem podczas II wojny burskiej, które miało miejsce 23 listopada 1899 roku, kiedy to Brytyjczycy pod dowództwem lorda Methuena zaatakowali pozycje burskie na wzgórzu Belmont. Trzy brygady Methuena były w drodze, aby przerwać burskie oblężenie Kimberley. Siły burskie liczące około 2000 ludzi okopały się na paśmie wzgórz Belmont, aby opóźnić ich natarcie. Methuen wysłał Brygadę Gwardii na nocny marsz, aby oskrzydlić Burów, ale z powodu błędnych map Grenadier Guards znaleźli się bezpośrednio przed pozycjami burskimi.
Bitwa nad rzeką Modder (znana w języku afrikaans jako Slag van die Twee Riviere, co tłumaczy się jako „Bitwa dwóch rzek”) była starciem podczas wojny burskiej, stoczonym nad rzeką Modder 28 listopada 1899 roku. Brytyjska kolumna pod dowództwem lorda Methuena, próbująca odblokować oblężone miasto Kimberley, zmusiła Burów pod dowództwem generała Pieta Cronjé do odwrotu w stronę Magersfontein, ale sama poniosła ciężkie straty.
Połowa grudnia była katastrofalna dla armii brytyjskiej. W okresie znanym jako Czarny Tydzień (10–15 grudnia 1899 r.) Brytyjczycy ponieśli klęski na każdym z trzech frontów.
10 grudnia generał Gatacre próbował odbić węzeł kolejowy Stormberg około 80 kilometrów (50 mil) na południe od rzeki Oranje. Atak Gatacre'a naznaczony był błędami administracyjnymi i taktycznymi, a bitwa pod Stormberg zakończyła się klęską Brytyjczyków, ze 135 zabitymi i rannymi oraz utratą dwóch dział i ponad 600 żołnierzy wziętych do niewoli.
Bitwa pod Magersfontein została stoczona 11 grudnia 1899 roku pod Magersfontein w pobliżu Kimberley w RPA, na granicy Kolonii Przylądkowej i niepodległej republiki Oranii. Siły brytyjskie pod dowództwem generała porucznika lorda Methuena posuwały się na północ wzdłuż linii kolejowej z Kolonii Przylądkowej, aby przerwać oblężenie Kimberley, ale ich droga została zablokowana pod Magersfontein przez siły burskie okopane na okolicznych wzgórzach. Brytyjczycy stoczyli już wcześniej serię bitew z Burami, ostatnio nad rzeką Modder, gdzie ich natarcie zostało tymczasowo wstrzymane. Lord Methuen nie przeprowadził odpowiedniego rozpoznania w przygotowaniu do nadchodzącej bitwy i nie był świadomy, że burski Vecht-generaal (generał bojowy) De la Rey okopał swoje siły u podnóża wzgórz, a nie na ich zboczach, jak było w przyjętej praktyce. Pozwoliło to Burom przetrwać początkowy ostrzał artyleryjski Brytyjczyków; gdy brytyjskie oddziały nie zdołały rozwinąć się z zwartej formacji podczas natarcia, obrońcy byli w stanie zadać im ciężkie straty. Brygada Górska poniosła największe straty, a po stronie burskiej zniszczony został Korpus Skandynawski. Burowie odnieśli zwycięstwo taktyczne i zdołali powstrzymać Brytyjczyków w ich marszu na Kimberley. Bitwa ta była drugą z trzech bitew podczas okresu znanego jako Czarny Tydzień II wojny burskiej. Po porażce Brytyjczycy zatrzymali się nad rzeką Modder na kolejne dwa miesiące, podczas których sprowadzano posiłki. Generał lord Roberts został mianowany głównodowodzącym sił brytyjskich w Afryce Południowej i osobiście przejął dowodzenie na tym froncie. Następnie przerwał oblężenie Kimberley i zmusił Cronjé do kapitulacji w bitwie pod Paardeberg.
W drugiej fazie, po znacznym zwiększeniu liczby wojsk brytyjskich pod dowództwem lorda Robertsa, Brytyjczycy rozpoczęli w 1900 roku kolejną ofensywę w celu przerwania oblężeń, tym razem odnosząc sukces. Po zabezpieczeniu Natalu i Kolonii Przylądkowej armia brytyjska była w stanie najechać Transvaal, a stolica republiki, Pretoria, została ostatecznie zdobyta w czerwcu 1900 roku.
