Początek rządów amoryckich w Babilonie
Według babilońskiej listy dat, rządy amoryckie w Babilonie rozpoczęły się (ok. XIX lub XVIII wieku p.n.e.) wraz z wodzem o imieniu Sumu-abum, który ogłosił niepodległość od sąsiedniego państwa-miasta Kazallu.
null
Historia Babilon
19th wiek p.n.e. do 539 p.n.e.
Iraq
Babilon był stolicą Babilonii, królestwa w starożytnej Mezopotamii, istniejącego między XVIII a VI wiekiem p.n.e. Został zbudowany wzdłuż lewego i prawego brzegu rzeki Eufrat, z wysokimi wałami przeciwpowodziowymi, które miały powstrzymywać sezonowe wylewy rzeki.
Sumu-la-El
Sumu-la-El, którego daty panowania mogą pokrywać się z datami Sumu-abuma, jest zazwyczaj uważany za protoplastę pierwszej dynastii babilońskiej.
Hammurabi
Hammurabi (panował w latach 1792–1750 p.n.e.) jest znany z kodyfikacji praw Babilonii w Kodeksie Hammurabiego. Podbił wszystkie miasta i państwa-miasta południowej Mezopotamii, w tym Isin, Larsę, Ur, Uruk, Nippur, Lagasz, Eridu, Kisz, Adab, Esznunnę, Akszak, Akad, Szuruppak, Bad-tibira, Sippar i Girsu, łącząc je w jedno królestwo rządzone z Babilonu. Hammurabi najechał również i podbił Elam na wschodzie oraz królestwa Mari i Ebla na północnym zachodzie.
Kodeks Hammurabiego
Kodeks Hammurabiego to dobrze zachowany babiloński kodeks prawny starożytnej Mezopotamii, datowany na około 1754 r. p.n.e. (chronologia średnia). Jest to jeden z najstarszych odczytanych tekstów o znacznej długości na świecie. Szósty król babiloński, Hammurabi, wprowadził ten kodeks. Częściowa kopia istnieje na 2,25-metrowej kamiennej steli. Składa się on z 282 praw, ze stopniowanymi karami, dostosowującymi zasadę „oko za oko, ząb za ząb” (lex talionis) w zależności od stratyfikacji społecznej, statusu społecznego i płci, niewolnika wobec wolnego, mężczyzny wobec kobiety.
Ponownie małe państwo-miasto
Po panowaniu Hammurabiego cała południowa Mezopotamii zaczęła być znana jako Babilonia, podczas gdy północ już wieki wcześniej połączyła się w Asyrię. Od tego czasu Babilon zastąpił Nippur i Eridu jako główne ośrodki religijne południowej Mezopotamii. Imperium Hammurabiego zdestabilizowało się po jego śmierci. Asyryjczycy pokonali i wyparli Babilończyków oraz Amorytów. Dalekie południe Mezopotamii odłączyło się, tworząc rodzimą dynastię Kraju Nadmorskiego, a Elamici przejęli terytoria we wschodniej Mezopotamii. Dynastia amorycka pozostała u władzy w Babilonie, który ponownie stał się małym państwem-miastem.
Babilon został przemianowany na Karanduniash
W 1595 r. p.n.e. miasto zostało zdobyte przez Imperium Hetyckie z Azji Mniejszej. Następnie Kaszyci z gór Zagros w północno-zachodnim starożytnym Iranie zajęli Babilon, zapoczątkowując dynastię, która przetrwała 435 lat, aż do 1160 r. p.n.e. W tym okresie miasto przemianowano na Karanduniash.
Babilon ostatecznie stał się podległy Środkowemu Imperium Asyryjskiemu
Kaszycki Babilon ostatecznie stał się podległy Środkowemu Imperium Asyryjskiemu (1365–1053 p.n.e.) na północy oraz Elamowi na wschodzie, przy czym obie potęgi rywalizowały o kontrolę nad miastem. Asyryjski król Tukulti-Ninurta I zasiadł na tronie Babilonu w 1235 r. p.n.e.
Akadyjska dynastia z południowej Mezopotamii rządziła wtedy po raz pierwszy
Do 1155 r. p.n.e., po ciągłych atakach i aneksji terytoriów przez Asyryjczyków i Elamitów, Kaszyci zostali odsunięci od władzy w Babilonie. Po raz pierwszy rządy objęła wówczas akadyjska dynastia z południowej Mezopotamii. Babilon pozostał jednak słaby i podległy dominacji Asyrii.
Babilon znajdował się pod stałą dominacją lub bezpośrednią kontrolą Asyrii
Podczas rządów imperium nowoasyryjskiego (911–609 p.n.e.) Babilon znajdował się pod stałą dominacją lub bezpośrednią kontrolą Asyrii.
