Bitwa pod Pueblą
W XIX wieku Díaz był bohaterem narodowym, sprzeciwiającym się francuskiej interwencji w latach 60. XIX wieku i wyróżniającym się w bitwie pod Pueblą 5 maja 1862 roku („Cinco de Mayo”).
null
Historia Rewolucja meksykańska
niedz. lis 20, 1910 do pt. maj 21, 1920
Mexico
Rewolucja meksykańska była wielkim zbrojnym konfliktem, trwającym mniej więcej od 1910 do 1920 roku, który przekształcił meksykańską kulturę i rząd. Choć niedawne badania skupiały się na lokalnych i regionalnych aspektach rewolucji, była to rewolucja o charakterze ogólnokrajowym. Jej wybuch w 1910 roku wynikał z niepowodzenia 31-letnich rządów Porfirio Díaza w znalezieniu kontrolowanego rozwiązania kwestii sukcesji prezydenckiej. Oznaczało to kryzys polityczny wśród rywalizujących elit oraz szansę na powstanie agrarne.
Wejście do polityki
Díaz wszedł do polityki po wyparciu Francuzów w 1867 roku.
Díaz przejął prezydenturę
Jako wojskowy, który osobiście interweniował w politykę, by przejąć prezydenturę w 1876 roku, Díaz był w pełni świadomy, że armia federalna może się mu sprzeciwić. Powiększył rurales, siły policyjne stworzone przez Juáreza, czyniąc z nich swoją osobistą formację zbrojną. Liczebność rurales wynosiła zaledwie 2500 osób, w przeciwieństwie do 30 000 żołnierzy w armii federalnej oraz kolejnych 30 000 w oddziałach pomocniczych, nieregularnych i Gwardii Narodowej. Mimo niewielkiej liczebności, rurales byli niezwykle skuteczni w utrzymywaniu kontroli na wsi, zwłaszcza wzdłuż 12 000 mil linii kolejowych. Byli siłą mobilną, często przewożoną pociągami wraz z końmi w celu tłumienia buntów w stosunkowo odległych rejonach Meksyku.
Díaz rządził nieprzerwanie
Díaz rządził nieprzerwanie od 1884 roku. Kwestia sukcesji prezydenckiej stała się problemem już w 1900 roku, kiedy Díaz skończył 70 lat. Jego „nieogłoszonym zamiarem było ustąpienie z urzędu prezydenta w 1904 roku”.
Przywrócono urząd wiceprezydenta
W 1906 roku przywrócono urząd wiceprezydenta, a Díaz wybrał na to stanowisko swojego bliskiego sojusznika Ramóna Corrala spośród swoich doradców z grupy Científicos.
Strajk w Cananea w 1906 roku
Meksykańscy górnicy miedzi w północnym stanie Sonora podjęli działania podczas strajku w Cananea w 1906 roku.
Strajk w Río Blanco
W stanie Veracruz pracownicy tekstylni wszczęli zamieszki w styczniu 1907 roku w ogromnej fabryce Río Blanco, największej na świecie, protestując przeciwko nieuczciwym praktykom pracy. Płacono im w kredycie, który można było wykorzystać tylko w sklepie firmowym, co uzależniało ich od firmy.
Reżim Díaza stał się wysoce autorytarny
Do wyborów w 1910 roku reżim Díaza stał się wysoce autorytarny, a sprzeciw wobec niego wzrósł w wielu sektorach meksykańskiego społeczeństwa.
Wybory prezydenckie w Meksyku w 1910 roku
Choć ideologicznie Madero był ogólnie podobny do Díaza, miał nadzieję, że inne elity będą rządzić u boku prezydenta. Díaz myślał, że może kontrolować te wybory, tak jak siedem poprzednich; jednak Madero prowadził kampanię energicznie i skutecznie. Aby zapewnić, że Madero nie wygra, Díaz kazał go uwięzić przed wyborami. Madero uciekł i na krótki czas schronił się w San Antonio w Teksasie. Díaz został ogłoszony zwycięzcą wyborów „miażdżącą przewagą”.