Rząd brytyjski źle przyjął te klęski i w obliczu trwających oblężeń został zmuszony do wysłania dwóch kolejnych dywizji oraz dużej liczby ochotników kolonialnych. Do stycznia 1900 roku miały to być największe siły, jakie Wielka Brytania kiedykolwiek wysłała za granicę, liczące około 180 000 ludzi, przy czym poszukiwano dalszych posiłków.
Bitwa pod Spion Kop została stoczona około 38 km (24 mile) na zachód-południowy zachód od Ladysmith na wzgórzu Spioenkop wzdłuż rzeki Tugela w Natalu w RPA w dniach 23–24 stycznia 1900 roku. Toczyła się między Republiką Południowoafrykańską i Oranią z jednej strony a siłami brytyjskimi podczas kampanii II wojny burskiej mającej na celu odblokowanie Ladysmith. Zakończyła się zwycięstwem Burów. Bitwa, wraz z jej lokalizacją na wzgórzu, przeszła do brytyjskiej tradycji piłkarskiej jako nazwa powszechnego brytyjskiego określenia na trybuny jednokondygnacyjne na stadionach piłkarskich.
Wojska brytyjskie zdobyły szczyt z zaskoczenia wczesnym rankiem 24 stycznia 1900 roku, ale gdy poranna mgła opadła, zbyt późno zorientowali się, że są pod ostrzałem burskich stanowisk artyleryjskich na okolicznych wzgórzach. Rezultatem było 350 zabitych i prawie 1000 rannych oraz odwrót przez rzekę Tugela na terytorium brytyjskie. Po stronie burskiej było prawie 300 ofiar.
Roberts rozpoczął swój główny atak 10 lutego 1900 roku i mimo utrudnień związanych z długą linią zaopatrzeniową, zdołał obejść Burów broniących Magersfontein. Marszałek polny Frederick Sleigh Roberts, 1. hrabia Roberts, był brytyjskim generałem epoki wiktoriańskiej, który stał się jednym z najskuteczniejszych brytyjskich dowódców wojskowych swoich czasów. Urodzony w Indiach w anglo-irlandzkiej rodzinie, Roberts wstąpił do armii Kompanii Wschodnioindyjskiej i służył jako młody oficer podczas powstania sipajów, za co otrzymał Krzyż Wiktorii za męstwo. Następnie został przeniesiony do armii brytyjskiej i walczył w ekspedycji do Abisynii oraz podczas drugiej wojny brytyjsko-afgańskiej, gdzie jego wyczyny przyniosły mu szeroką sławę. Roberts został później głównodowodzącym w Indiach, zanim poprowadził brytyjskie siły do zwycięstwa w drugiej wojnie burskiej. Stał się również ostatnim głównodowodzącym sił zbrojnych przed zniesieniem tego stanowiska w 1904 roku.
14 lutego dywizja kawalerii pod dowództwem generała majora Johna Frencha rozpoczęła wielki atak, aby odciążyć Kimberley. Mimo napotkania silnego ognia, masowa szarża kawalerii przełamała obronę Burów 15 lutego, otwierając Frenchowi drogę do wkroczenia do Kimberley tego samego wieczoru i kończąc 124-dniowe oblężenie miasta.
W Natalu bitwa o Tugela Heights, która rozpoczęła się 14 lutego, była czwartą próbą odciążenia Ladysmith przez Bullera. Straty poniesione przez wojska Bullera przekonały go do przyjęcia taktyki Burów: „w linii ognia – posuwać się krótkimi skokami, osłanianymi ogniem karabinowym z tyłu; wykorzystywać wsparcie taktyczne artylerii; a przede wszystkim wykorzystywać teren, sprawiając, by skały i ziemia pracowały dla nich, tak jak dla wroga”. Mimo posiłków jego postępy były boleśnie powolne w obliczu silnego oporu.
17 lutego ruch kleszczowy z udziałem kawalerii Frencha i głównych sił brytyjskich próbował zdobyć ufortyfikowaną pozycję, ale ataki frontalne były nieskoordynowane i łatwo odparte przez Burów. Ostatecznie Roberts zdecydował się na zbombardowanie Cronjégo, aby zmusić go do kapitulacji, ale zajęło to kolejne dziesięć cennych dni, a ponieważ wojska brytyjskie korzystały z zanieczyszczonej rzeki Modder jako źródła wody, wybuchła epidemia duru brzusznego, która zabiła wielu żołnierzy. Generał Cronjé został zmuszony do kapitulacji na Surrender Hill wraz z 4000 ludzi.