Bitwa pod Suro
W 878 r. p.n.e. król Asyrii Aszurnasirpal II podbił Suro, główną twierdzę namiestnika Suhum, należącą do państwa babilońskiego.
Całkowite zniszczenie miasta Babilon
Podczas panowania Sennacheryba w Asyrii Babilon znajdował się w ciągłym stanie buntu, kierowanego przez wodza o imieniu Merodach-Baladan, w sojuszu z Elamitami, co zostało stłumione dopiero poprzez całkowite zniszczenie miasta Babilon.
Mury, świątynie i pałace zostały zrównane z ziemią, a gruzy wrzucono do Arakhtu
W 689 r. p.n.e. jego mury, świątynie i pałace zostały zrównane z ziemią, a gruzy wrzucono do Arakhtu, morza graniczącego z wcześniejszym Babilonem od południa. Zniszczenie centrum religijnego wstrząsnęło wieloma, a późniejsze morderstwo Sennacheryba przez dwóch jego własnych synów podczas modlitwy do boga Nisrocha uznano za akt pokuty.
Następca Sennacheryba, Asarhaddon, pospieszył z odbudową starego miasta
W konsekwencji następca Sennacheryba, Asarhaddon, pospieszył z odbudową starego miasta i uczynieniem go swoją rezydencją przez część roku.
Wojna domowa
Po śmierci Asarhaddona Babilonem rządził jego starszy syn, asyryjski książę Szamasz-szum-ukin, który ostatecznie rozpoczął w 652 r. p.n.e. wojnę domową przeciwko własnemu bratu, Aszurbanipalowi, który rządził w Niniwie. Szamasz-szum-ukin pozyskał pomoc innych ludów przeciwko Asyrii, w tym Elamitów, Persów, Chaldejczyków i Sutejczyków z południowej Mezopotamii oraz Kananejczyków i Arabów zamieszkujących pustynie na południe od Mezopotamii.
Aszurbanipal gromadził teksty z Babilonu do swojej obszernej biblioteki w Niniwie
Babilon ponownie został oblężony przez Asyryjczyków, zagłodzony do kapitulacji, a jego sojusznicy zostali pokonani. Aszurbanipal celebrował „służbę pojednania”, ale nie odważył się „uchwycić dłoni” Bela. Asyryjski namiestnik o imieniu Kandalanu został mianowany władcą miasta. Aszurbanipal gromadził teksty z Babilonu do swojej obszernej biblioteki w Niniwie.
Seria wewnętrznych wojen domowych
Po śmierci Aszurbanipala imperium asyryjskie zdestabilizowało się z powodu serii wewnętrznych wojen domowych podczas panowania asyryjskich królów Aszur-etil-ilaniego, Sin-szumu-liszira i Sin-szar-iszkuna.
Niepodległe Królestwo
W listopadzie 626 r. p.n.e. Nabopolassar został oficjalnie koronowany na króla Babilonu, przywracając Babilon jako niepodległe królestwo po ponad stuleciu bezpośrednich rządów asyryjskich.
Nabopolassar zaatakował i skutecznie zajął miasta Babilon i Nippur
Na początku panowania nowoasyryjskiego króla Sin-szar-iszkuna, południowy generał Nabopolassar wykorzystał trwającą niestabilność polityczną w Asyrii, spowodowaną wcześniejszą krótką wojną domową między Sin-szar-iszkunem a generałem Sin-szumu-liszirem, aby wzniecić bunt. W 626 r. p.n.e. Nabopolassar zaatakował i skutecznie zajął miasta Babilon i Nippur.
Nieudana kampania
Mając jedynie niewielkie sukcesy podczas kampanii w północnej Babilonii w latach 625–623 p.n.e. oraz przyłączaniu się kolejnych południowych miast, takich jak Der, do Nabopolassara, Sin-szar-iszkun przeprowadził w 623 r. p.n.e. zmasowany kontratak. Choć kontratak ten początkowo zakończył się sukcesem i Sin-szar-iszkun mógł ostatecznie zwyciężyć, musiał porzucić kampanię z powodu buntu w Asyrii, który zagrażał jego pozycji króla.
Medowie wkroczyli do Asyrii i podbili region wokół miasta Arrapha
W październiku lub listopadzie 615 r. p.n.e. Medowie, również starożytni wrogowie Asyrii, pod wodzą króla Kyaksaresa wkroczyli do Asyrii i podbili region wokół miasta Arrapha.
Medowie zaczęli atakować miasta Kalhu i Niniwę
W lipcu lub sierpniu 614 r. p.n.e. Medowie zaczęli atakować miasta Kalhu i Niniwę. Następnie oblegli Aszur, starożytne polityczne (i wciąż religijne) serce Asyrii. Oblężenie zakończyło się sukcesem, a miasto zostało brutalnie złupione.
