Năm 1971, Gusmão hoàn thành nghĩa vụ quân sự, con trai ông chào đời và ông bắt đầu tham gia một tổ chức dân tộc chủ nghĩa do José Ramos-Horta đứng đầu. Trong ba năm tiếp theo, ông tích cực tham gia các cuộc biểu tình hòa bình chống lại hệ thống thuộc địa.