Bitwa pod Paardebergiem lub Perdebergiem („Góra Koni”) była ważną bitwą podczas drugiej wojny burskiej. Rozegrała się w pobliżu Paardeberg Drift nad brzegami rzeki Modder w Wolnym Państwie Oranii, niedaleko Kimberley. Lord Methuen posuwał się wzdłuż linii kolejowej w listopadzie 1899 roku z celem odciążenia oblężonego miasta Kimberley (oraz miasta Mafeking, które również było w oblężeniu). Bitwy na tym froncie toczono pod Graspan, Belmont i nad rzeką Modder, zanim natarcie zostało wstrzymane na dwa miesiące po brytyjskiej klęsce w bitwie pod Magersfontein. W lutym 1900 roku marszałek polny Lord Roberts objął osobiste dowództwo nad znacznie wzmocnioną ofensywą brytyjską.
26 lutego, po długich naradach, Buller po raz pierwszy użył wszystkich swoich sił w jednym generalnym ataku i w końcu zdołał wymusić przeprawę przez Tugela, aby pokonać przeważające liczebnie siły Bothy na północ od Colenso.
Po oblężeniu trwającym 118 dni, odciążenie Ladysmith stało się faktem, dzień po kapitulacji Cronjégo, ale całkowity koszt wyniósł 7000 brytyjskich ofiar. Wojska Bullera wkroczyły do Ladysmith 28 lutego.
W trzeciej i ostatniej fazie, rozpoczynającej się w marcu 1900 roku i trwającej kolejne dwa lata, Burowie prowadzili zaciętą wojnę partyzancką, atakując kolumny wojsk brytyjskich, stacje telegraficzne, linie kolejowe i składy zaopatrzenia. Aby odciąć zaopatrzenie dla burskich partyzantów, Brytyjczycy, teraz pod dowództwem Lorda Kitchenera, przyjęli politykę spalonej ziemi. Oczyścili całe obszary, niszcząc burskie farmy i przenosząc ludność cywilną do obozów koncentracyjnych.
Bitwa pod Poplar Grove była incydentem z 7 marca 1900 roku podczas drugiej wojny burskiej w Afryce Południowej. Nastąpiła po odciążeniu Kimberley, gdy armia brytyjska ruszyła, by zająć burską stolicę, Bloemfontein. Burowie byli zdemoralizowani po kapitulacji Pieta Cronjégo w bitwie pod Paardebergiem.
Po serii porażek Burowie zdali sobie sprawę, że wobec tak przytłaczającej liczby wojsk mają niewielkie szanse na pokonanie Brytyjczyków, przez co popadli w demoralizację. Roberts następnie wkroczył do Wolnego Państwa Oranii od zachodu, zmuszając Burów do ucieczki w bitwie pod Poplar Grove i zajmując Bloemfontein, stolicę, bez walki 13 marca, podczas gdy burscy obrońcy uciekli i rozproszyli się. W międzyczasie wydzielił niewielki oddział, aby odciążyć Baden-Powella.
15 marca 1900 roku Lord Roberts ogłosił amnestię dla wszystkich burów, z wyjątkiem przywódców, którzy złożyli przysięgę neutralności i spokojnie wrócili do swoich domów. Szacuje się, że między marcem a czerwcem 1900 roku przysięgę tę złożyło od 12 000 do 14 000 burów.
Brytyjscy obserwatorzy wierzyli, że wojna dobiegła końca po zdobyciu dwóch stolic. Jednak Burowie spotkali się wcześniej w tymczasowej nowej stolicy Oranii, Kroonstad, i zaplanowali kampanię partyzancką, mającą na celu uderzenie w brytyjskie linie zaopatrzenia i komunikacji. Pierwsze starcie w ramach tej nowej formy działań wojennych miało miejsce 31 marca pod Sanna's Post, gdzie 1500 Burów pod dowództwem Christiaana de Weta zaatakowało wodociągi Bloemfontein około 37 kilometrów (23 mile) na wschód od miasta i urządziło zasadzkę na silnie eskortowany konwój, co spowodowało 155 brytyjskich ofiar oraz zdobycie siedmiu dział, 117 wozów i 428 brytyjskich żołnierzy.