Pakt antyasyryjski
Nabopolassar przybył do Aszur dopiero wtedy, gdy grabież już się rozpoczęła; spotkał się z Kyaksaresem, sprzymierzył się z nim i podpisał pakt antyasyryjski.
Marsz na Niniwę
W kwietniu lub maju 612 r. p.n.e., na początku czternastego roku panowania Nabopolassara jako króla Babilonu, połączona armia medo-babilońska wyruszyła na Niniwę. Od czerwca do sierpnia tego samego roku oblegali asyryjską stolicę, a w sierpniu mury zostały przełamane, co doprowadziło do kolejnego długiego i brutalnego złupienia miasta, podczas którego przypuszcza się, że zginął Sin-szar-iszkun.
Ostatni król Asyrii został pokonany
Następca Sin-szar-iszkuna, Aszur-uballit II, ostatni król Asyrii, został pokonany pod Harran w 609 r. p.n.e.
Nabuchodonozor II
Nabopolassar zmarł w 605 r. p.n.e., a jego następcą na tronie został jego syn, Nabuchodonozor II.
Bitwa pod Karkemisz
Egipt, sojusznik Asyrii, kontynuował wojnę z Babilonem przez kilka lat, zanim został ostatecznie pokonany przez następcę tronu Nabopolassara, Nabuchodonozora, pod Karkemisz w 605 r. p.n.e.
Bitwa pod Hamat
Bitwa pod Hamat, czasami nazywana bitwą pod Hamą, była starciem między Babilończykami a uciekającymi resztkami armii egipskiej pokonanej pod Karkemisz. Rozegrała się w pobliżu starożytnego miasta Hamat nad Orontesem.
Dosłowne i przenośne centrum świata
Oprócz swoich wyczynów militarnych, Nabuchodonozor był również wielkim budowniczym, słynącym ze swoich pomników i prac budowlanych w całej Mezopotamii (takich jak Brama Isztar w Babilonie i Droga Procesyjna w tym mieście). Wiadomo, że w sumie całkowicie odnowił co najmniej trzynaście miast, ale większość czasu i zasobów poświęcił stolicy, Babilonowi. Około 600 r. p.n.e. Babilon był postrzegany przez Babilończyków, a być może także przez podległe im ludy, jako dosłowne i przenośne centrum świata. Nabuchodonozor poszerzył Drogę Procesyjną miasta i wyposażył ją w nowe dekoracje, czyniąc coroczny Festiwal Nowego Roku, obchodzony na cześć bóstwa opiekuńczego miasta Marduka, bardziej spektakularnym niż kiedykolwiek wcześniej.
Wiszące ogrody Semiramidy
Wiszące ogrody Semiramidy były jednym z siedmiu cudów starożytnego świata wymienionych przez kulturę hellenistyczną. Opisywano je jako niezwykłe osiągnięcie inżynierii, składające się z wznoszącej się serii tarasowych ogrodów zawierających szeroką gamę drzew, krzewów i winorośli, przypominających dużą zieloną górę zbudowaną z cegieł mułowych. Mówiono, że zostały zbudowane w starożytnym mieście Babilon.
Zniszczenie Jerozolimy
Chociaż Nabuchodonozor jest słynnie przedstawiany w Biblii w niepochlebnym świetle, ze względu na zniszczenie Jerozolimy w 587 r. p.n.e., 43-letnie panowanie Nabuchodonozora przyniosło złoty wiek dla Babilonu, który miał stać się najpotężniejszym królestwem na Bliskim Wschodzie.
Brama Isztar
Brama Isztar była ósmą bramą do wewnętrznego miasta Babilonu (w rejonie dzisiejszego Hillah, w prowincji Babil w Iraku). Została zbudowana około 575 r. p.n.e. na polecenie króla Nabuchodonozora II po północnej stronie miasta.
Amel-Marduk
Po długim panowaniu Nabuchodonozora II imperium popadło w okres politycznych zawirowań i niestabilności. Syn i następca Nabuchodonozora, Amel-Marduk.
Zamach na Amel-Marduka
Amel-Marduk panował tylko przez dwa lata, zanim został zamordowany w wyniku zamachu stanu przeprowadzonego przez wpływowego dworzanina Neriglisara.
Śmierć Neriglisara
Neriglisar był simmagirem, namiestnikiem jednej z prowincji wschodnich, i był obecny podczas kilku kampanii Nabuchodonozora. Co ważne, Neriglisar był również żonaty z jedną z córek Nabuchodonozora i jako taki był powiązany z rodziną królewską. Prawdopodobnie ze względu na podeszły wiek panowanie Neriglisara było krótkie, a do nielicznych odnotowanych działań należała renowacja niektórych pomników w Babilonie i kampania w Cylicji. Neriglisar zmarł w 556 r. p.n.e. Następcą Neriglisara został jego nieletni syn, Labaszi-Marduk (będący również wnukiem Nabuchodonozora II ze strony matki). Panowanie Labaszi-Marduka było jeszcze krótsze, gdyż został zamordowany w tym samym roku po zaledwie dziewięciu miesiącach rządów.
