1خاستگاه مدیتیشن
مدیتیشن برای نخستین بار در هند توسعه یافت. قدیمیترین شواهد مستند از تمرین مدیتیشن، نقاشیهای دیواری در شبهقاره هند متعلق به حدود ۵۰۰۰ تا ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد است که افرادی را در وضعیتهای مدیتیشن با چشمان نیمهبسته نشان میدهد.
2فلوطین
تا قرن سوم، فلوطین تکنیکهای مراقبهای را توسعه داده بود که البته در میان مراقبهگران مسیحی طرفداری پیدا نکرد. سنت آگوستین روشهای فلوطین را آزمایش کرد و در دستیابی به خلسه ناکام ماند.
3اولین مکتب اصیل
انتقال بودیسم از طریق جاده ابریشم، مدیتیشن را به سایر کشورهای شرقی معرفی کرد. بودیدارما به طور سنتی به عنوان انتقالدهنده مفهوم ذن به چین شناخته میشود. با این حال، اولین «مکتب اصیل» در شرق آسیا توسط همعصر او، ژیی، در قرن ششم در مرکز چین تأسیس شد. ژیی موفق شد آموزههای مختلفی را که از هند وارد شده بود به گونهای نظاممند سازماندهی کند که رابطه آنها با یکدیگر منطقی به نظر برسد.
4اولین تالار مدیتیشن در ژاپن
با رشد بودیسم ژاپنی از قرن هفتم به بعد، تمرینات مدیتیشن به ژاپن آورده شد و در آنجا توسعه بیشتری یافت. راهب ژاپنی، دوشو، در طول سفر خود به چین در سال ۶۵۳ با ذن آشنا شد و پس از بازگشت، اولین تالار مدیتیشن را در ژاپن، در نارا، افتتاح کرد.
5ذکر
دیدگاه صوفیانه یا عرفان اسلامی شامل تمرینات مراقبهای است. یاد خدا در اسلام که با مفهوم «ذکر» شناخته میشود، در تصوف یا عرفان اسلامی به تکنیکهای مراقبهای متفاوتی تفسیر شده است. این امر با نظاممند شدن تصوف در قرنهای ۱۱ و ۱۲ میلادی، به یکی از عناصر اساسی آن تبدیل شد. این مفهوم در کنار «فکر» قرار میگیرد که به دانش میانجامد. تا قرن دوازدهم، تمرینات تصوف شامل تکنیکهای مراقبهای خاصی بود و پیروان آن به کنترل تنفس و تکرار کلمات مقدس میپرداختند.
6دستورالعملهایی برای زازن
تمرینات مراقبهای همچنان از چین وارد ژاپن میشد و دستخوش تغییراتی قرار میگرفت. هنگامی که دوگن (Dōgen) در حدود سال ۱۲۲۷ از چین به ژاپن بازگشت، دستورالعملهایی برای «زازن» یا مراقبه نشسته نوشت و جامعهای از راهبان را پایهگذاری کرد که تمرکز اصلیشان بر زازن بود.
7مراقبه در غرب (دنی دیدرو)
تا قرن هجدهم، مطالعه بودیسم در غرب موضوعی برای روشنفکران بود. شوپنهاور فیلسوف درباره آن بحث کرد و ولتر خواستار مدارا با بوداییها شد. همچنین تأثیراتی از عصر روشنگری از طریق «دایرهالمعارف» دنی دیدرو (۱۷۱۳–۱۷۸۴) وجود داشت، اگرچه او بیان میکند: «من معتقدم که یک تمرینکننده مراقبه اغلب کاملاً بیفایده است و یک تمرینکننده تفکر همیشه دیوانه است».
8پارلمان جهانی ادیان
پارلمان جهانی ادیان که در سال ۱۸۹۳ در شیکاگو برگزار شد، رویداد برجستهای بود که آگاهی غربیان را نسبت به مراقبه افزایش داد. این اولین باری بود که مخاطبان غربی در خاک آمریکا، آموزههای معنوی آسیایی را مستقیماً از خود آسیاییها دریافت میکردند.
9کتاب تبتی مردگان
مکاتب جدید یوگا در جریان احیای هندوئیسم از دهه ۱۸۹۰ توسعه یافتند. برخی از این مکاتب توسط ویوکاناندا و گوروهای بعدی به غرب معرفی شدند. اولین ترجمه انگلیسی کتاب تبتی مردگان در سال ۱۹۲۷ منتشر شد.
10مراقبه کلودیو نارانخو
در سال ۱۹۷۱، کلودیو نارانخو خاطرنشان کرد که «واژه مدیتیشن برای توصیف طیف متنوعی از تمرینها به کار رفته است که تفاوتهای آنها به اندازهای است که ممکن است در تعریف اینکه مدیتیشن چیست، دچار مشکل شویم.» هنوز هیچ تعریف واحدی از معیارهای لازم و کافی برای مدیتیشن وجود ندارد که در جامعه علمی مدرن به پذیرش جهانی یا گسترده دست یافته باشد، چنانکه یک مطالعه اخیر به «فقدان مداوم اجماع در متون علمی» و «ظاهراً غیرقابل حل بودن تعریف مدیتیشن» اشاره کرده است. از آن زمان، تلاشهای بسیاری برای تعریف مدیتیشن صورت گرفته است.
11اولین شواهد مکتوب
اولین شواهد مکتوب از هر شکلی از مراقبه، برای نخستین بار در «وداها» که متون مقدس آیین هندو هستند، در حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد دیده شد. مراقبه به عنوان یک تمرین معنوی و آیین مذهبی، سنتی دیرینه در آیین هندو دارد.
12ظهور اشکال بیشتری از مدیتیشن
در حدود قرن ششم تا پنجم پیش از میلاد، اشکال دیگری از مدیتیشن در چین تائویی و هند بودایی توسعه یافت.
13بودیسم اولیه
دیانا در بودیسم اولیه همچنین از حدود قرن چهارم پیش از میلاد بر ودانتا تأثیر گذاشت.
14خاستگاه مدیتیشن بودایی
خاستگاه دقیق مدیتیشن بودایی موضوع بحث میان محققان است. سوابق مکتوب اولیه از سطوح و مراحل متعدد مدیتیشن در بودیسم هند در سوتراهای «پالی کانون» یافت میشود که قدمت آن به قرن اول پیش از میلاد بازمیگردد. پالی کانون فرمول چهارگانه اساسی رستگاری را از طریق رعایت قواعد اخلاقی، تمرکز مراقبهای، دانش و رهایی ثبت کرده است، و بدین ترتیب مدیتیشن را به عنوان گامی در مسیر رستگاری قرار میدهد. زمانی که بودیسم در چین در حال گسترش بود، «ویمالاکیرتی سوترا» که قدمت آن به سال ۱۰۰ میلادی میرسد، شامل بخشهایی درباره مدیتیشن و خرد روشنبینانه بود که به وضوح به ذن (Zen) اشاره داشت.
15فیلون اسکندرانی
در غرب، تا سال ۲۰ پیش از میلاد، فیلون اسکندرانی درباره نوعی از «تمرینات معنوی» که شامل توجه (prosocial) و تمرکز بود، نوشته بود.