Od końca maja 1900 roku pierwsze sukcesy burskiej strategii partyzanckiej miały miejsce pod Lindley (gdzie poddało się 500 żołnierzy Yeomanry) oraz pod Heilbron (gdzie zdobyto duży konwój wraz z eskortą), a także w innych potyczkach, które w ciągu niespełna dziesięciu dni przyniosły 1500 brytyjskich ofiar.
Odsiecz Mafeking 18 maja 1900 roku wywołała w Wielkiej Brytanii burzliwe świętowanie, co stało się źródłem edwardiańskiego slangu "mafficking".
28 maja Orania została zaanektowana i przemianowana na Kolonię Rzeki Oranje.
Roberts został zmuszony do ponownego zatrzymania się w Kroonstad na 10 dni, ponownie z powodu załamania się jego systemów medycznych i zaopatrzeniowych, ale ostatecznie zdobył Johannesburg 31 maja, a stolicę Transwalu, Pretorię, 5 czerwca.
Podczas gdy armia Robertsa zajmowała Pretorię, burscy bojownicy w Oranii wycofali się do Brandwater Basin, żyznego obszaru w północno-wschodniej części Republiki. Oferowało to jedynie tymczasowe schronienie, ponieważ przełęcze górskie prowadzące do niego mogły zostać zajęte przez Brytyjczyków, co uwięziłoby Burów. Siły pod dowództwem generała Archibalda Huntera wyruszyły z Bloemfontein, aby osiągnąć ten cel w lipcu 1900 roku. Trzon burskich sił Oranii pod wodzą De Weta, w towarzystwie prezydenta Steyna, opuścił kotlinę wcześniej. Pozostali wpadli w zamieszanie i większości nie udało się wydostać, zanim Hunter ich otoczył.
Okres wojny pozycyjnej w dużej mierze ustąpił miejsca mobilnej wojnie partyzanckiej, ale pozostała jeszcze jedna operacja. Prezydent Kruger i resztki rządu Transwalu wycofali się do wschodniego Transwalu. Roberts, wspierany przez wojska z Natalu pod dowództwem Bullera, ruszył przeciwko nim i 26 sierpnia przełamał ich ostatnią pozycję obronną pod Bergendal.
Do września 1900 roku Brytyjczycy nominalnie kontrolowali obie Republiki, z wyjątkiem północnej części Transwalu. Szybko jednak odkryli, że kontrolują jedynie terytorium, które fizycznie zajmowały ich kolumny. Pomimo utraty dwóch stolic i połowy armii, dowódcy burscy przyjęli taktykę wojny partyzanckiej, przeprowadzając głównie rajdy na linie kolejowe oraz cele zasobowe i zaopatrzeniowe, a wszystko to miało na celu zakłócenie zdolności operacyjnych armii brytyjskiej. Unikali bitew otwartych, a straty były niewielkie.
Roberts ogłosił zakończenie wojny 3 września 1900 roku, a Republika Południowoafrykańska została formalnie zaanektowana.
Po konsultacjach z przywódcami Transwalu, Christiaan de Wet powrócił do Oranii, gdzie zainspirował serię udanych ataków i rajdów z dotychczas spokojnej zachodniej części kraju, choć w listopadzie 1900 roku poniósł rzadką porażkę pod Bothaville.
W grudniu 1900 roku De la Rey i Christiaan Beyers zaatakowali i zdziesiątkowali brytyjską brygadę pod Nooitgedacht. W rezultacie tych i innych sukcesów Burów, Brytyjczycy pod dowództwem lorda Kitchenera przeprowadzili trzy szeroko zakrojone poszukiwania Christiaana de Weta, jednak bez powodzenia.
Pod koniec stycznia 1901 roku De Wet poprowadził ponowną inwazję na Kolonię Przylądkową. Była ona mniej udana, ponieważ nie doszło do powszechnego powstania wśród Burów przylądkowych, a ludzie De Weta byli utrudzeni złą pogodą i nieustannie ścigani przez siły brytyjskie. Z trudem zdołali uciec przez rzekę Oranje.