Ruchy rewolucyjne wybuchły w odpowiedzi na plan Madero
Pod koniec 1910 roku wybuchły ruchy rewolucyjne w odpowiedzi na Plan de San Luis Potosí autorstwa Madero. Niejasne obietnice reformy rolnej w Meksyku przyciągnęły wielu chłopów w całym kraju. Wybuchły spontaniczne bunty, w których zwykli robotnicy rolni, górnicy i inni przedstawiciele klasy robotniczej, wraz z dużą częścią rdzennej ludności kraju, walczyli z siłami Díaza, odnosząc pewne sukcesy.
Madero ogłosił zamiar rzucenia wyzwania Díazowi w wyborach prezydenckich
W 1910 roku Francisco I. Madero, młody człowiek z zamożnej rodziny posiadającej ziemię w północnym stanie Coahuila, ogłosił zamiar rzucenia wyzwania Díazowi w wyborach prezydenckich pod sztandarem Partii Antyreelekcyjnej. Madero wybrał na swojego kandydata na wiceprezydenta Francisco Vázqueza Gómeza, lekarza, który sprzeciwiał się Díazowi.
Plan de San Luis Potosí
5 października 1910 roku Madero wydał „list z więzienia”, znany jako Plan de San Luis Potosí, z głównym hasłem Sufragio Efectivo, No Re-elección („wolne wybory i brak reelekcji”). Ogłosił on prezydenturę Díaza nielegalną i wezwał do buntu przeciwko niemu, począwszy od 20 listopada 1910 roku. Plan polityczny Madero nie zakładał wielkiej rewolucji społeczno-ekonomicznej, ale dawał nadzieję na zmianę wielu pokrzywdzonym Meksykanom.
Zwolennik Madero, Toribio Ortega, chwycił za broń wraz z grupą zwolenników
Kiedy stało się oczywiste, że wybory zostały sfałszowane, zwolennik Madero, Toribio Ortega, chwycił za broń wraz z grupą zwolenników w Cuchillo Parado w stanie Chihuahua 10 listopada 1910 roku.
Traktat z Ciudad Juárez
Po klęsce armii federalnej w serii bitew, rząd Díaza rozpoczął negocjacje z rewolucjonistami. Jednym z przedstawicieli Madero w negocjacjach był jego kandydat na wiceprezydenta w wyborach w 1910 roku, Francisco Vázquez Gómez. Rozmowy zakończyły się podpisaniem 21 maja 1911 roku traktatu z Ciudad Juárez. Podpisany traktat stanowił, że Díaz ustąpi z urzędu prezydenta wraz ze swoim wiceprezydentem Ramónem Corralem do końca maja 1911 roku, a zastąpi go tymczasowy prezydent, Francisco León de la Barra, do czasu przeprowadzenia wyborów.
Madero zdecydowanie wygrał wybory i został zaprzysiężony na prezydenta
Niektórzy zwolennicy krytykowali Madero za okazanie słabości poprzez nieprzejęcie prezydentury od Díaza siłą oraz za brak natychmiastowego wprowadzenia reform; jednak przestrzegając procesu wyborczego, Madero ustanowił demokrację liberalną i uzyskał poparcie Stanów Zjednoczonych oraz popularnych przywódców, takich jak Orozco, Villa i Zapata. Francisco León de la Barra został tymczasowym prezydentem Meksyku do czasu wyborów zaplanowanych na październik 1911 roku. Madero zdecydowanie wygrał wybory i został zaprzysiężony na prezydenta w listopadzie 1911 roku.
Plan z Ayala
W odpowiedzi na ten brak działań Zapata ogłosił w listopadzie 1911 roku Plan de Ayala, wypowiadając posłuszeństwo Madero. Wznowił wojnę partyzancką w stanie Morelos. Madero wysłał armię federalną, aby rozprawiła się z Zapatą, jednak bezskutecznie.
Założenie anarchosyndykalistycznej Casa del Obrero Mundial
Anarchosyndykalistyczna Casa del Obrero Mundial (Dom Robotnika Świata) została założona we wrześniu 1912 roku przez Antonio Díaza Soto y Gamę, Manuela Sarabię oraz Lázaro Gutiérreza de Larę i służyła jako centrum agitacji i propagandy, choć nie była formalnym związkiem zawodowym.
Meksykańscy konserwatyści, którzy popierali Huertę, poszukiwali konstytucyjnie wybranej alternatywy cywilnej dla Huerty
Latem 1913 roku meksykańscy konserwatyści, którzy popierali Huertę, poszukiwali konstytucyjnie wybranej alternatywy cywilnej dla Huerty, jednocząc się w organie zwanym Narodową Juntą Jednoczącą. W tym okresie mnożyły się partie polityczne, tak że do czasu październikowych wyborów do Kongresu było ich 26.