Nabonid
Sprawcy zamachu (Labaszi-Marduk), wpływowy dworzanin Nabonid i jego syn Belszaccar, przejęli władzę. Pomimo zamieszania, które towarzyszyło jego wstąpieniu na tron, samo imperium pozostało stosunkowo spokojne w tym trudnym okresie, ale istniała znaczna opozycja wobec Nabonida, który rozpoczął swoje panowanie od tradycyjnych działań związanych z królem: renowacji budynków i pomników, czczenia bogów i prowadzenia wojen (prowadził również kampanię w Cylicji). Nabonid nie był pochodzenia babilońskiego, lecz wywodził się z Harranu w dawnej Asyrii, jednego z głównych miejsc kultu boga Sina (utożsamianego z księżycem). Nowy król bardzo otwarcie podniósł status Sina w imperium, poświęcając więcej uwagi temu bogu niż narodowemu bóstwu Babilonu, Mardukowi. W związku z tym Nabonid był znienawidzony przez babilońskie duchowieństwo. Nienawiść ta wzrosła, gdy Nabonid zwiększył kontrolę rządową nad świątyniami, próbując rozwiązać bieżące problemy z zarządzaniem instytucjami religijnymi imperium.
Nabonid opuścił Babilon
Nabonid opuścił Babilon, aby prowadzić kampanię w Lewancie, a następnie osiadł na dziesięć lat w mieście Tajma (które podbił podczas kampanii) w Arabii, kolejnym miejscu kultu księżyca. Jego syn Belszaccar pozostał, aby rządzić Babilonią (choć z tytułem następcy tronu, a nie króla, który to tytuł Nabonid zachował dla siebie). Dlaczego Nabonid spędził dekadę z dala od swojej stolicy, nie wiadomo, choć mogło to wynikać ze strachu przed babilońskimi urzędnikami politycznymi i religijnymi, którzy mieli za złe, że to miasto reprezentuje inne ważne miejsce kultu księżyca, lub z powodu rosnących wpływów Belszaccara na dworze.
Cyrus Wielki zbuntował się przeciwko swojemu suwerenowi Astyagesowi
W 549 r. p.n.e. Cyrus Wielki, achemenidzki król Persji, zbuntował się przeciwko swojemu suwerenowi Astyagesowi, królowi Medii, w Ekbatanie. Armia Astyagesa zdradziła go, a Cyrus ustanowił się władcą wszystkich ludów irańskich, a także przedirańskich Elamitów i Gutejczyków, kończąc istnienie Imperium Medyjskiego i ustanawiając Imperium Achemenidów.
Powrót Nabonida
Powrót Nabonida ok. 543 r. p.n.e. wiązał się z reorganizacją jego dworu i usunięciem niektórych jego bardziej wpływowych członków.
Cyrus wkroczył do Babilonu
Nabonid uciekł do Borsippy, a 12 października, po tym jak inżynierowie Cyrusa skierowali wody Eufratu w inną stronę, żołnierze Cyrusa wkroczyli do Babilonu bez konieczności staczania bitwy. Nabonid poddał się i został deportowany. Straże gutejskie zostały umieszczone przy bramach wielkiej świątyni Marduka, gdzie nabożeństwa trwały bez zakłóceń.
Bitwa pod Opis
Cyrus najechał Babilon. Nabonid wysłał swojego syna Belszaccara, aby powstrzymał ogromną armię perską, ale siły babilońskie zostały rozgromione w bitwie pod Opis.
Pięciu rebeliantów ogłosiło się królem Babilonu
Wcześni władcy achemenidzcy darzyli Babilonię wielkim szacunkiem, traktując ten region jako odrębny byt lub królestwo zjednoczone z ich własnym państwem na zasadzie unii personalnej. Region ten był ważnym zasobem gospodarczym i zapewniał nawet jedną trzecią całego trybutu Imperium Achemenidów. Pomimo uwagi Achemenidów i uznawania ich władców za królów Babilonu, Babilończycy żywili urazę do Achemenidów, podobnie jak wiek wcześniej żywili ją do Asyryjczyków. Co najmniej pięciu rebeliantów ogłosiło się królem Babilonu i wszczęło powstanie w czasach panowania Achemenidów, próbując przywrócić rodzime rządy: Nabuchodonozor III (522 p.n.e.), Nabuchodonozor IV (521–520 p.n.e.), Bel-szum-iddin (484 p.n.e.), Szamasz-eriba (482–481 p.n.e.) oraz Nidin-Bel (336 p.n.e.).