25 lutego Koos De La Rey zaatakował brytyjską kolumnę pod dowództwem podpułkownika S. B. von Donopa pod Ysterspruit w pobliżu Wolmaransstad. De La Rey zdołał schwytać wielu ludzi i zdobyć dużą ilość amunicji. Ataki Burów skłoniły generała Methuena, drugiego po lordzie Kitchenerze dowódcę brytyjskiego, do przeniesienia swojej kolumny z Vryburga do Klerksdorp, aby rozprawić się z De La Reyem.
Brytyjczycy wielokrotnie oferowali warunki pokojowe, zwłaszcza w marcu 1901 roku, ale zostały one odrzucone przez Bothę i "Bitter-enders" (nieustępliwych) wśród komandosów. Zobowiązali się walczyć do gorzkiego końca i odrzucili żądanie kompromisu wysunięte przez "Hands-uppers" (kapitulujących). Ich powody obejmowały nienawiść do Brytyjczyków, lojalność wobec poległych towarzyszy, solidarność z innymi komandosami, silne pragnienie niepodległości, argumenty religijne oraz strach przed niewolą lub karą. Z drugiej strony, ich kobiety i dzieci umierały każdego dnia, a niepodległość wydawała się niemożliwa.
Żona Paula Krugera była jednak zbyt chora, by podróżować, i pozostała w Afryce Południowej, gdzie zmarła 20 lipca 1901 roku, nie widząc już nigdy swojego męża.
Burskie komanda w zachodnim Transwalu były bardzo aktywne po wrześniu 1901 roku.
Kilka ważnych bitew stoczono tutaj między wrześniem 1901 a marcem 1902 roku. Pod Moedwil 30 września 1901 roku.
W tym miejscu stoczono kilka ważnych bitew między wrześniem 1901 a marcem 1902 roku, m.in. pod Driefontein 24 października.
W styczniu 1902 roku burski przywódca Manie Maritz został zamieszany w masakrę w Leliefontein na dalekiej Północnej Prowincji Przylądkowej.
Zwycięstwa Burów na zachodzie doprowadziły do zdecydowańszych działań Brytyjczyków. W drugiej połowie marca 1902 roku do zachodniego Transwalu wysłano duże brytyjskie posiłki pod dowództwem Iana Hamiltona.
Rankiem 7 marca 1902 roku Burowie zaatakowali tylną straż kolumny Methuena pod Tweebosch. W brytyjskich szeregach zapanował chaos, a Methuen został ranny i wzięty do niewoli przez Burów.
Okazja, na którą czekali Brytyjczycy, nadarzyła się 11 kwietnia 1902 roku pod Rooiwal, gdzie komando dowodzone przez generała Jana Kempa i komendanta Potgietera zaatakowało przeważające siły pod dowództwem Kekewicha. Brytyjscy żołnierze byli dobrze ustawieni na zboczu wzgórza i zadali ciężkie straty Burom szarżującym konno na dużą odległość, zmuszając ich do odwrotu. Był to koniec wojny w zachodnim Transwalu, a także ostatnia wielka bitwa tej wojny.
Niektórzy burscy obywatele (burghers) przyłączyli się do Brytyjczyków w walce przeciwko Burom. Do końca działań wojennych w maju 1902 roku dla Brytyjczyków pracowało nie mniej niż 5464 burgherów.
6 maja 1902 roku w Holkrantz w południowo-wschodnim Transwalu frakcji Zulusów skradziono bydło, a ich ludność była źle traktowana przez Burów w ramach kary za pomoc Brytyjczykom. Lokalny burski oficer wysłał następnie obraźliwą wiadomość do plemienia, wyzywając ich do odzyskania bydła. Zulusi zaatakowali w nocy i w obopólnej krwawej łaźni Burowie stracili 56 zabitych i 3 rannych, podczas gdy Afrykańczycy stracili 52 zabitych i 48 rannych.
Ostatni Burowie poddali się w maju 1902 roku, a wojna zakończyła się traktatem w Vereeniging podpisanym 31 maja 1902 roku.
31 maja 1902 roku, przy czym 54 z 60 delegatów z Transwalu i Oranii głosowało za przyjęciem warunków traktatu pokojowego.
Prezydent Kruger udał się najpierw do Marsylii, a następnie do Holandii, gdzie przebywał przez pewien czas, zanim ostatecznie przeniósł się do Clarens w Szwajcarii, gdzie zmarł na wygnaniu 14 lipca 1904 roku.