Prezydentura Huerty
Prezydentura Huerty jest zazwyczaj określana mianem dyktatury. Z punktu widzenia ówczesnych rewolucjonistów oraz w konstrukcji pamięci historycznej o rewolucji, nie ma ona żadnych pozytywnych aspektów. „Pomimo niedawnych prób przedstawienia Victoriano Huerty jako reformatora, nie ulega wątpliwości, że był on samolubnym dyktatorem”. Istnieje niewiele biografii Huerty, ale jedna z nich stanowczo twierdzi, że nie należy go etykietować jedynie jako kontrrewolucjonistę, argumentując, że jego reżim składał się z dwóch odrębnych okresów: od zamachu stanu w lutym 1913 roku do października 1913 roku, podczas którego próbował legitymizować swój reżim i wykazać jego legalność poprzez prowadzenie polityki reformatorskiej.
Molina Enríquez wyrzekł się reżimu
Kiedy Huerta odmówił przyspieszenia reformy rolnej, Molina Enríquez wyrzekł się reżimu w czerwcu 1913 roku, a później doradzał konwencji konstytucyjnej z 1917 roku w kwestii reformy rolnej.
Huerta zaczął mordować przeciwników politycznych
Po październiku 1913 roku Huerta porzucił wszelkie próby rządzenia w ramach prawnych i zaczął mordować przeciwników politycznych, walcząc jednocześnie z siłami rewolucyjnymi, które zjednoczyły się w opozycji do jego reżimu.
Wybory w październiku 1913 roku
Wybory w październiku 1913 roku położyły kres wszelkim pozorom rządów konstytucyjnych w Meksyku, a cywilna działalność polityczna została zakazana. Aresztowano wybitnych katolików, a gazety katolickie zostały stłumione.
Zajęcie i okupacja portu Veracruz
W kwietniu 1914 roku sprzeciw USA wobec Huerty zakończył się zajęciem i okupacją portu Veracruz przez amerykańskich marines i marynarzy.
Huerta ustąpił i uciekł do Puerto México
Pozycja Huerty stale się pogarszała. W połowie lipca 1914 roku, po kilku porażkach swojej armii, ustąpił ze stanowiska i uciekł do Puerto México. Chcąc wydostać siebie i swoją rodzinę z Meksyku, zwrócił się do rządu niemieckiego, który generalnie popierał jego prezydenturę. Niemcy nie byli chętni, aby pozwolić mu na wyjazd na wygnanie jednym ze swoich statków, ale ostatecznie ustąpili. Huerta zabrał ze sobą „około pół miliona marek w złocie”, a także papierowe pieniądze i czeki.
Bitwa pod Celaya
Wrogie armie Villi i Obregóna spotkały się w dniach 6–15 kwietnia 1915 roku w bitwie pod Celaya.
USA przyznały rządowi Carranzy uznanie dyplomatyczne
USA przyznały rządowi Carranzy uznanie dyplomatyczne w październiku 1915 roku.
Villa zaatakował Columbus
W 1916 roku Villa zaatakował Columbus w Nowym Meksyku.
Śmierć Huerty
Na wygnaniu Huerta próbował wrócić do Meksyku przez Stany Zjednoczone; władze USA aresztowały go i został uwięziony w Fort Bliss w Teksasie. Zmarł w styczniu 1916 roku, sześć miesięcy po udaniu się na wygnanie.
Zatwierdzenie nowej konstytucji
Carranza skonsolidował wystarczającą władzę, aby w 1917 roku przystąpić do opracowania nowej konstytucji.
Rząd tymczasowy wynegocjował kapitulację Pancho Villi
Rząd tymczasowy Adolfo de la Huerty wynegocjował kapitulację Pancho Villi w 1920 roku, nagradzając go hacjendą, gdzie żył w spokoju.
Alvaro Obregón został wybrany na prezydenta
Alvaro Obregón został wybrany na prezydenta w październiku 1920 roku, jako pierwszy z szeregu rewolucyjnych generałów.
Zabójstwo Villi
Villa został zamordowany w lipcu 1923 roku.